 |
| (Foto: HBVL) |
Het nationale hoofdkwartier van N-VA bevindt
zich letterlijk op een steenworp van de Wetstraat. Maar een week voor de
Vlaamse, federale en Europese verkiezingen zit de partij ook figuurlijk dichter
bij de Wetstraat dan ooit tevoren, beseft ondervoorzitter Ben Weyts. "De
kans op federale regeringsdeelname
is voor N-VA nog nooit zo groot geweest als vandaag."
 |
| Een bucketlist of loodjeslijst is de ultieme to-dolist: een lijst met dingen die iemand nog wil doen voor hij het loodje legt. P-Magazine peilde bij toppolitici naar hun politieke en persoonlijke prioriteiten. |
Het broodje van Ben Weyts (43), Bart De Wever en
andere Liesbeth Homansen lijkt bijna gebakken voor de aankomende verkiezingen.
Sinds 2010 domineert de partij in de peilingen - niet één keer moest N-VA de
koppositie afstaan - en het heeft er alle schijn van dat ze ook op 25 mei als
grootste uit de stembus komt.
Toch is Vlaams-Brabants lijsttrekker Ben Weyts er
niet helemaal gerust in. "Er kan altijd nog iets mis gaan - ik denk dat
het parcours van andere partijen in het verleden dat wel voldoende aantoont.
Voor ons komt het er vooral op aan rustig te blijven. Dat is niet altijd
gemakkelijk, want we lijken tegenwoordig wel de boksbal van alle andere
partijen. En toch blijven we proberen de mensen diets te maken dat ze er echt
wel beter aan toe zijn met N-VA."
Ligt u
wakker van de aanvallen van de andere partijen?
WEYTS: (blaast) "Ja en neen. Ik heb het gevoel dat bepaalde
partijhoofdkwartieren een groot deel van het electoraat gewoon boekhoudkundig
hebben afgeschreven, omdat dat deel toch voor N-VA kiest. Zij willen vooral de
25% onbesliste kiezers zo bang maken voor N-VA dat ze niet meer op ons durven
stemmen. Dat merk je aan de campagne van de voorbije weken: de inhoudelijke
argumenten zijn duidelijk op. Nu gaat het enkel nog om bangmakerij."
"Ons lot ligt nochtans in de handen van die
twijfelende kiezer. N-VA eindigt waarschijnlijk rond de 30 procent, maar die
onbesliste stemmers bepalen of we er net onder of net boven eindigen. Dat wordt
cruciaal, want als wij dertig procent halen, moeten alle politieke partijen
erkennen dat de N-VA incontournable is. Absurd eigenlijk, want in elk normaal
democratisch land krijgt de grootste partij sowieso het initiatief."
Als u het
tot in de regering schopt, is uw prioriteit duidelijk: wie werkt, spaart en
onderneemt belonen in plaats van bestraffen. Wil u dan de pestbelastingen van
deze legislatuur afschaffen?
WEYTS: "Dat is inderdaad een uitdrukkelijke belofte. De belasting op
bedrijfswagens, die op de liquidatiebonus, de monsterboetes op de belastingaftrek
van privékosten: VLD zegt
sorry, maar wij schaffen dat effectief af. N-VA draait de klok
terug."
'…naar de
asociale jaren '80,' vullen SP.A-kopstukken Johan Vande Lanotte en John Crombez
aan. Zij noemen uw programma een 'Verliesplan'.
WEYTS: "Dat is zeer zeker een verliesplan: voor de SP.A. (lacht) Maar
het is een winstplan voor alle andere Vlamingen, en die zijn gelukkig met nog
veel meer."
Volgens
SP.A zien vooral werkende gezinnen onder andere door een indexsprong een hele
hap uit hun huishoudbudget verdwijnen.
WEYTS: "Ah ja? We hebben de verschillende scenario's nochtans op papier
staan. Zowel alleenstaanden, gezinnen met kinderen als gepensioneerden komen er beter uit dankzij onze
lastenverlagingen. Op korte termijn nemen we ingrijpende maatregelen, zoals een
indexsprong. We vragen dus een kleine inspanning - zo gigantisch is dat
echt niet - om de jaren daarna fors vooruit te kunnen gaan. Echt, ik daag hen
uit om het na te rekenen."
Dat hebben
ze gedaan. Voor een gezin met 3 kinderen scheelt het 1.350 euro.
WEYTS: (wuift weg) "Ach, dat zijn van die berekeningen met dubbel krijt
waarbij ze allerlei positieve effecten buiten beschouwing laten. Wij
compenseren het effect van die indexsprong onmiddellijk voor de inkomens op en onder het
gemiddelde. Ik zou denken dat de socialisten daarvoor staan te springen,
maar blijkbaar vergis ik mij. En na twee jaar gaan alle andere inkomens er óók
op vooruit."
"Het stoort mij dat andere partijen de
realiteit verbloemen. Alsof we de roestplekken op onze gammele bak kunnen
wegwerken met een likje verf. Open VLD gaat daar het verst in. (theatraal) We
leven in geweldige tijden! Mensen hebben vleugels! Alles is fantastisch! In
plaats van vast te stellen dat de toestand ernstig is, en dat er ernstige
maatregelen nodig zijn. Dat is de kern van onze boodschap: het wordt een korte
inspanning, maar daarna gaan we met z'n allen vooruit."
Om dat af
te dwingen moet u natuurlijk in een regering belanden, maar aan Waalse zijde
heeft u geen partners. Vreest u het cordon?
WEYTS: "Ik denk dat de kiezer daar perfect op kan antwoorden. Geen
enkele Franstalige partij, zelfs niet de gekste, zal neen kunnen zeggen aan
N-VA als we 30% halen. Het land zou nogal in rep en roer staan. Welke
rechtgeaarde democraat in Vlaanderen of zelfs in Wallonië zou dat aanvaarden?
Die praat om de strafste anti-N-VA'er te zijn, moet je relativeren: dat is
gewoon het politieke spel."
Nochtans:
zelfs Didier Reynders desavoueert de N-VA nu. Terwijl die ooit toch regelmatig
ging dineren met Bart De Wever?
WEYTS: "Zoals ik al zei: de communicatie boven de waterlijn kan soms
verschillen van de boodschap eronder. Er zijn mensen in de Belgische politiek
die daar wel een handje van weg hebben."
En Didier
Reynders is er zo een?
WEYTS: "Dat is een cryptische omschrijving voor de goede
verstaander." (lacht)
Meteen geplooid
Weinig
verrassend op uw bucketlist: u wil een confederaal België. Is dat dan echt de
oplossing voor alle problemen?
WEYTS: "Het zou
vooral garanderen dat Vlamingen het beleid krijgen waarvoor ze al jaren
stemmen. En dus ook vermijden dat de PS na vijf jaar sociaal-economische
hervormingen terug binnenwandelt in de regering en alles simpelweg van de kaart
veegt."
Dat kan toch ook met pakweg SP.A in een
onafhankelijk Vlaanderen? In de oppositie belanden, heet dat.
WEYTS: "Nu vergelijk je twee verschillende situaties. In Vlaanderen is
de politieke consensus centrum-rechts, aan Franstalige zijde is dat het spiegelbeeld."
Dus een onafhankelijk Vlaanderen is een garantie
op centrum-rechts beleid?
WEYTS: "Daarvoor heb je zelfs geen onafhankelijk Vlaanderen nodig - dat
kan ook in een confederale structuur. Het zou alleszins meer democratie
garanderen. En als de Vlaming en cours de route plots voor een socialistisch
beleid zou kiezen - ook het onmogelijke is mogelijk - dan zou die dat óók
krijgen."
Is dat confederale model al voor de volgende
legislatuur?
WEYTS: "Ik kan niet in een glazen bol kijken, maar die evolutie zal
alleszins meer dan één regeerperiode vergen. Wij hebben ook nooit gezegd dat
het met een big bang moest gebeuren - dat was de CD&V."
De volgende regering zal ook niet vrijelijk aan de
Grondwet kunnen sleutelen. Legt u er zich bij neer dat er deze legislatuur geen
nieuwe staatshervorming komt?
WEYTS: "Dat was natuurlijk onrustwekkend: de Vlamingen vroegen om 1 van
de 198 artikels van onze grondwet voor herziening vatbaar te verklaren: artikel
195 (dat de procedure voor grondwetsherziening regelt, red.). Maar de
Franstaligen zeiden neen, en CD&V is meteen geplooid. Ga met zo'n mensen naar
de onderhandelingstafel! Op die manier is natuurlijk wel al een deel van het
verhaal geschreven, maar toch willen we dat de omslag naar een confederaal
model nu gemaakt wordt. Nu gaat u mij vast vragen wat er dan op ons A4'tje moet
staan, maar als u het mij toestaat zal ik onze eisen bespreken met onze
onderhandelingspartners. Het zou nogal dom zijn om ons onderhandelingsminimum
al bij voorbaat op de
publieke tafel te leggen."
Zolang we niet communiceren over ons programma,
kan de kiezer er ons niet op afrekenen. Zo is het gemakkelijk.
WEYTS: "Dat is iets anders: wie al onze eisen wil zien, moet ons
programma lezen. Dat bevat ons ideaalbeeld. Maar de mate waarin we dat
realiseren is afhankelijk van de steun die we krijgen van de kiezer. Wie
verandering en een sterke tegenmacht tegen de PS wil, heeft maar één optie: de
N-VA."
U pleit trouwens voor confederalisme in plaats van
voor een onafhankelijk Vlaanderen - nochtans artikel 1 van uw partijstatuten.
Is de N-VA nu niet langer een separatistische partij?
WEYTS: "Ik ben géén separatist als je dat definieert in termen van een Vlaanderen
dat ommuurd is met prikkeldraad, met een greppel er rond en met een vlag in het
midden. Onafhankelijkheid en confederalisme, dat zijn maar middelen om 6,5
miljoen Vlamingen het beleid geven waar ze al jaren voor kiezen. Vlaanderen
moet bevoegd worden om zijn eigen problemen te bestrijden met eigen oplossingen
en eigen centen. Alleen zo kunnen we de politiek eindelijk in overeenstemming
brengen met de samenleving."
"Want vergis u niet: de Belgische samenleving
is al confederaal. Kijk naar de scouts! Er is een Vlaamse tak en een
Franstalige tak, maar weet je hoe vaak die samenkomen? Zes keer per jaar! Zijn
de scouts dan separatisten? Baneen! Die hebben gewoon vastgesteld dat ze de zaken
anders zien dan de Franstaligen, en hebben ervoor gekozen om hun eigen weg te gaan. En als ze
samenwerken is dat niet uit verplichting, maar omdat ze dat willen."
Massamoordenaar
U bent het blijkbaar beu dat politici zichzelf zo
serieus nemen. Moeten meer parlementsleden af en toe in een pandapak kruipen?
WEYTS: "Dat pandapak van Bart De Wever op de Nacht van de
Televisiesterren was toch gewoon een goeie grap? Ik was onmiddellijk verkocht:
natuurlijk moesten we dat doen. Al was het maar om daar de helft van de zaal
effectief een flinke poets gebakken hebben. Ik had het desnoods zelf
gedaan." (lacht)
"Dat wil natuurlijk niet zeggen dat we
allemaal vrolijke Fransen moeten worden, maar een beetje zelfrelativering kan
toch geen kwaad? Ik sta er soms van versteld hoe mensen elkaar afrekenen op hun
persoonlijke voorkeuren. Als je ziet wat je allemaal in je mailbox krijgt… Het
is máár politiek, hé."
Wat krijgt u dan zoal in uw mailbox?
WEYTS: "'s Nachts krijg je wel vaker allerlei beledigingen toegestuurd
van mensen die waarschijnlijk te diep in het glas gekeken hebben, maar vorige
maand ben ik na lang twijfelen voor het eerst naar de politie gestapt. Het was
een mail die ik overdag kreeg, die verstandig was opgesteld, maar ook met gore doodsbedreigingen aan
mijn vrouw en mijn kinderen. De schrijver bleek goed geïnformeerd over mijn
thuis en gezin. De politie vond het dan ook nodig om op te treden - en
dat hebben ze onmiddellijk gedaan."
De dader is bij de kraag gevat?
WEYTS: "Hij is verhoord, ja. Hij is natuurlijk geschrokken en heeft zich
verontschuldigd, maar toch. (stilte) Je krijgt wel wat binnen, hoor. Sommige
mensen zijn wel erg dapper vanachter hun klavier."
Ook in de politiek verruwen de zeden. De laatste
maanden vliegen verwijten heen en weer.
WEYTS: "Ik vond het er alleszins nogal ver over dat Bruno Tobback Bart De Wever
vergeleek met Mao. Dat is de grootste massamoordenaar van de afgelopen 200
jaar. Even later noemde Tobback Bart een aasgier, en vervolgens was Liesbeth
Homans een tweederangspoliticus. (zucht) Maar goed, ik denk dat politici daar
uiteindelijk ook wel voor afgestraft worden."
Ook Alexander De Croo (Open VLD) lijkt het
verkorven te hebben bij uw partij. In de VIER-documentaire Schild en Vriend zei
Bart De Wever dat hij 'die man niet moet'.
WEYTS: "Ik was zelf ook betrokken bij de historie waarnaar Bart verwees.
Wij hadden een akkoord met De Croo dat hij op een drafje geschonden heeft. Hij
liet ons de prijs betalen, en kwam vervolgens de afspraak niet na."
Waar ging dat dan over?
WEYTS: "Daar ga ik niet in detail over treden, maar het was een
engagement dat we samen aangegaan zijn en dat enkel wij hebben
uitgevoerd."
Een verbintenis om enkel samen in de regering te
stappen?
WEYTS: "Nogmaals: ik ga er niet in detail over treden. Soit: het is een
spijtige zaak, maar het zal er mij niet van weerhouden om akkoorden te sluiten
met Open VLD."
En toch: als politici zo goochelen met
beledigingen en vertrouwensbreuken, belooft dat weinig goeds voor na de
verkiezingen.
WEYTS: "Ach, ik denk dat de meeste politici handelen in functie van een
groter belang dan gedeukte imago's of gekwetste zielen. In de politiek gaat het
om het welbevinden van 6,5 miljoen Vlamingen, hé. Niet om de gemoedstoestand
van Ben Weyts." (lacht)
