 |
| (Foto: GvA) |
Met de bocht van Bracke en muitende Turnhoutenaars kwam de N-VA enigszins gehavend uit de politieke komkommertijd. Gelukkig trekt Vlaams Parlementsvoorzitter Jan Peumans de machine volgende week weer op gang met de opening van het parlementair jaar. Al valt het volgens hem allemaal best mee. "Wij slaan mekaar de kop niet in op het partijbestuur, hoor."
Toch lijkt ook hij op zijn hoede. De eerste burger van Vlaanderen gaat vaak op bezoek bij Waalse bedrijven. Zo ook bij Pairi Daiza, de nieuwe thuis van panda's Xinhui en Haohao. Maar als we hem vragen of ze daar goed zitten, grijnst hij enkel een "ik ken het standpunt van mijn partij niet." De toon is meteen gezet. De N-VA kreeg de laatste weken immers heel wat te verduren: de bocht van Bracke, een tegenvallende peiling en de farce in Turnhout, waar een muitende N-VA-fractie de stad onbestuurbaar maakte. Toch vindt Peumans niet dat N-VA in de hoek zit waar de klappen vallen.
"Kijk, we zitten in pakweg 1 op 3 besturen. Op heel veel plaatsen gaat het pico bello. Er zijn natuurlijk een aantal mensen die naar ons toegekomen zijn, die vooral op de boot wilden springen. Dat zijn mensen die misschien andere verwachtingen hadden, maar uiteindelijk geen burgemeester of schepen geworden zijn. Maar ik weet niet of dat in Turnhout het geval was."
Professor Lokale Politiek Herwig Reynaert zei onlangs dat die lokale uitschuivers de N-VA ook nationaal schade berokkenen.
PEUMANS: "Veel heeft te maken met hoe de media dat uitvergroot. Turnhout wordt nu plots verheven tot de norm voor heel Vlaanderen. Ik vind dat onrechtvaardig. Een mens moet de kans krijgen om zich in te werken. En die gunt men sommige mensen niet. Hoe geschreven werd over Bart De Wever toen hij pas burgemeester was - ik vind dat gewoonweg schandalig. Geef die mens nu eens de kans zijn job te doen!"
Nog zo'n relletje was er in Menen, waar nu alles in het Nederlands moet gebeuren.
PEUMANS: "Voor alle duidelijkheid: burgemeester Fournier is lid van de CD&V. Ik ben zelf twaalf jaar burgemeester van Riemst geweest. Als een Franstalige mij aansprak, in welke taal denk je dat ik die mens bediend heb? Juist, Frans. Maar in Menen hebben ze wel een punt. Franstaligen moeten leren dat als ze op een eentalig Nederlandse plek gaan wonen, ze moeite moeten doen om die taal te leren."
Wordt u nog steeds opgewonden van taalonrecht?
PEUMANS: "Weet je, ik ben een maniakale etikettenlezer. Als ik naar de Delhaize ga en naar de etiketten kijk, welke taal staat er dan bovenaan op de verpakking? Het Frans! Dat zegt veel, hé."
Ongeleid projectiel
Begin september was er ook een tegenvallende peiling van VTM en De Morgen. De N-VA zakte van 35 naar 30,7%. Was dat even slikken?
PEUMANS: "Ha, dat was meteen voorpaginanieuws voor Le Soir! Maar enkele dagen later kwam er een peiling van RTBF en La Libre Belgique, waarin we terug klommen tot 35%. Dan stond het nieuws maar op pagina 7. Nu ja, er zit altijd een foutmarge op die peilingen. Rond die 30% blijven we wel schommelen. Ik denk niet dat we 40% gaan halen, neen. De propagandamachine van de andere kant doet natuurlijk ook zijn werk."
De N-VA lijkt zijn campagne wel op gang te trekken. Siegfried Bracke heeft een roadshow, ook Ben Weyts en Geert Bourgeois doen nog een rondje rond Vlaanderen. Wordt het een lange eindsprint naar de verkiezingsdag?
PEUMANS: "Bourgeois wil vooral de onderwijshervorming gaan uitleggen. Dat lijkt me nogal logisch. Maar we trekken inderdaad Vlaanderen rond. Dat moet ook, met het oog op ons partijcongres, eind januari. Trouwens, je moet ook de andere partijen tegengas geven. En de beste manier om dat te doen, is de straat op gaan."
Intussen hebben de andere Vlaamse partijen al wel een vernieuwingsoperatie achter de rug. Komen jullie niet wat laat met dat congres?
PEUMANS: (grijnst) "Dat toont toch dat we nog niet met de verkiezingen bezig zijn? Het is wel bewust, natuurlijk. Ik denk dat het beter is om dat dichter bij de verkiezingen te leggen."
Is het niet vreemd dat we tot januari moeten wachten voor we mogen weten wat de N-VA nu precies verstaat onder confederalisme?
PEUMANS: "Dat is ook een heel werk hé. Er is de congrescommissie, de plaatselijke afdelingen worden bevraagd, er worden ledenvergaderingen georganiseerd. Dan gaat men naar het congres, en daar wordt beslist. Dan heb je een uitvalsbasis voor na de verkiezingen, als wij een bijna volstrekte meerderheid hebben in het Vlaams parlement." (lacht)
Bart De Wever riep na de gemeenteraadsverkiezingen Elio Di Rupo al op om na te denken over het confederalisme in 2014. Zijn er intussen contacten geweest?
PEUMANS: "Daarvoor moet u zich wenden tot de Koningsstraat in Brussel. Daar zit het partijsecretariaat. Ik spreek me niet uit over zulke dingen. Het is niet omdat ik parlementsvoorzitter ben, dat ik bij alles op de eerste rij zit, hé."
Dan moet u dubbel geschrokken zijn toen u de kop van het inmiddels beruchte interview met Bracke zag. "Ook zonder confederaal akkoord stappen wij in een federale regering." Wat ging er door u heen toen u die kop zag?
PEUMANS: "Gewoon, 'Tiens'. Weet je, De Standaard verstaat de kunst om iets geweldig uit te vergroten. Maar ik heb tegen alle journalisten gezegd dat ik daar geen commentaar op geef. Ik vind dat het aan mijn voorzitter is om de strategische lijn uit te leggen."
Bracke had het nochtans moeten zien aankomen. De Wever en Bourgeois hadden kort ervoor nog gespierd opgeroepen tot een totale hervorming in 2014. Heeft hij die artikels dan niet gelezen?
PEUMANS: "Ik denk dat Siegfried heel duidelijk gezegd heeft dat hij voor zijn beurt gesproken heeft. Kijk, ik ben het ook met een aantal dingen niet eens, maar moet ik dat daarom allemaal gaan ventileren via de pers? Ik vind dat je dat intern moet doen. Nu is dat gefundenes fressen voor de media, die poken dat nog extra op. Dan maken ze van de N-VA plots 'de partij van de ongeleide projectielen.' Jongens toch."
Kabouters en reuzen
Het lijkt alsof de schrik om uit de pas te lopen er nu wel in zit.
PEUMANS: "Het is toch simpel? Het partijbestuur en het congres moeten de koers bepalen. En de voorzitter veruitwendigt uiteindelijk de partijstrategie. Ik ben wel kritisch over een aantal dingen, maar van mij kunnen ze niet zeggen dat ik deloyaal ben. Sommige media proberen een wig te drijven in de partij. Er wordt een sfeer opgeklopt alsof de N-VA vol tegengestelde belangen zit, en we mekaar de kop in slaan. Maar ik heb op het partijbestuur nog niemand gezien die zich kwaad gemaakt heeft."
Een herhaling van het Volksunie-scenario - die uiteen viel over de snelheid van de onafhankelijkheid - zit er dus niet in?
PEUMANS: "Daar speelden heus nog andere redenen, hoor. Maar ik denk niet dat de N-VA zoiets kan overkomen. De partij wordt anders geleid nu, centraler. Ik verdedig dat, om de doodeenvoudige reden dat de partij geweldig gegroeid is. Dat is als een kabouter die plots een reus wordt: die moet je begeleiden. Anders valt hij om en krijgt hij zijn schoenveters niet meer gestrikt."
En dus is het kijken naar Bart De Wever om de knopen door te hakken.
PEUMANS: "Dat is dan ook de voorzitter, hé. Ik moet het daarom niet altijd met hem eens zijn, maar hij zet wel de lijnen uit."
Ook niet over de economische koers? U behoort tot de meer linkse flank van de N-VA. Als u sommige partijgenoten ziet dwepen met het Duitse systeem van de mini-jobs, moet u toch schrikken.
PEUMANS: "Ik heb inderdaad wel problemen met sommige dingen, maar dat bespreek je op het partijbestuur, niet in de pers. Ik lees veel negatieve dingen over die mini-jobs, dus men moet niet doen alsof dat het meest ideale systeem is. Als mensen een tweede job moeten nemen omdat ze te weinig verdienen met de eerste... Onze partij is inderdaad nogal marktgericht op sociaal-economisch vlak, maar er wordt wel duidelijk sociaal gecorrigeerd. En terecht, want er is nog veel armoede in Vlaanderen. Maar tussen haakjes: die mini-jobs zijn in Duitsland wel ingevoerd door Gerhard Schröder, hé. Een socialist! Maar dat mag je niet zeggen, want dat doet pijn aan de oren."
U heeft het ook opvallend weinig over een "Franstalige belastingregering". Uw partijgenoten kunnen nochtans geen genoeg krijgen van die zinsnede.
PEUMANS: (lacht hartelijk) "Weet je, ik zit niet in die federale materie. Een parlementsvoorzitter moet zich daarvan onthechten. In de aanloop naar de verkiezingen van 2007 hebben we nog zo'n campagne gevoerd tegen Di Rupo, over de verstrikking. Maar ja, je kan daar ook in overdrijven. Ik veronderstel dat je wel wat kent van propaganda en marketing. Dan weet je ook dat een partij zich naar buiten toe aan een aantal woorden ophangt. Dat is de logica zelve. "
Kompany & Co
U was een opgemerkte gast op de eedaflegging van Koning Filip. Een verplicht nummer voor een republikein als u?
PEUMANS: "Als ik gewoon volksvertegenwoordiger was geweest, was ik inderdaad niet gegaan. Maar als voorzitter van het Vlaams Parlement kan je dat niet maken."
Wat wel opviel: u applaudisseerde, terwijl partijgenoot Jan Jambon de armen stevig gekruist hield.
PEUMANS: (grijnst) "Ja, maar ik heb ook niet de hele tijd geapplaudisseerd, hé. Ik heb op een bepaald moment het dagprogramma uit mijn zak gehaald, om te kijken wat er nog kwam. Dan hoefde ik niet meer te klappen. Zeg, het was al goed dat ik aanwezig was."
Kijken republikeinen ook naar de één-reeks over Albert II?
PEUMANS: "Ik heb de eerste aflevering gezien, maar ik ben er niet echt enthousiast over. Met de acteerprestaties vond ik niets mis, maar... Weet je, als je het echte koningshuis hoort spreken, hebben die allemaal een Frans accent. Ik zeg niet dat Lukas Van Den Eynde dat ook moet doen in die reeks, maar het geeft toch een heel andere sfeer."
In Franstalige magazines wordt gespeculeerd dat de nieuwe koning een opstoot van belgicisme zal veroorzaken.
PEUMANS: "Ik geloof er niets van. Toch niet naar Vlaanderen toe. Heb je gezien wat gebeurde toen Filip en Mathilde op het balkon verschenen? Heb je geluisterd naar het applaus? Filip sprak de massa eerst in het Nederlands toe, met een lauwe reactie tot gevolg. Toen hij zijn zeg in het Frans deed, kwam er bij wijze van spreken een oorverdovend lawaai. De Franstaligen zijn gewoon meer koningsgezind dan wij. Ze hebben er alle belangbij dat het land in stand gehouden wordt, en dan is de koning een verbindende factor."
Ook de Rode Duivels worden steeds meer genoemd als een symbool van nationale eenheid. Sommige commentatoren schuiven hen naar voor als concurrent voor de N-VA in 2014.
PEUMANS: "De Marc Reynebeaus van deze wereld verkondigen dat al even. Alweer: ik geloof er niets van. Ik leef trouwens echt niet mee met die hele België-hype. Kristof Calvo (parlementslid voor Groen, red.) schreef er onlangs ook een vrije tribune over. Ik heb hem meteen ge-sms't dat hij zich beter zo snel mogelijk aansloot bij de BUB (Belgische Unie/Union Belge, een Belgicistische partij, red.)."
Kompany en co brengen alleszins veel mensen met een Belgische vlag op de been. Stemmen zij in 2014 ook op uw partij?
PEUMANS: "Als je 100 Vlaamse supporters hebt, zullen daar ongetwijfeld N-VA'ers bij zijn. En die zullen ongetwijfeld op 24 mei toch voor ons stemmen. Als je 30 procent haalt bij de verkiezingen, moet dat haast wel. Weet je, de aantrekkelijkheid van onze partij ligt niet alleen in het communautaire, maar ook in de rechtlijnigheid. Bij ons draait het niet om de postjes."
"Maar die Belgitude, ik vind dat allemaal belachelijk. Met die verfstreepjes op de kaken? Ik heb het niet voor die Belgische vlag. Ik word er niet warm voor: ik zal nooit zo'n hoed op mijn hoofd zetten en zeker geen vlag rond mij draperen. Dat doe ik met de Vlaamse leeuw trouwens ook niet."
U zit dus niet luid schreeuwend voor de tv te supporteren?
PEUMANS: "Ik heb pas de volgende ochtend uit de krant vernomen dat ze met 0-2 gewonnen hadden van Schotland. Ik vond het spijtig voor de Schotten." (lacht)
"Maar als je daar objectief naar kijkt, zie je toch dat dit land meer uit elkaar dan naar elkaar toe groeit? Met deze staatshervorming alleen al vloeit een pak centen naar de regio's. De Belgische staat raakt meer en meer uitgekleed. Er zijn haast geen zuivere federale bevoegdheden meer. Anderzijds: dat is net het probleem. Er wordt te veel half overgeheveld. Onze partij noemt dat bric-à-brac. Als je 1000 bladzijden nodig hebt om een staatshervorming uit te leggen, dat is toch niet klaar en duidelijk?"
Faalangst
Eigenlijk pleit u voor een schone start.
PEUMANS: "Wij hebben dat altijd gezegd. Als je ziet welke weg we afgelegd hebben... We hebben een autonoom parlement dat nu al veel beheert, maar volgens ons alles moet beheren. Brussel? Daar is altijd een oplossing voor te beginnen. Maak er desnoods een soort Washington DC van. Brussel kan toch niet zonder Vlaanderen, en ook niet zonder Wallonië."
Als het aan u ligt: hoe snel moeten we dan naar zo'n schone start?
PEUMANS: "De onafhankelijkheid, bedoel je? Als ik een jaar of 85 ben (in 2036, red.) zullen we er wel ver zijn zeker? Die staatshervorming, dat is als een vliegwiel. Dat valt niet meer stil. En wat het confederalisme betreft: dat hangt af van hoe je de definitie invult."
Als de partij in 2014 het confederalisme aan regeringsdeelname verbindt, vreest u dan geen nieuwe communautaire impasse?
PEUMANS: "Weet je wat ik daarop antwoord? We zullen de uitslag van de verkiezingen afwachten. Er is er maar één die gelijk heeft, en dat is de kiezer, op 24 mei. Dat klinkt als een open deur, maar het is wel zo."
Er wordt gezegd dat de N-VA al bij voorbaat zou buitenspel staan. Dat er een federaal voorakkoord is om Di Rupo II te vormen.
PEUMANS: "Dan weet je zelf ook wat er gaan gebeuren in Vlaanderen, hé. Strategisch krijg je dat niet verkocht als partij. Ik heb in de politiek geleerd dat er voor de verkiezingen vanalles gekwakt wordt, en na de verkiezingen liggen de kaarten er pas."
De andere partijen lijken intussen in de touwen te liggen. Met uitzondering van CD&V zitten ze allemaal rond de 10%. Wie wordt uw grootste uitdager?
PEUMANS: "Ik denk dat het gewoon één tegen allen wordt. En je weet dat een Vlaming gevoelig is voor underdogs. Maar alweer, we zullen dat wel zien op de dag van de verkiezingen. Je weet nooit wat er dan gebeurt. Toen ik ons resultaat zag in 2010, jongens, ik wist niet wat er gebeurde! Ik was zelfs verkozen in het federaal parlement, als lijstduwer!" (lacht)
U bent voorzitter van het Vlaams parlement - normaalgezien zal u nu ook geen probleem hebben om herverkozen te raken.
PEUMANS: "Dat wel, natuurlijk, ongeacht waar je me op de lijst zet. Weet je, ik heb veel van de partij gekregen, dus ik vind dat je dat ook moet teruggeven. En ik denk dat mijn marktwaarde wel goed is, in de Limburgse én in de Vlaamse context."
Als de N-VA in 2014 verlegen zit om mandatarissen, voelt u zich dan nog geroepen om minister te worden?
PEUMANS: "Neen. Ik zie alles zitten, maar ik solliciteer er niet naar. Het voorzitterschap heeft mij veel plezier gedaan. Of er een verlenging in zit, weet ik niet, maar ik zou er geen neen tegen zeggen."
Er zijn opvallend weinig politici die solliciteren naar het premierschap. Willen de Vlamingen de 16 niet meer?
PEUMANS: "Als de verkiezingen voorbij zijn, zal er wel iemand opstaan. Maar blijkbaar heeft men nu een soort faalangst gekregen om eerste minister te worden. Dat is heel raar, ik snap dat niet."
Hoe groot acht u de kans dat er weer een Franstalige aan het roer komt?
PEUMANS: "Geen idee. Veel zal afhangen van het signaal dat de kiezer stuurt. Het draagvlak van Di Rupo in Vlaanderen is alleszins een stuk kleiner dan dat in Wallonië. Dat is een beetje logisch: als je de taal niet spreekt, kan je je moeilijk uitdrukken. Bij Leterme was dat anders, die sprak heel goed Frans. Ach, we zullen wel zien."
