 |
| (Foto: Toy Like Me) |
Moeten we het woord ‘disability’ niet met pensioen sturen? Dat vraagt actievoerster Rebecca Atkinson zich af in een opiniestuk op bbc.com. Atkinson, die zelf doof is, brengt alvast een positieve boodschap met Toy Like Me. (1 oktober '15)
Die lovenswaardige campagne pleit voor speelgoed waarin ook de 150 miljoen kinderen met een handicap in de wereld zich kunnen herkennen – denk aan playmobilprincessen met protheses of barbies met een blindengeleidehond. En de negativiteit van een woord als ‘disability’ past daar volgens haar niet bij.
Woorden die onder vuur liggen vanwege een slechte bijklank: het is een eeuwig draaiende carrousel. Ook in Vlaanderen legden we een lange weg af voor we strandden bij ‘personen met een handicap’, de officiële term die zowel de Vlaamse overheid als Handiwatch aanraadt. Dat ging via weinig fraaie bewoordingen als ‘kreupele’, ‘lamme’, ‘motorisch gestoorde’ en ‘gebrekkige’ naar termen waar het taboe begraven werd in vaag Latijn als ‘invalide’, ‘mindervalide’ en ‘andersvalide’. Maar mensen met een beperking zijn niet ‘minder’ of ‘anders’, dus kwamen we uit bij ‘gehandicapten’. Weer mis, want er is een onderscheid tussen een handicap hebben en gehandicapt zijn – dat laatste reduceert een persoon tot zijn beperking. In eenzelfde categorie: zeg niet ‘bejaarde’ tegen een 60-plusser, ‘allochtoon’ tegen een ‘Gentse Marrokkaan’ of ‘OCMW’ tegen een ‘Sociaal Huis’.
Er valt veel te zeggen voor het vermijden van woorden die kwetsende stigma’s werden. Maar telkens als iemand denkt met een nieuw woord de perceptie te keren, slaat hij de bal mis: de wisselwerking loopt van werkelijkheid naar taal, en niet andersom. In plaats van op goede hoop te blijven woordhoppen, kunnen we onze energie beter steken in de perceptie van het fenomeen zelf. Bijvoorbeeld door verandering te brengen in de absurde situatie dat kinderen met beperkingen nu nog niet 'bestaan' in de speelgoedwereld. En dus had Atkinson met Toy Like Me eigenlijk al het perfecte initiatief beet. Want ingrijpen doe je nu eenmaal in de werkelijkheid, niet in het woordenboek.
