 |
| (Foto: deraaskalderij) |
U dacht dat u nadat de Belgische grootbanken eind oktober met vlag en wimpel slaagden voor de Europese stresstests, eindelijk op beide oren kon slapen? Mis poes. Op twee weken tijd vielen nog twee onverwachte Dexia-lijken uit de Belfiuskast. Dat was te verwachten, vindt Itinera-econoom Ivan Van de Cloot. "Reynders en Leterme hebben tegen ons gelogen." (7 november '14)
U dacht dat u nadat de Belgische grootbanken eind
oktober met vlag en wimpel slaagden voor de Europese stresstests, eindelijk op
beide oren kon slapen? Mis poes. Op twee weken tijd vielen nog twee onverwachte
Dexia-lijken uit de Belfiuskast. Zo bleek dat de staatsbank nog voor ruim 700
miljard aan renteswaps, ingewikkelde indekkingen tegen renterisico's, meetorst.
Een erfenis die Belfius nog jaren zal moeten uitzweten, en dat is een flinke
streep door de rekening van de regering-Michel, die zich net opmaakte om de
staatsbank in de loop van deze legislatuur af te stoten.
"Maar door de erfenis van Dexia wordt het erg
moeilijk om een partij te vinden die Belfius wil overnemen," weet
Itinera-hoofdeconoom Ivan Van de Cloot, die recent met Roekeloos een boek
schreef over de financiële crisis. "Het nieuws van de renteswaps werpt er
een nieuw licht op, maar eigenlijk bestaat dat probleem al van bij de
oprichting van Belfius. Toen nam men bepaalde rotte producten van het failliete
Dexia (onder andere Griekse staatsobligaties, red.) op in de nieuwe staatsbank,
op vraag van Yves Leterme, Didier Reynders en aandeelhouders als Arco, die tot
het laatste moment enkel dachten aan hun dividenden in plaats van aan het
algemeen belang van het land."
En nu hangt Dexia niet alleen als een molensteen
rond de nek van Belfius, maar ook rond die van de belastingbetaler.
VAN DE
CLOOT: "Dat klopt. Leterme en Reynders beweerden
ooit dat ons land nog ging verdienen aan de bankencrisis, maar dat waren
leugens. Voor de crisis waren we op pad om onze overheidsschuld te doen dalen
tot 70% van het BNP. Nu zitten we op 105%. Dat kan je toch geen geslaagde
operatie noemen? Meer zelfs, Dexia is deel van de reden waarom de overheid nu
extra moeten besparen. Een voorbeeld: als u volgende week ziet dat de prijzen
van het gemeentelijk zwembad opgetrokken zijn, mag u er donder op zeggen dat
het iets te maken heeft met de verliezen die de Gemeentelijke Holding leed in het
Dexiadossier."
Gouverneur van de Nationale Bank Luc Coene had een
ander voorstel: hij wil Belfius fuseren met een andere Belgische grootbank.
VAN DE
CLOOT: (schamper) "Hij noemde BNP Paribas zelfs
als voorbeeld. Maar ik denk dat hij met die uitspraak eerder een
directeursfunctie bij BNP op het oog had, dan het algemene Belgische
belang."
Zo'n fusie zou tot een schaalvergroting leiden,
een terugkeer naar de megabanken van voor de crisis. Dreigen we opnieuw in
dezelfde val te lopen?
VAN DE
CLOOT: "Het statement van Coene was er alleszins
één uit de vorige eeuw. In de jaren '80 was er een hype van schaalgrootte,
omdat dat efficiënter zou zijn. Dat is nu voorbij. De enige reden dat grote
banken zich vandaag zo goed kunnen financieren, is omdat de markt ervan uit
gaat dat overheden hen toch gaan redden bij problemen, omdat ze te groot zijn
om te falen. Maar we hebben als gemeenschap de analyse gemaakt dat 'too big to
fail' niet meer kan. Dus laat u niets wijsmaken: banken hoeven absoluut niet zo
groot te zijn als ze vandaag zijn. Ze moeten afkicken van het huidige, zieke
businessmodel."
De stresstests van de Europese Unie leken nochtans
aan te tonen dat de bankenwereld er tegenwoordig veel beter aan toe is dan
enkele jaren geleden.
VAN DE
CLOOT: "Die stresstest had ook zijn beperkingen.
Ze kneep de ogen dicht voor bepaalde gevallen. Men heeft een aantal dingen
zogezegd over het hoofd gezien om de grote banken in Europa uit de wind te
zetten. Dan hebben we het niet over spelers als Belfius, maar over de Deutsche
Banken en BNP Paribas'en van deze wereld. Voor die grote spelers ziet men veel
door de vingers, omdat men de risico's op hun balansen niet correct inschat.
Het resultaat van de stresstest volgens de Europese Centrale Bank was dat de
probleemgevallen 10 miljard te kort kwamen om een economische schok te
overleven, maar als je de risico's naar waarde schat - zoals een aantal
academici recent deed in een rapport - kom je al snel op 450 miljard. Dat is
andere koek, en die dreiging moeten we ernstig nemen."
De Europese Centrale Bank kiest met zijn huidige
aanpak dus voor een struisvogelpolitiek?
VAN DE
CLOOT: "Zo kan je het omschrijven, ja. De
stresstest zoals die vandaag gebeurt, creëert de indruk dat er geen
hervormingen meer nodig zijn, en dat we al bijna zijn waar we vandaag moeten
zijn. En dat is allesbehalve correct."
