 |
| (Foto: globalpost) |
In 2012 moest "Grexit" het nog afleggen tegen "tentsletje" als woord van het jaar, maar in 2015 lijken de Grieken opnieuw een gooi te doen naar die titel. Na de verkiezingen van 25 januari trekt de radicaal linkse oppositiepartij Syriza naar alle waarschijnlijkheid het laken naar zich toe, en partijleider Alexis Tsipras riep eerder al dat hij het nietsontziende besparingsregime van de EU wil doorbreken. Niet zonder risico, zegt econoom Daan Ballegeer. "De geesten in Europa zijn gerijpt voor een Grexit." (7 januari '15)
In 2012 moest "Grexit" het nog afleggen
tegen "tentsletje" als woord van het jaar, maar in 2015 lijken de
Grieken opnieuw een gooi te doen naar die titel. Sinds de regering in Athene
eind december viel, speculeren de financiële markten immers weer volop over een
exit van de Grieken uit de Europese Unie.
De reden? Na de verkiezingen van 25 januari trekt
de radicaal linkse oppositiepartij Syriza naar alle waarschijnlijkheid het
laken naar zich toe, en partijleider Alexis Tsipras riep eerder al dat hij het
nietsontziende besparingsregime van de EU wil doorbreken. Bovendien laten nu
ook Europese leiders als Angela Merkel en François Hollande besmuikt verstaan
dat als de Grieken denken dat ze het zelf beter kunnen, ze gerust mogen
ophoepelen. En daar schrikt Daan Ballegeer, econoom en auteur van "Ons
Europa is niet dat van hen" niet meteen van op. "Vroeger was er te
veel besmettingsgevaar tussen landen om zo'n Grexit zelfs te overwegen, maar
sinds 2012 zijn de geesten in Europa gerijpt: er is een bankenunie, meer
controle op de begroting, en meer tijd om na te denken over de organisatie van
zo'n Grexit."
Nochtans is Griekenland de jongste kwartalen een van
de best groeiende economieën van de Europese Unie.
BALLEGEER: "Tja, als je een kat van
een toren naar beneden gooit, zal ze ook een beetje terug
omhoog botsen. Griekenland kampt nog altijd met een enorme rentelast en torst een
overheidsschuld van 175% van het BBP. Ter vergelijking: de Belgische schuldgraad piekte begin
jaren '90 op 'maar'
137%, en dan had België
nog een rijke bevolking heeft, die de overheid in principe zwaarder kan
belasten als laatste uitweg om de schuld weg te werken. Die luxe heeft
Griekenland - met zijn enorm inefficiënte belastingsstelsel - niet.."
Is dat ook waarom Griekenland in de put blijft
zitten, terwijl andere probleemlanden als Spanje en Ierland opveren?
BALLEGEER: "Dat speelt inderdaad mee. Bovendien heeft een land als Ierland
een hoogopgeleide bevolking, een werkend staatsapparaat en exportproducten die
de rest van de wereld wel degelijk wil. Griekenland is daarentegen een kapot
land waar het bijvoorbeeld
cultureel ingebakken is om zoveel mogelijk met zwart geld te regelen. Dat repareer je niet
op vijf jaar tijd."
Dat is wel wat het IMF, de Europese Commissie
en de ECB al een paar jaar proberen: met harde besparingsmaatregelen zo snel
mogelijk het Griekse schip rechttrekken.
BALLEGEER: "Wat zij vragen is misschien Spartaans, maar niet onredelijk.
Griekenland heeft niet zomaar een verkoudheid: dat land is in sommige opzichten
terminaal. Als er bijvoorbeeld staatsbedrijven zijn waar vier mensen de job van
één ambtenaar doen, moet je er gewoonweg drie ontslaan."
"Het probleem is natuurlijk dat die werklozen
dan geen geld meer
hebben om via consumptie de economie te ondersteunen. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht. Om
die te doorbreken moeten de Grieken een toekomstperspectief krijgen, en daarom
denken economen nu aan een schuldherschikking. Bijvoorbeeld: als Griekenland
bepaalde opgelegde doelstellingen haalt, moet het maar 70 in plaats van 100%
van zijn schulden terugbetalen. Helaas wordt die piste telkens weer
afgeschreven wegens "politiek niet verkoopbaar."
Nogal wiedes, want dan klinkt de eeuwige
vraag: wie gaat dat betalen?
BALLEGEER: "Dat is het net: we gaan sowieso betalen. Het is een illusie te
geloven dat we het geld dat wij aan Griekenland geleend hebben ooit volledig
gaan terugzien. Het is simpel: je kan geen veren plukken van een kikker. Dus
moeten we een andere oplossing zoeken."
En dan zijn we terug bij een Grexit.
BALLEGEER: "Voor de Grieken is dat alleszins geen goeie oplossing, omdat
het niets aan hun structurele problemen - een inefficiënte staat en een zwakke
export - verandert. En toegegeven, puur economisch zou het voor de rest van
Europa niet veel uitmaken, omdat Griekenland maar een klein percentage van de
Europese economie vertegenwoordigt. Maar op politiek vlak zou het wel een
dramatisch precedent zijn. We zijn immers ooit aan de EU begonnen als een
gezellige club die samen uit, samen thuis was. Als je dan landen achter laat
die het moeilijk hebben, is dat nefast voor de collegialiteit in de groep. Op
die manier zou de EU zichzelf dus meer in de voet schieten door de Grieken eruit te gooien dan
door samen de problemen te verwerken."
