 |
| (Foto: P-magazine) |
Vergeet knoeiers als Colombo, Morse of Witse:
de nieuwe sterren van uw televisiescherm hebben namen als Frederik, David,
Erwin of Hassan. Met de Vier-reeks De Recherche vallen de Gentse flikken nu ook
zonder huiszoekingsbevel uw woonkamer binnen.
"Waar de meeste mensen van weglopen, gaan wij op af met loeiende
sirenes." (22 november '14)
Voor het meeslepende Vier-programma 'De Recherche'
kampeerden de documentairemakers van Woestijnvis - die eerder al het
uitstekende 'De Rechtbank' afleverden - anderhalf jaar lang in het
hoofdkwartier van de
Gentse lokale recherche. Het leverde oerspannende reality-tv op, waarin
u de komende weken ook rechercheurs Frederik (Cel Gerichte Opsporingen) en David (Team Drugs)
van bijzonder dichtbij kan leren kennen. Met elk 17 dienstjaren op de teller,
hebben ze al lang geen geheimen meer voor elkaar. Voor de eenmaking van
rijkswacht en politie deelden ze zelfs nog een combi bij het interventieteam
van de Gentse flikken. "Ik met een blauwe, en hij met een rode streep op
zijn broek," herinnert Frederik zich. "En nu zitten we hier samen!
Van een toonbeeld van politie-integratie gesproken."
Jaren geleden ruilden jullie het uniform in voor
de burgerplunje van een rechercheur. Viel het afscheid van de hordes hitsige
dames die op dat uniform afkwamen niet te zwaar?
DAVID: (lacht) "Wees gerust: dat uniform leverde ons meer aandacht op
van zatte studenten dan van opdringerige vrouwen."
FREDERIK: "Dat was zelfs nog het minste van onze zorgen. Agenten in
uniform krijgen veel meer agressie te verwerken dan dienders in burger. Veel
macho's voelen de nood zich te bewijzen tegen een uniform. Terwijl diezelfde
persoon zich veel respectvoller zal gedragen tegenover een rechercheur in
burger. Ik sta daar nog altijd van te kijken."
DAVID: "Voor ons komen ze zelfs naar het hoofdbureau als we ze
bellen." (lacht)
FREDERIK: "Soms contacteer ik een veelpleger die weer iets mispeuterd
heeft met de boodschap dat hij zich op het bureau moet aanmelden. Ik bied dan
altijd aan om hen zelf te komen halen, maar vaak springen ze meteen op hun
fiets, komen ze hier bezweet toe en steken ze braaf hun polsen uit voor de
handboeien. (vrolijk) En dat is dan het soort dat vecht met de politie als ze
aangesproken worden op straat!"
Straks lijkt rechercheur zijn nog een eitje.
DAVID: "Ons werk is veel minder stresserend dan die van het
interventieteam. Dat is echt de moeilijkste job in de politiemacht: je kruipt
in de wagen en weet niet wat je te wachten staat. Als rechercheurs ergens
naartoe gaan, weten ze al wie die persoon is, met wie hij samenleeft, en zelfs
hoe zijn woning eruit ziet."
FREDERIK: "Als het ne moeilijke is, gaan we met vier. Bij ne vree
moeilijke gaan we met 10. Hebben ze wapens, dan halen we er een speciale
eenheid bij, en desnoods komen we met een helikopter. Dat is het voordeel: wij
kunnen alles plannen."
De criminelen die jullie bij de lurven vatten zijn
zelden doetjes. Knijpen jullie hem nooit?
DAVID: "Een agent die zegt dat hij nog nooit schrik had, is een macho.
Maar onze goeie voorbereiding helpt om die adrenaline om te zetten in
alertheid."
FREDERIK: "Waar de meeste mensen van weglopen, gaan wij op af. Liefst nog
met loeiende sirenes. Als je echt een bangerik bent, doe je dat niet. Maar dat
betekent niet dat er nooit iets fout loopt. We hebben spijtig genoeg al
collega's gehad die ernstig gewond raakten. Vaak het gevolg van beslissingen
die je in een fractie van een seconde moet nemen, en dat is nooit evident. Dat
doet me altijd veel zeer."
DAVID: "Elke agent die een stamp of een klop krijgt, is er één te veel.
Sommige burgers zeggen dat je dat kan verwachten als je bij de politie gaat.
Maar ik verzeker u: niemand wordt agent om op zijn gezicht te krijgen."
Onlangs dook nog een rapport op waarbij bleek dat
1 op 3 agenten het voorbije jaar met fysieke agressie moest afrekenen.
FREDERIK: "Ik vrees dat dat nog een onderschatting is. Interventieagenten,
die overal brandjes moeten gaan blussen, krijgen om de drie dagen met geweld te
maken. Nogmaals, alles staat of valt met voorbereiding. De meest gevaarlijke
job is een domme verkeersovertreding vaststellen. Je ziet iemand door het rood
rijden, en wil hem langs de kant zetten om hem te bekeuren. (ernstig) Je weet
totaal niet wie daar in die auto zit. Dat kan de zwaarste gangster zijn die nog
liever een flik afschiet dan gepakt te worden, of een brave huisvader met
trillende handen: je weet het niet."
Hebben jullie ooit al naar vuurwapens moeten
grijpen ter verdediging?
DAVID: (aarzelt) "Ik heb mijn pistool wel al getrokken, maar gelukkig
nog niet gebruikt. En ik hoop dat ik het nooit moet doen. Ik denk dat dat een
redelijke impact heeft op je gemoedsrust."
FREDERIK: "Dat is ons laatste redmiddel, hé. Ik denk dat niemand daar zit
op te wachten."
DAVID: "Maar als de situatie zich voordoet, zal niemand van ons
twijfelen om het te doen. Daar ben ik ook van overtuigd."
Doe-het-zelf bloedneus
In de reeks blijkt dat veel arrestaties uitdraaien
op straffen met uitstel of onder voorwaarden. Met andere woorden: de
veroordeelden zijn snel terug op vrije voeten. Stoort dat nooit?
FREDERIK: "Persoonlijk vind ik de straffen meestal evenredig met de aard
van de misdaad. Maar waar ik zwaarder aan til is dat ze niet uitgevoerd worden.
Celstraffen van een jaar worden bijvoorbeeld zelden uitgezeten."
DAVID: "Je mag daar niet te veel van wakker liggen. Wij moeten onze
dossiers gewoon zo goed mogelijk afwerken. Meer dan ons best kunnen we niet
doen."
Valt de politiezone Gent soms ten prooi aan de
gevreesde procedurefouten?
DAVID: "Tot dusver hebben we er nog geen gehad. Ik ben redelijk freaky
over zulke dingen, alles moet bij mij tot in de puntjes juist zijn. Dat is
nodig, want tegenwoordig moeten we een enorme papierwinkel doorlopen."
FREDERIK: "De procedurefouten die de pers halen zijn ook zelden
politionele fouten. Vaak gaat het om fouten bij justitie: termijnen die bijvoorbeeld niet
gerespecteerd worden bij arrestaties, handtekeningen die ontbreken op
vorderingen… Politionele fouten, zoals verkeerd uitgevoerde huiszoekingen,
komen amper voor."
De zaak rond de Aquino-drugsfamilie hangt wel aan
een zijden draadje omdat de politie een burgerinfiltrant zou ingezet hebben.
DAVID: "Ik ken de zaak niet ten gronde, maar kan me maar moeilijk
voorstellen dat collega's echt zó'n fout zouden maken."
FREDERIK: "Als dat effectief zo gegaan is, is dat een procedurefout. Maar
goed, ik ken de zaak ook niet echt. Alleszins: in Gent proberen we consequent
de puntjes op de i te zetten. Dat is niet altijd evident, want wij werken in
een erg korte tijdsspanne. Eens wij iemand oppakken, begint het werk pas: dan
hebben we maar 24 uur om alles af te werken en hem naar de onderzoeksrechter te
sturen."
DAVID: "Ik heb zo eens 29 uur aan een stuk doorgewerkt."
FREDERIK: (naar David) "Da's echt wel extreem."
DAVID: "Ik volgde een bende die meer dan 90 inbraken gepleegd had. De
werkdag was om 8u begonnen, en om 17u pakten we een verdachte op. En dan ben je
natuurlijk vertrokken. Op een bepaald moment wilden ze me naar huis sturen
omdat ik al zo lang bezig was, maar bij zo'n groot dossier kan - en wil - je
dat gewoon niet."
FREDERIK: "Dat is het verschil tussen een rechercheur en een goeie
rechercheur. Maar niet iedereen doet dat."
DAVID: "Ik verwacht dat wel van iedereen. Je kan verdachte 5 en 6 toch
moeilijk laten vallen? Als ik mij ergens in vastbijt, ga ik liever door tot het
bittere eind. Ik heb ooit 21 dagen na elkaar gewerkt. Wel, de eerste zondag dat
ik thuis zat, viel ik in een zwart gat. Ik vroeg me echt af wat ik daar nu zat
te doen."
Verdachten hebben dankzij de vorig jaar ingevoerde
Salduzwet nu ook recht op en advocaat van bij het eerste verhoor. Dat zorgt nog
voor extra tijdsverlies.
FREDERIK: "Ik zie dat meer als zegen dan als vloek. Het klinkt raar, maar
bij mij gaan verdachten tien keer rapper bekennen met advocaat. Vroeger bleven
mensen ontkennen tot in het absurde, tot hun advocaat hun een dag later
vertelde dat ontkennen zinloos is als ze met hun handen in de koekjesdoos
betrapt zijn, en dat bekennen kan leiden tot vervroegde vrijlating. Dan
draaiden ze snel bij." (lacht)
"Advocaten kunnen je trouwens ook beschermen,
want we krijgen vaak te maken met valse beschuldigingen. Een aantal jaar terug
verhoorde ik iemand die niet echt wou meewerken. Wanneer mijn collega even de
deur uit ging om een cola te halen, sloeg die verdachte plots zijn eigen hoofd
keihard tegen de tafel. Resultaat: een fikse bloedneus. En hij maar beweren dat
ik hem geslagen had. Maar wat hij wel vergeten was, is dat alles gefilmd werd."
(hilariteit)
Het zou anders wel en knap staaltje good cop, bad
cop geweest zijn.
FREDERIK: "Pas op, dat principe werkt soms. Maar vooral in de zin dat als de ene
rechercheur een clic heeft met een verdachte, de andere beter afzijdig blijft.
De good cop bereikt in dat soort situaties altijd meer."
Nemen jullie je job ook mee naar huis?
DAVID: "Je bent er 24 uur op 24 mee bezig. Ik ben bijvoorbeeld iemand
die op nummerplaten let: iedereen die mij kruist met de wagen heb ik
gezien."
FREDERIK: "Zelfs als ik gewoon ergens een koffie zit te drinken, detecteer
ik abnormaal gedrag. Met ons kan je niets gaan drinken op pakweg de Vlasmarkt,
waar nogal wat cliënteel van ons komt. Ik raak zelfs niet tot aan de eerste
toog voor een van mijn collega's iemand herkent die geseind staat. Ik zou mij
nooit kunnen amuseren op een evenement als I Love Techno: ik zou het ene
strafrechtelijke feit na het andere zien."
"Mijn collega Johan is daar nog veel sterker
in. Hij heeft een fotografisch geheugen: als hij ooit zelfs maar een robotfoto
van je gezien heeft, herkent hij je van 1.000 meter ver. Je zou zijn bureau
eens moeten zien, een complete warboel van foto's! En de kuisvrouw mag er niet
aankomen, of hij wordt zot. Maar zijn systeem werkt: als je een specifiek
dossier zoekt, vist hij het zo uit de stapel. Even geleden reden we langs de
Vlaamse Kaai, tot hij plots zei dat hij 100 meter terug iemand had gezien die
geseind stond. We maken rechtsomkeert en vragen de man zijn naam, maar Johan
beseft dat het een valse alias is. We nemen hem mee naar het bureau, Johan
ritselt even door zijn papieren, en haalt er zo het dossier van die verdachte
uit. Dat maakt de zaken natuurlijk een pak gemakkelijker." (lacht)
DAVID: "De meeste mensen die bij de recherche zitten, zijn speciallekes.
Dat heb je nodig om hier mee te kunnen. Ikzelf ben een kleine autist. Als ik
telefonieonderzoek doe, onthoud ik de nummers rats vanbuiten. Mijn chef mag mij
in mijn slaap opbellen om een of ander Nederlands nummer te kennen: ik dreun
dat gewoon in mijn slaap op, en draai mij nog eens om."
En blijft er psychologisch nooit wat hangen?
FREDERIK: "Mijn grootste frustratie is als ik iets niet kan oplossen. Ik
heb ooit dagenlang vruchteloos een onderzoek gevoerd, en een aantal dagen later
vonden we de betrokkene dood terug, op amper 400 meter van waar wij stonden te
kijken. (stil) Daar zit je dan wel even mee. Wij zien soms op een week wat een
normaal mens op een gans leven meemaakt, hé. Onderschat die impact niet."
DAVID: "Vrienden zeggen soms dat ik erg hard kan zijn in mijn reacties.
Maar dat word je automatisch als je voor de politie werkt, als je ziet wat wij
zien. Soms denken wij dat wat wij zien, normaal is. Maar dat is het niet."
Honda's & Heroïne
Bij recherchewerk moet er vaak delicaat en snel
gehandeld worden. Liepen de cameramannen van Woestijnvis jullie nooit voor de
voeten?
FREDERIK: "Niemand heeft zich hier aangepast aan Woestijnvis - en zij
hebben daar ook nooit over geklaagd. Ik heb ze zelfs een paar keer op de
parking laten staan omdat ze niet rap genoeg waren. Als we een bericht krijgen
dat er binnen 10 minuten een trein aankomt waar iemand op zit die mogelijks een
kilo heroïne gaan halen is in Antwerpen, heb ik nu eenmaal geen tijd om nog een
microotje te laten plaatsen. En soms konden ze er ook gewoon niet aan doen:
waar wij met de zwaailichten aan door het rood mochten rijden, moest de auto
van Woestijnvis natuurlijk stoppen." (lacht)
Van drugs gesproken: het gedoogdbeleid tegen
softdrugs staat alweer ter discussie.
DAVID: "Tja, het is duidelijk dat mensen daar in een grijze zone leven.
Het wordt tijd dat duidelijk wordt meegedeeld wat mag. Dat is simpel: je mag
geen verdovende middelen bezitten, aankopen, verkopen, invoeren, laat staan
gebruiken. Zelfs al is het "maar" een gram, het is niet omdat het
wordt gedoogd, dat het niet verboden is."
"Ikzelf ben totaal tegen een legalisering van
softdrugs. Er zijn genoeg studies die aantonen dat cannabis een impact heeft op
uw psychisch welzijn, en wie die studies niet gelooft, moet maar eens kijken naar
de mensen die wij hier over de vloer krijgen. Cannabis is trouwens geen
softdrug meer: de THC-waarde (het actieve bestanddeel, red.) is de afgelopen
tien jaar enorm gestegen."
Volgens experts als Brice De Ruyver zou een
legaliseren nochtans kunnen helpen om die THC-waarden te reguleren.
FREDERIK: (fijntjes) "Ik denk dat ze dat in Nederland geprobeerd hebben
zeker, die legalisering? En zijn ze niet terug aan het keren van dat
beleid?"
De initiële reacties op 'De Recherche' zijn
overweldigend positief. Zijn jullie de redders van het politionele imago?
DAVID: "Ik weet niet of de politie dat echt nodig had. Maar het is een
feit dat de media geen kans onbenut laten om ons in een negatief daglicht te
stellen. Er zijn 39.000 agenten in België - vroeg of laat zal er wel eens
eentje zijn die over de schreef gaat. Dat is niet oké, maar je mag dat niet uit
zijn context halen."
Wat is de context voor de 500 klachten over
politiegeweld die Brussel jaarlijks te verwerken krijgt?
FREDERIK: "Het Comité P heeft al gezegd dat daar veel onterechte klachten
tussen zitten. Neem nu die gast die zijn neus breekt: leg dat maar eens uit als
er geen camera's op staan."
"Kijk, niet iedereen gaat braafjes mee bij
een arrestatie. Maar als je geweld moet gebruiken, moet je het kunnen
rechtvaardigen. En dan moet je het vermelden in je proces verbaal. Want als je
iemand ne kraak geeft en je zwijgt daar over, vraag je om problemen."
De reeks roept onvermijdelijk vergelijkingen op
met de vele andere politieshows op de buis. Zijn jullie nooit jaloers op de
onrealistische hightech snufjes die zij gebruiken?
FREDERIK: "Dat is het fijne aan deze reeks: niets wordt geromantiseerd.
Politiewerk lijkt niet op wat je ziet in Witse, Aspe of Miami Vice. Maar als ik op iets jaloers ben, is
het op hoe weinig tijd zij nodig hebben. Als wij een verkrachting behandelen
duurt het soms weken om te weten of een bepaald DNA-spoor effectief van een
dader is."
DAVID: "In CSI steken ze een wattenstaafje in zijn kaak, halen ze dat
door de machine, en weten ze het meteen. Ach, enkel Witse lost een moord op in
45 minuten."
FREDERIK: "Wij doen er 50 over." (hilariteit)
Jullie moeten het stellen met telefoontaps. Voelt
het nooit vreemd om zo hard iemands privacy binnen te dringen?
DAVID: "Als je urenlang zit te luisteren naar iemand zijn stem, leer je
die persoon inderdaad vanbinnen en vanbuiten kennen. Bedriegt hij zijn
vriendin, krijgt hij regelmatig telefoon van zijn minnares: je weet
alles."
FREDERIK: "Soms lijken dat irrelevant, maar is het toch nuttig. Ik hoorde
ooit iemand aan de telefoon vragen wanneer hij zijn Honda zou kunnen komen
ophalen. Het was iemand uit het motormilieu, dus dat klonk plausibel. Tot de
andere vroeg: ik ben de komende 14 dagen op reis, ga je toekomen met eentje?
Waarop de andere weer: je hebt gelijk, geef me dan maar een Honda en een half.
(hilariteit) Die deed dus in heroïne."
Er lopen dus echt criminele meesterbreinen rond in
Vlaanderen.
DAVID: "Er zijn er inderdaad die zeer goed weten wat ze moeten doen om
uit ons vizier te blijven."
FREDERIK: "Maar vroeg of laat lopen ook zij tegen de lamp."
DAVID: "Hoe je het ook draait of keert: als je zo'n leven leidt, maak
je fouten. En als dat gebeurt, gaan wij er staan om ze op te pakken. Wees
gerust."
