nootvandeleu

(Foto: mycatbirdseat)

REACTIES // Is de Iraanse kerndreiging definitief geweken? // "Obama wil dat Iran Saoedi-Arabië in bedwang houdt"

Na jaren onderhandelen lijkt de kogel door de kerk: Iran gaat zijn nucleair programma aanzienlijk terugschroeven. Zo wordt het erg onwaarschijnlijk dat de Golfstaat snel een atoombom zou kunnen bouwen. Maar volgens docent Internationale Politiek David Criekemans (UA) is het te vroeg om echt op onze beide oren te slapen. "Er is nog veel vatbaar voor interpretatie." (8 april '15)

Na jaren onderhandelen is de kogel door de kerk: Iran gaat zijn nucleair programma aanzienlijk terugschroeven. Zo wordt het erg onwaarschijnlijk dat de Golfstaat snel een atoombom zou kunnen bouwen.

De details van de overeenkomst - een akkoord dat Iran bereikte met de VS, het VK, Rusland, China, Frankrijk en Duitsland - moeten nog ingevuld worden, want de definitieve deadline ligt pas op 30 juni. Maar in de straten van Teheran zorgde het akkoord al voor wilde vreugdetaferelen. Tegenover de afbouw van het kernwapenprogramma staat immers dat de economische sancties die al tien jaar tegen de Golfstaat lopen opgeheven zouden worden. Iedereen tevreden, zo lijkt het wel. Maar kunnen we nu echt op onze beide oren slapen?

DAVID CRIEKEMANS (docent internationale politiek Universiteit Antwerpen): "Dat lijkt me nog te vroeg, maar we kunnen wel voorzichtig positief zijn. Het akkoord is vergaand en op een aantal punten zelfs behoorlijk gedetailleerd. Zo zou Iran zijn aantal centrifuges om het voor kernwapens noodzakelijke verrijkt uranium te maken moeten verminderen met twee derden, en zou Iran tien jaar lang inspecties van het Internationaal Atoomagentschap moeten toelaten."

Kan er dan nog iets fout lopen tegen 30 juni?

CRIEKEMANS: "Bepaalde termen in het akkoord zijn nog vatbaar voor interpretatie. Iran denkt bijvoorbeeld dat de sancties 'beëindigd' zullen worden, terwijl de VS het heeft over een 'opschorting'. Bovendien kunnen andere actoren nog stokken in de wielen steken. Zowel de radicalere groeperingen in de VS en Iran, als landen als Saoedi-Arabië en Israël kunnen er baat bij hebben om het proces te doen ontsporen."

Vooral Israëlisch premier Benjamin Netanyahu schreeuwt al jaren moord en brand tegen de onderhandelingen.

CRIEKEMANS: "Omdat Netanyahu vreest dat Iran economisch sterker uit dit akkoord zal komen, en extra steun zou bieden aan Hezbollah (Libanese groepering die Israël regelmatig bombardeert, red.). Maar dat Israël nu Saoedi-Arabië als bondgenoot zou krijgen, is wel erg merkwaardig."

   "Er is al langer een machtsstrijd gaande tussen Riyad en Teheran over wie de leider is in de regio. Dat uit zich momenteel in Jemen, waarbij Saoedi-Arabië er alles aan doet om Iran af te schilderen als de onruststoker in dat land. De Saoedi's hebben er immers alle belang bij dat Iran geïsoleerd blijft in de internationale gemeenschap, want als de sancties wegvallen, krijgt hun gigantische olievoorraad officieel toegang krijgt tot de internationale markten. Waardoor de olieprijs daalt, en dat zou slecht nieuws zijn voor Saoedi-Arabië."

Kan het akkoord dan zorgen voor een nieuwe ontsporing in het Midden-Oosten?

CRIEKEMANS: "Dat hangt er vanaf uit welk perspectief je het bekijkt. Als ik even in het hoofd van Barack Obama kruip: hij wil een opening maken naar Iran om Saoedi-Arabië net in bedwang te houden. De relaties tussen de VS en de Saoedi's zijn al sinds de aanslagen 11 september behoorlijk troebel, en men fluistert dat zij de radicale Koranscholen in de rest van de Arabische wereld steunen. Dus misschien ziet Washington juist Saoedi-Arabië als een destabiliserende factor."

Wordt dit eindelijk de internationale pluim op Obama's hoed? Want ondanks zijn Nobelprijs voor de Vrede oogt zijn palmares magertjes.

CRIEKEMANS: "Obama is in zijn internationaal beleid keer op keer door de gebeurtenissen teruggefloten. Te lang talmen bij de Arabische Lente, complete escalatie in Syrië, een snelle terugtrekking uit Irak waardoor IS zich kon ontwikkelen… In die zin is het inderdaad een interessante evolutie dat hij Iran tot bondgenoot wil maken. De vraag is echter of hij dit akkoord wel door het Amerikaanse Congres krijgt, want daar zijn de Republikeinen in de meerderheid. En die hebben eerder al te kennen gegeven dat ze zich niet kunnen vinden in het akkoord."

Begin jaren 2000 lapte Iran al eens een kernwapenverbod aan zijn laars. Bestaat de kans dat het dat opnieuw doet eens de oliedollars terug binnen stromen?

CRIEKEMANS: "Welk belang heeft Iran daarbij? Ze weten dat ze die sancties dan dubbel en dik terug krijgen. Je moet ook naar de interne ontwikkelingen kijken: Iran heeft een jonge en pro-Westerse bevolking. Het is onder die druk dat de ayatollahs een opening gemaakt hebben, dus het zou niet logisch zijn om vervolgens weer het omgekeerde te doen. Maar in de internationale politiek weet je natuurlijk nooit."