 |
| (Foto: Nick Hannes) |
"Gangsters!" roept een dokwerker
naar een groepje collega's in de Antwerpse haven, terwijl alweer een sliert
rotjes voor een hels kabaal zorgt. Het wordt op buldergelach onthaald.
Wekenlang hield menig Vlaming zijn adem in voor het aangekondigde strijdgewoel
op 24 november, maar uiteindelijk viel er geen noemenswaardig kleerscheuren te
melden. Zelfs niet voor Onze Man. "Da hadde niet verwacht, hé?" (29 november '14)
5u00: In De Bus, een oude Londense dubbeldekker die geparkeerd staat in het
hart van de Waaslandhaven en dertien jaar geleden omgeturnd werd tot snackbar,
bakt uitbaatster Nadja de eerste lading frieten plichtsbewust voor. Niets wijst
niets erop dat vandaag de fel gevreesde eerste dag van een reeks provinciale
stakingen is. Nadat de Brusselse betoging van 6 november ontaarde in een
vandalenfestijn waarbij ruiten, auto's en zelfs een politiemotor sneuvelden,
keken politiek en ordediensten nochtans met een bang hartje naar de Antwerpse
haven. Tussen de amokmakers werden immers vrij veel mannen met oranje
havenjassen gespot - dokwerkers die op hun eigen terrein pas echt van zich
zouden laten horen.
Maar toch deed Nadja vandaag haar zaak open. Meer
zelfs: ze liet uitzonderlijk een tapinstallatie en zes vaten bier aanrukken.
Het bleek een controversieel initiatief. "Mensen scholden me op straat uit
voor dom mens, omdat ik 'die gevaarlijke dokwerkers' zou volgieten met bier.
Maar ik ken de jongens die hier over de vloer komen stuk voor stuk, en vertrouw
hen. Eigenlijk zijn het een beetje de lieverds van de dokken - de echt grove
mannen trekken liever naar de cafés op Rechteroever."
5u44: Een negental havenarbeiders laaft zich aan de koffie en gratis soep
die Nadja voorziet. De jonge Alex heeft er zin in. "Als alles vandaag
rustig blijft, kan dit een grandioze overwinning worden. En ik twijfel er ook
niet aan dat het lukt. Iedereen lijkt schrik te hebben dat er doden gaan vallen
bij deze staking, maar daar winnen wij ook niets bij. Wij zijn geen
moordenaars, we verdedigen gewoon ons statuut."
Het hoge woord is er meteen uit: het erkende
havenstatuut, beschermd door wet-Major. Het gerucht gaat namelijk dat
N-VA-voorzitter Bart De Wever daaraan wil morrelen, en dat is onmogelijk te
slikken voor dokwerkers - al helemaal niet in combinatie met de besparingen van
de regering-Michel. "Als ze die wet aanpassen, vallen er wel doden,"
zegt Alex dreigend. "Niet door betogingen, maar omdat dan de deuren open
gaan voor goedkope, ongeschoolde, buitenlandse dokwerkers. En dat is nefast
voor de veiligheid."
5u56: De radio vult De Bus met de zachte tonen van Eric Claptons Tears in
Heaven. Een havenarbeider gaat van tafel tot tafel en meldt dat er om 12u één
minuut stilte zal gehouden worden voor de overleden dokwerkers van het voorbije
jaar. Het eerste pintje wordt getapt. maar voor tien uur zullen er maar weinig
volgen. De vakbonden hadden dan ook gevraagd om het alcoholgebruik tot een
minimum te beperken, en daar lijken de stakers gehoor aan te geven.
6u44: Een ABVV'er komt binnen, schudt iedereen de hand en herhaalt het
belangrijkste ordewoord van de dag. "Ge weet het hé mannen, we gaan kalm
blijven. Olympisch kalm." In De Bus veroordeelt iedereen de Brusselse
escalatie. Maar nog luider ontkennen ze dat dokwerkers daar een cruciale rol in
speelden. De oranje jassen op de camerabeelden waren door dokwerkers verkocht
aan amokmakers, de politie had nodeloos geprovoceerd, het waren dronken
studenten, geïnfiltreerde N-VA'ers die de staking wilden diskrediteren, Waalse
metallo's of 14-jarige Marokkaantjes die het vuur aan de lont hadden gestoken.
"Een paar dockers hebben zich laten meeslepen, maar dat was een erg kleine
minderheid. Dat merk je ook aan het aantal mensen dat opgepakt is: daar zaten
er maar drie van ons tussen."
Hun gerateerde imago zit de havenarbeiders erg
dwars, zegt Michael. "Als ik nu in de krantenwinkel kom, zeggen ze dat
dokwerkers crapuul zijn en alles kapot maken. Dat was vroeger anders. De pers
heeft daar een belangrijke rol in gespeeld door ons de voorbije weken af te
schilderen als ongeleide projectielen, en Bart De Wever versterkte dat beeld
door honderden politie-agenten op te trommelen. Daarom is dit onze kans om hem
ne kloot af te trekken: we willen rustig betogen zodat De Wever zijn flikken
voor niets opgetrommeld heeft."
Blote konten voor Huts
7u23: Bij het stakingspiket aan Katoen Natie blaast een kleine honderd
stakers verzamelen, waaronder één man die meer promilles in zijn bloed heeft dan er sterren aan de hemel staan. Maar hij is geen docker: hij was na zijn
shift in een lokaal café louter zijn licht eens komen opsteken aan het piket.
De aanwezige arbeiders zijn nog bloednuchter, en vertellen maar wat graag
waarom ze staken.
"We staken niet alleen tegen de mogelijke
aanpassing van de wet-Major," zegt ABVV-afgevaardigde Robert. "We
staken vooral tegen de afbouw van onze verworvenheden. De regering zegt al
jaren dat we moeten besparen voor onze kinderen, maar dat levert niets op. Kijk
naar het aantal bedrijven dat blijft sluiten: Ford, Opel… En nu willen ze alle
besparingen afwentelen op de kap van de werkmensen. Je kan ons niet blijven
uitpersen."
Zijn collega's vallen hem bij. "Voor wie zijn
die fameuze jobs die ze gaan creëren eigenlijk bestemd: voor ons, of voor de
buitenlanders? In de bouw en het transport lopen meer en meer Polen en
Portugezen. Dat is ook slecht voor de economie: die mannen doen hier amper 50
euro per week op, en nemen de rest mee naar ginderachter."
8u01: Er wordt Bengaals vuur afgestoken, en een bestelwagen levert onder
luid gejuich een lading paletten. Al snel prikt de geur van rijkelijk gegoten
benzine in onze neusgaten. Een gedrongen docker steekt enthousiast een lucifer
in de stapel paletten, maar doet dat van iets te dichtbij. Eerst blaft de
steekvlam, en daarna hij. "Mijn wenkbrauwen! Ze zijn weg!"
8u28: De Antwerpse dokwerkers staan vandaag niet alleen: ze krijgen
gezelschap van een tiental mannen met jacks van de Haven van Zeebrugge.
"We hebben vandaag verlof genomen om onze kameraden te steunen," zegt
Davy. "We staan hier niet voor onszelf, maar alle werkmensen, en voor onze
kinderen." En of ze er alles aan doen om hun punt te maken: ze beklimmen
het rond punt, en steken schaterlachend hun broek af in de richting van Katoen
Natie. "Zou Fernand Huts het zien, denkt ge?"
Intussen zijn ook voetzoekers, rotjes en andere
bommetjes uitgebreid van de partij. Ervaren stakers hebben oordopjes in,
anderen springen een halve meter hoog telkens een volle verfbus op de brandende
paletten wordt gegooid en ontploft met een doffe knal.
Wanneer ik Davy vraag of hij verwacht dat de
staking de beleidsmakers van gedacht zal kunnen doen veranderen, gaat net een
sliert rotjes af - alsof iemand het magazijn van een kalasjnikov woedend
leegpompt in het ijle. Maar Davy klinkt minder strijdvaardig. "Ze gaan het
alleszins voelen, dat we de haven platgelegd hebben. Maar of het echt iets gaat
veranderen… Die politiekers doen toch wat ze willen." Hij laat zijn ogen
over de aanwezige stakers dwalen, en herpakt zich. "Maar als er echt niets
verandert, denk ik dat we een volksrevolutie krijgen."
8u36: Aan de andere kant van het hek stappen twee security-mannen uit een
wagen. Ze wandelen tot bij de stakers, maar blijven veilig achter het hek.
"Wij doen gewoon onze job, en houden hier een oogje in het zeil." Erg
vinden ze het niet. "Da's hier precies Nieuwjaar hé, met al die
bommetjes." De stakers paaien hen met soep en sandwiches, terwijl een
viertal dokwerkers het WK synchroonpissen organiseert tegen de omheining van
hun werkgever.
8u48: Er breekt een driemanspolonaise uit. Af en toe wordt een passerende
vrachtwagen een aantal minuten tegengehouden aan het piket, maar na een korte
babbel mag hij zijn weg vervolgen. "Dat hadde gelle niet verwacht, zeker,
dat we hier zo rustig zouden zijn?" roept iemand naar de talrijke
persmuskieten. Spreekbuis Ivan Heyligen kijkt tevreden toe. "We hebben de
laatste weken niet anders gedaan dan oproepen tot rust. Er was veel opklopperij,
dat we hooligans van Feyenoord zouden gecontacteerd hebben of foorkramers. Maar
het is een staking, geen anarchie, geen revolutie." "We zouden ze
trouwens niet nodig hebben," valt een collega hem bij. We zijn hier met
1.000: als we echt ambras willen maken, kunnen we dat gerust zelf."
9u09: Niet iedereen is tevreden over dat aantal aanwezigen. "Vandaag
zouden er 1.000 stakers op pad zijn, maar we zijn met 6.000 dokwerkers,"
rekent voorman Benny voor. "Dat betekent dat de rest gewoon op hun gat
voor tv zit. Ik vind dat verschrikkelijk. Hetzelfde voor die betoging: daar
waren we met 120.000 man, maar er hadden er 5 miljoen moeten staan. Je moet
toch opkomen voor je rechten? Of denken ze dat wij het wel voor hen zullen
oplossen?"
Benny zucht. "De mensen steken hun kop in de
grond. Maar ja, da's eigen aan de Belg zeker? Blijkbaar is het allemaal nog
niet erg genoeg. Het is ook voor onze kinderen dat wij staken, hé."
"Och, die jeugd beseft dat allemaal niet meer," valt een collega hem
in de rede. "Ze zagen nu over het verhoogde inschrijvingsgeld voor de
unief. Maar ze lopen wel rond met polsen vol festivalbandjes."
Alsof de duivel ermee gemoeid is, krijgt Peter Van
De Veire - MNM schalt door de boxen - op dat moment telefoon van een jong
meisje dat klaagt over de staking bij het openbaar vervoer. Her en der gaan de
wenkbrauwen die nog niet weggebrand zijn de hoogte in. "De stakers zeggen
wel dat ze het voor jouw toekomst doen," probeert Van De Veire nog, maar
aan de andere kant van de lijn klinkt het dat naar school gaan ook belangrijk
is voor haar toekomst. Het komt haar op hoongelach van de stakers te staan.
"Die gaat geire naar school ofwa? Ze zou ons dankbaar moeten zijn!"
Heldin Laurette
10u27: Van de vier officiële stakingspiketten is dat aan Kaai 1742 misschien
wel het kleinste. Zo'n vijftig man, vooral in vakbondsjassen, staat er te
keuvelen en van het mooie weer te genieten. De eerste berichten over het succes
van de staking worden op gejuich onthaald. "We zijn in ons opzet
geslaagd," zegt ACLVB-lid Fred. "Niemand werkt in de haven. Er is dan
ook niet veel nodig om de ganse haven plat te leggen."
11u13: Aan de Zuidnatie worden de grote middelen wel bovengehaald. Daar is
een duizendtal dokwerkers uitgewaaierd van het stakingspiket naar de straat -
wie daar door wil, moet al een heel goeie uitleg opdissen.
Hier is het aantal lege bierblikjes op de grond
ook een stuk groter. Docker Steven zit op de grond, omgeven door een zestal
soldaat gemaakte pilsjes. Hij spreekt met dubbele tong, maar heeft daar ook
offers voor moeten brengen. "Reken maar dat de politie in de loop van de
dag alcoholcontroles zal doen om dokwerkers die gedronken hebben en toch naar
huis willen rijden alsnog een loer te draaien. Dus ben ik te voet gekomen
vanuit Ekeren. Twee uur wandelen!" Zijn ogen blinken. "Ik hoorde de
voetzoekers al van ver knallen."
"Bier hoort bij ons statuut," weet
collega Marco. "Dokwerkers zijn Bourgondiërs, dus wij kunnen
ertegen." Het verbaast hem dan ook niet dat rond de middag steeds meer
Jupiler vloeit. Maar hij vindt het wel terecht dat de vakbonden oproepen om weg
te blijven uit de dockerscafés in het stadscentrum. "Sommigen moet je
tegen zichzelf beschermen. Want je ziet ze hier ook staan hé, op den duur slaat
de verveling toe. En als je dan begint te drinken…" Hier kan het alleszins
geen kwaad, volgens hem. "De politie laat zich hier niet zien. En dus
blijft het hier ook rustig, want er is niemand om baldadig tegen te doen."
12u45: Een paar jongens tracht een balletje te trappen naar elkaar, maar een
hoogstaande partij wordt het niet. Veiligheidsbottinnes blijken geen wonderen
te doen voor de balbehandeling. Anderen houden zich onledig met eten maken: aan
het piket worden tientallen koteletten gebakken boven een houtbarbecue die
dampen uitslaat waarvan Pascale Naessens schreeuwend zou weglopen.
Serge bracht dan weer twee gasvuurtjes mee en
deelt gratis hotdogs uit. "Als iedereen zijn steentje bijdraagt, wordt het
hier één grote gezellige picknick", glimlacht hij. Collega Raf kent nog
een aantal mensen die hun steentje zouden mogen bijdragen. "Die
politiekers hebben allemaal gemakkelijk praten. Wij zijn maar gezond tot 53
jaar, maar moeten wel werken tot 67. Dat zijn dus 14 ongezonde werkjaren.
Politici zijn gezond tot 73. Dan moeten zij maar tot hun 84 werken." Hij
wordt serieus. "Mijn ellebogen en polsen zijn versleten, mijn rug doet
zeer. Ik moet werken in alle weersomstandigheden, van blakende hitte tot
sneeuwstormen. Hoe kan ik dan blijven doorgaan tot 67?"
Ook Serge heeft het niet begrepen op de politiek. "Als
ze echt willen besparen, waarom hebben wij dan vier regeringen nodig? Dat ze
alles afschaffen en één regering maken, in Brussel. Als ze dat morgen doen,
lever ik de helft van mijn pree in. En dan is het gat in de begroting direct
dicht."
Tussen de stakers zijn er een aantal opvallende
politieke helden, vertelt Raf. "Het is geen geheim dat velen hier op Bart
De Wever stemden, maar ik denk dat veel Antwerpenaren zich daaraan mispakt
hebben. Kris Peeters is helemaal een ramp, want het is erg hoe CD&V zijn
vakbondsachterban in de steek laat. De SP.A heeft in de vorige regeerperiode
met Monica De Coninck voor ons gevochten, maar is nu ook plots een pak stiller
geworden. Neen, geef mij dan maar CDH-voorzitter Benoît Lutgen, die niet met de
N-VA in een regering wou uit principe. Of Laurette Onkelinx van de PS: die gaat
door het vuur voor de werkmens."
Winst voor ABInbev
13u55: Ondanks de uitdrukkelijke vraag van de vakbonden om het stadscentrum
te vermijden, zakte een dikke 200 havenarbeiders toch af naar het Kot, het
aanwervingslokaal voor dockers. Dat is niet alleen een belangrijk symbool, maar
heeft ook het voordeel dat er cafés in de buurt zijn. "Ik sta al van 5u
deze ochtend aan het piket," zegt Gunther. "En vooraleer ik naar huis
ging, wou ik eerst nog een pintje komen pakken hier. Ik denk dat dat voor de
meeste jongens het geval is. En zeg nu zelf: iedereen is toch braaf?"
14u30: Oproeragent Eric kan dat bevestigen. Hij staat al sinds 5u in een
colonne met een tiental andere gepantserde combi's geparkeerd op een
kwartiertje afstand van het Kot. Tot dusver was er slechts één opstootje, met
vier jongeren uit Turnhout die een steen door een autoruit keilden, en prompt
opgepakt werden. Het geeft aan hoe kort de politie op de zaak zit met agenten
in burger in de buurt van het Kot. Maar Eric en zijn team als Robocop
uitgedoste oproeragenten hebben nog geen vin moeten verroeren.
"We hadden wel verwacht dat het rustig zou
blijven, maar toch is het een goeie zaak dat er meer agenten opgeroepen zijn.
Het debacle van Brussel moest absoluut vermeden worden. Maar het had zijn
voordelen: het is goed dat het beleid eens wakker geschud is over de manier
waarop ze betogingen in goeie banen moeten leiden. Ik hoop dat ze op 15
december bij de nationale staking lessen zullen trekken." Intussen houden
de agenten zich bezig: "een beetje gsm'en, een soepke eten. Wachten is bij
ons part of the job." Hij grijnst. "Maar een beetje actie zou ook wel
plezierig zijn."
14u56: Om de hoek van het kot staan drie mannen - een ervan met havenjack -
geheimzinnig tegen elkaar te mompelen. Ze snuiven met hun neus, en met een paar
snelle handbewegingen wisselen een aantal bankbriefjes en een zakje met wit
poeder van eigenaar. Het geeft aan dat de dokwerkers intussen al lang niet meer
alleen zijn aan het Kot. Ze worden vervoegd door nieuwsgierige jongeren van
allochtone origine, een paar mannen met een ABVV-metaal-kenteken op de arm, en
een stuk of wat geëngageerde jongeren. Een meisje met een sticker van sociaal
platform Hart boven Hard - ze kan niet ouder dan 16 zijn - loopt rond met een
groot kartonnen bord, waarom ze met viltstift schreef: "overheid, kus mij,
want dat heb ik graag als ik genaaid wordt." Maar de havenmannen laten het
allemaal niet aan hun hart komen, zetten de Marie-Louise in, en gooien nog een
extra autoband op het vreugdevuur dat de kasseien aan het kot zwartblakert.
15u25: "Ik denk dat hier vandaag meer vuurwerk is afgestoken dan op een
gemiddelde nieuwjaarsnacht," besluit Niels, terwijl steeds meer mannen
selfies beginnen nemen met een indrukwekkende stapel brandende autobanden.
"De vuurwerkfabrikanten, dat zijn de grote winnaars van vandaag. En AB
Inbev, natuurlijk."
15u49: Een paar enthousiastelingen gaat op wandel. Naar het stadscentrum
trekken ze niet, maar wel naar het dichtstbijzijnde kruispunt. "Sommigen
willen het kruispunt afzetten," legt de jonge Dean mij uit. "Maar dat
haalt niets uit, want de politie heeft de boel twee blokken verder al afgezet.
Hier komt dus nauwelijks verkeer door." Toch zet zich een slingerbeweging
in gang waarbij vakbondsleiders hun achterban, die als motten naar het
kruispunt lijken getrokken te worden, telkens weer aanmanen om terug naar het
Kot te gaan. Zij houden al de ganse dag overal de gemoederen onder controle, en
dat lukt wonderwel. En af en toe jagen ze ook een flik weg - die zijn wel in
burger, maar vallen daarom niet minder op.
17u: "Hoe lang ik nog blijf? Een uurtje. En neen, ik ben niet aan het
drinken," bezweert een dokwerker met een Jupiler in de hand de andere kant
van de lijn. Ook dokwerkers hebben dus desperate housewives. Maar de staking
loopt wel na twaalf uur stilaan op zijn einde. Maar goed ook, want wanneer de
avond valt, steken steeds meer kleine schermutselingen de kop op -
dronkenmansruzies, geen vandalenstreken. De grootste massa keert huiswaarts, en
terwijl Bart De Wever sakkert over ettelijke miljoenen economische schade,
pochen de vakbonden over de stakingsdiscipline die de ganse dag gehanteerd
werd. Zo halen beide partijen een waardevolle slag binnen. En de Antwerpenaar,
die haalt opgelucht adem dat het zonder al te veel stoot verliep.
