 |
| (Foto: Michael Blanckaert) |
Boeren als Peter-Jan De Prest (31) komen
tegenwoordig niet enkel uw leefruimte binnen via de melk op uw cornflakes of de
entrecote op uw bord. Elke maandagavond gaan ze in Boer zkt Vrouw ook op zoek naar de liefde. En
onze man ging dan weer op zoek naar de kern van de boerenstiel. "Stront.
Overal stront." (4 oktober '14)
6u30: Een dagelijkse traditie: om halfzeven stipt begint Peter-Jan met
melken. Samen met zijn 60-jarige vader Marc vormt hij een geoliede tandem die
in sneltempo 37 runderen - de andere staan droog voor het kalven - elk om beurt
aansluit op een afkolfmachine. Die zuigt hun gezwollen uiers met een zacht
smakkend geluid leeg. "De koeien zijn aan het herkauwen," stelt
Peter-Jan tevreden vast. "Dat betekent dat ze erg op hun gemak zijn."
Dat was tijdens de opnames van Boer zkt Vrouw, waarin drie
vrouwen naar de hand van Peter-Jan dingen, wel anders. "Eigenlijk zijn
koeien erg schuchter, dus met die meisjes, een regisseur, een cameraman en een
klankman in de melkstal waren ze allesbehalve rustig. Tot een week na de
opnames hadden ze last van stress." En hoe zich dat uitte? "Ze gaven
minder melk. En ze kakten overal."
7u04: Het melken loopt gesmeerd. Terwijl vader en moeder De Prest, die het
landbouwbedrijf overnamen van hun vader en samen met Peter-Jan op De Witte
Moere wonen, een oogje in het zeil houden, gaat Peter-Jan de ligbedden van de
koeien opschonen.
7u28: De ochtendshift zit er op, en de geur van koffie lokt ons naar de
ontbijttafel. Peter-Jan kan het gebruiken. "Zo vroeg opstaan doet pijn als
je de avond tevoren iets
gaan drinken bent, maar je doet het voor je beesten, en dat schenkt
voldoening. En als het echt te plezant is om vroeg naar huis te gaan, ga ik
gewoon rechtstreeks van het café naar de koeienstal, en haal ik mijn slaap in
na het melken. Dat is beter dan een uurtje pitten, want dan ben je helemaal
groggy als je aan de afkolfmachine staat." En neen, Peter-Jan staat niet
met een stuk in zijn overall aan uiers te sleuren. "Zelfs als ik niet moet
rijden, drink ik nooit veel als ik op stap ga. De koeien zitten altijd in mijn
achterhoofd."
Ik giet melk in mijn koffie, terwijl Peter-Jan boerenpaté
op zijn boterham smeert. "Alles komt van het erf," lacht hij.
"Het zou een ramp zijn moest dit van de winkel komen. Maar zelf heb ik het
niet zo voor zuivere koemelk. Die smaakt iets vetter dan verwerkte melk. Ik ben
er nochtans mee opgegroeid, maar ik heb er nu genoeg van. Onze vriezer zit wel
vol met eigen rundsvlees. En dat laat ik me wél smaken."
8u15: Met het ontbijt achter de kiezen, grijpt Peter-Jan naar zijn gsm.
"Ik moet wat telefoontjes doen. Eerder dit jaar startte ik een tweede
activiteit op: een sproeibedrijf, waarmee ik akkers van andere boeren van
meststof, pesticiden en herbiciden ga voorzien. Maar gisteren ging de
sproeitruck stuk, en nu moet ik de garage bellen."
8u33: Peter-Jan zet me aan het werk in de stal van de kalfjes. Ik vul een
zak met gras, en mag de troggen van de jonge dieren volgooien. Uit dankbaarheid
likken ze aan mijn hand, als uit de kluiten gewassen puppy's. "Liesbeth, Ellen en Sylvia, de meisjes
van Boer zkt Vrouw zijn zot van die beesten," glimt Peter-Jan van trots.
"Maar dat had ook zijn nadelen: als ze met de kalfjes bezig waren, ging
het werk plots niet meer vooruit."
8u47: Toch is het niet allemaal peis en vree met de koebeesten, vertelt
Peter-Jan terwijl hij aan zijn tractor sleutelt. "Ik hou ervan om ze met
veel liefde op te voeden tot grote melkkoeien. Maar het zijn ook hooligans. Je
kan je niet inbeelden wat zo'n rund kan afbreken: mijn vader is nu een stal aan
het herstellen die ze onlangs vernielden. Bovendien luisteren ze niet als je
erop roept. In die zin verschillen ze niet zoveel van vrouwen." De
landbouwer lacht. "Met dat verschil dat koeien een stuk minder
zagen."
9u26: Tijd voor de meest tijdrovende activiteit van de dag: naar een wei
aan de kust rijden om daar drie drachtige koeien en twee springveulens op te
halen. "Hier op de Witte Moere hebben we niet genoeg plaats om ook koeien
te stallen die geen melk geven, dus zetten we die dieren op een weide van mijn
moeders familie. Daar staan ze rustig." Voor we vertrekken, ruilt
Peter-Jan zijn gummilaarzen voor bottines. "Dan valt het minder op dat we
boeren zijn als we door Brugge rijden." Hij pauzeert. "Al zou de
tractor ons wel kunnen verraden."
Sluikreclame
9u51: Tijdens de lange tractorrit naar Brugge hebben we het voor één keer
niet over koetjes en kalfjes, maar over Peter-Jans andere tijdrovende
bezigheid. "Ik ben
blij dat ik meedoe aan Boer zkt Vrouw. De boeren krijgen misschien niet meer zo
veel brieven als vroeger, maar er moet er maar één juiste tussen zitten. Het is
erg fijn om de drie vrouwen die uiteindelijk naar mijn erf kwamen beter te
leren kennen, maar dan moet je er na een paar dagen wel één naar huis sturen.
Dat is echt een rotmoment, want ik ben een denker, en weeg alles voortdurend
tegen elkaar af."
Peter-Jan houdt de lippen stijf op elkaar over hoe
zijn romantische avontuur afloopt
- daarvoor moet u naar VTM kijken - maar kan wel praten over hoe hij in het
programma belandde. "Ik was al zeven jaar vrijgezel. Mijn vrienden zeggen
soms dat ik te kieskeurig ben, maar je moet wel elke dag met zo'n vrouw leven.
Bovendien liep mijn vorige relatie na 3,5 jaar op de klippen. Een dergelijke
breuk wil je niet nog eens meemaken."
Toch deed Peter-Jan zijn best. "Ik ga graag
op café met mijn maten, of trek soms naar de Oedelemse discotheek Club 54. Dan
wil ik over alles praten behalve koeien, varkens en tractors. Maar als je dan
een snel meisje ziet en op haar af stapt, vraagt ze vroeg of laat toch wat voor
werk je doet. En dan merk je dat het contact vrij snel verwatert."
Peter-Jan schrijft het toe aan het slechte beeld
dat bestaat van boeren. "Ik zeg liever dat ik een landbouwbedrijf heb,
want aan 'boer' hangt een negatieve connotatie. Een boer verdient zogezegd
niets, en werkt dag en nacht. Tja, daar zou ik ook op afknappen. Maar dat beeld
klopt niet. De oudere generatie klaagt altijd dat er niets meer te verdienen
valt met de boerenstiel, maar uiteindelijk is het een kwestie van investeren in
je bedrijf, zoals iedere zelfstandige. Dat is gewoon een andere manier van
sparen."
10u39: We arriveren bij de vaarzen, en het cowboywerk kan beginnen. Al
blijven lasso's en herdershonden achterwege bij de familie De Prest. Peter-Jan
en zijn moeder, Liesbeth, betreden de weide in stilte, en cirkelen behoedzaam
rond de koebeesten. Met een emmer vol koekjes lokken ze vijf van hen vervolgens
naar de rand van de wei, en met enig Grieks-Romeins worstelwerk krijgt
Peter-Jan de vlezige gevaarten op de aanhangwagen. Op een halfuur is de klus
geklaard, maar zo vlot loopt het niet altijd, volgens de West-Vlaming.
"Soms zitten er rebellen tussen. Ik heb eens drie uur achter een koe
moeten zitten die maar niet mee wou. Dan zit er niets anders op dan af en toe
een kwartiertje te pauzeren om dat beest rustig te laten worden. Maar ik ben
nog nooit zonder koe vertrokken."
11u20: Op de terugweg naar Oedelem vertelt Peter-Jan dat zijn koeien wel op
meer manieren rebelleren. "Een tijdje geleden zijn ze losgebroken, en
gingen ze op ontdekkingstocht in het stadscentrum. Eentje heeft zelfs op de
stoep van de lokale kerk gescheten tijdens dat avontuur. Zo'n rund doet zijn
gevoeg waar het wil." Op bewijs moeten we niet lang wachten: we rijden erg
rustig om de koeien geen extra stress te bezorgen, maar drie kwartier in de
tractorremorque jaagt de beesten onvermijdelijk op stang, en onder stress
ontpoppen koeien zich tot ware fecesfonteinen. "Er loopt constant stront
uit," zucht Peter-Jan. "En niemand kuist dat graag op, maar ik doe
het elke dag. Opdat die koeien het aangenamer zouden hebben. Jij slaapt 's
avonds toch ook graag op een proper bedje?" Wanneer we op de Witte Moere
arriveren, is de kar is herschapen tot één groot strontbad. Peter-Jan parkeert
ze voor de stal, en de koeien sjokken gedwee hun nieuwe logies binnen.
12u27: Liesbeth tovert frieten en satés op tafel, en brengt meteen ook
verslag uit van de dorpstamtam. "Volgens de frituuruitbaatster zijn de
reacties op Boer zkt
Vrouw erg positief. Al zijn er een paar die zeggen dat je louter meedoet om
reclame te maken voor je sproeibedrijf." "Ik zeg er nochtans
nauwelijks wat over in Boer zkt
Vrouw," klinkt Peter-Jan verontwaardigd. "Maar goed, Oedelem is zo'n
gemeente waar iedereen jaloers is op elkaar. Als de ene een mooier beest heeft
staan dan de andere, heb je al een probleem."
13u15: Ook een paar moeilijke eters onder de kalfjes krijgen een lunch
voorgeschoteld. Terwijl Peter-Jan een een bruin kalfje een papfles met warme
koemelk laat opslurpen, serveer ik een zwarte loeier een emmer met melkpoeder.
Al snel verliest het alle interesse in het mengsel, en begint het hartstochtelijk
aan mijn hand te sabbelen. "We zitten met een dommerik," grijnst
Peter-Jan. Even vrees ik dat hij mij viseert, maar dan duwt hij de snuit van
het kalf in de melkemmer. Waarop het jonge rund de emmer gulziger leegt dan
wijlen Michel Daerden een fles wijn.
Wilde boerendochter
13u36: De volwassen koeien liggen languit in het gras - volgens een
boerenwijsheid de voorbode van onweer. "Een goeie boer kijkt drie keer per
dag twintig minuten lang naar zijn koeien," zegt Peter-Jan stellig. En
niet om het weer te voorspellen, maar om te genieten. "Machtig toch, hoe
een koe herkauwt? Stel je voor dat jij je eten vier keer kon opeten. Dat zou
pas geld besparen!"
Peter-Jan ziet het meteen als er wat scheelt aan
zijn beesten. "Koeien tonen dat. Als ze tochtig staan, gedragen ze zich
bijvoorbeeld wat wilder, staan hun oren rechter, of loeien ze meer. Dan is het
tijd om ze te laten bevruchten." Niet dat de Wout Bru onder de lokale
stieren dan uitgenodigd wordt voor een Bunga Bunga-party. Alles gebeurt via
kunstmatige inseminatie. "Eerst brengen we de genetische minpunten van de
koeien in kaart, en dan koppelt een gespecialiseerd bedrijf hen aan stieren met
compenserende kenmerken. Op die manier proberen we zo goed mogelijk te
kweken." Het klinkt bijna even romantisch als Boer zkt Vrouw, merk ik op. Peter-Jan lacht
groen. "Het is alleszins veel realistischer."
13u54: "Natuurlijk was het vreemd om plots met drie vrouwen achter mij
aan te zitten," vertrouwt Peter-Jan me toe op weg naar zijn kapotte
sproeitruck. "Dat is eigenlijk niet de normale manier van werken, en dat
maakt het wel moeilijk om een romantische sfeer te creëren." Als ik
suggereer dat de vele hooibalen op zijn erf nochtans perfect geschikt lijken
voor een wilde boerendochterscène, valt Peter-Jan uit de lucht. "Dat hooi
prikt serieus, hoor. Je zou al een dekentje moeten meebrengen om daar aan de
rol te gaan. Dat zou van te veel voorbedachten rade getuigen."
Bij de sproeitruck, die geparkeerd staat op een
dieplader bij een bevriend loonwerkersbedrijf, wacht ons slecht nieuws: de
constructie is te hoog om op de openbare weg mee rond te rijden. Het is dus nog
even wachten vooraleer Peter-Jan met het gevaarte naar een garage kan, maar hij
maakt wel gebruik van de gelegenheid om af te spreken wanneer de loonwerkers
zijn mais komen rooien.
14u29. Op de Witte Moere knapt Peter-Jan wat administratie op bij een kop
koffie. Elk van zijn koeien heeft een naam gekregen. Gertje is vernoemd naar
een goeie vriendin, Inge blijkt dan weer een vrouw die hij niet kon luchten. En
Fifa, daarvoor liet hij zich inspireren door het WK Voetbal in Zuid-Afrika, dat
op het moment van de geboorte plaatsvond.
Maar de naam verraadt geen band, zegt Peter-Jan.
"Je mag een koe niet te veel vertroetelen. Ik heb het soms wel eens moeilijk
als een heel goeie melkkoe die al lang meeging plots niet meer voldoet. Maar je
weet van bij het begin dat die vroeg of laat weggaan. Dat is het leven."
Kakdouche
15u00: De pauze heeft lang genoeg geduurd: het is tijd voor wat Peter-Jan
"echt boerenwerk" noemt. De landbouwer neemt moedig de
hogedrukreiniger ter hand en het zwembad vol koeiendrek dat voor aanhangwagen
moet doorgaan af te spuiten. Ik kijk aandachtig toe, tot hij zich omdraait en
zegt: "eigenlijk kan jij dit toch ook?"
In mijn enthousiasme richt ik de hogedrukreiniger
op een hoopje natte uitwerpselen. Maar wanneer ik het vuur open, kaatst het
water terug van de wand van de kar, en word ik plots vergast op een ware
kakdouche. Maar veertig minuten later blinkt de kar als nooit tevoren. Ik wil
nog triomfantelijk zeggen dat je van de vloer kan eten, maar ik houd me in voor
Peter-Jan me de daad bij het woord laat voegen.
15u48: "Kruip maar in de schepbak," zegt Peter-Jan, terwijl hij
naar zijn graafmachine wijst. Het is een onconventionele vervoerswijze, maar ze
brengt ons wel een paar honderd meter verderop, naar een berg met suikerpulp.
Peter-Jan stopt me een spade in de hand, en ik begin opgehoopte modder van de
met plastic bedekte berg te scheppen. De boer staart naar de voorbijrazende auto's.
"De mensen die ons hier zien staan, zullen denken dat die gast van Boer zkt Vrouw het hoog in
zijn bol gekregen heeft. Dat ik extra werkkracht laat opdraven terwijl ik zelf
sta toe te kijken." Ik veeg het zweet van mijn voorhoofd, en spit verder.
16u55: Op de Witte Moere gaat Peter-Jan even zitten om de nieuwe
voedselmengeling voor de koeien uit te rekenen. "Het is een kwestie van de
juiste combinatie van suikerpulp, gras, mais en krachtvoer te vinden om het
energieniveau van de koeien op peil te houden. Dat komt al gauw op 20 kilo per
koe per dag. Voor de winter geven we hen een aangepaste dosis."
Peter-Jan probeert zijn koeien een zo goed
mogelijk leven te bezorgen. Van mensen als Gaia-kopstuk Michel Vandenbosch
heeft hij dan ook geen hoge pet op. "Ik vind het goed dat Vandenbosch
opkomt tegen ritueel onverdoofd slachten. Als je met dieren inzit, word je daar
misselijk van. Maar die moslims vinden hun rituelen blijkbaar belangrijker dan
dierenwelzijn."
In andere thema's kan Peter-Jan Gaia minder goed
volgen. "Neem nu het castreren van biggen: dat is natuurlijk wel pijnlijk,
maar vlees van ongecastreerde biggen stinkt gewoon. En chemische castratie is
te duur. Dat is het probleem van idealisten zoals die van Gaia: ze kunnen nooit
een deftig alternatief bieden. Mensen als Vandenbosch beseffen onvoldoende dat
ze in de portemonnee van de boeren zitten. Nu eisen ze dat zeugen los zouden
mogen lopen, of dat kippen grotere kooien moeten krijgen, maar ik vraag me af
of ze wel weten waarover ze babbelen. Die beesten zijn echt niet ongelukkiger
in hun huidige situatie."
17u20: De rosse kat krabt aan de keukendeur. Ze weet dat de tweede melkronde
eraan komt, en ze is niet de enige: zelfs de koeien banen zich uit eigen
beweging een weg naar de melkstallen. De beesten zijn stipter dan de NMBS op
een goeie dag - en ze staken nooit. Hetzelfde ritueel als die ochtend voltrekt
zich, met dat verschil dat Peter-Jan nu naar mij kijkt. Plots heb ik duim en
wijsvinger op een koeienuier, en pers ik een fijn straaltje melk uit elk van de
vier tepels, waarna ik de afkolfmachine aansluit. "Proficiat, je hebt een
koe gemolken," meldt Peter-Jan. Cornflakes eten zal nooit meer hetzelfde
zijn.
17u44: "De koepoeper is daar!" Het melken is bijna gedaan als de
veearts verschijnt voor de kunstmatige inseminatie van een jonge koe. De
bevallige dame draagt een joekel van een condoom om de arm, en zit al gauw tot
haar schouder - en met een vervaarlijk uitziende spuit - in een vaars. Op vijf
minuten is de klus geklaard.
18u00: Nadat het laatste vuil van de melkvloer gespoten is, schuift
Peter-Jan de benen onder tafel voor zijn avondeten. Maar daar eindigt de dag
niet. Er ligt nog een berg papierwerk op hem te wachten. "Soms werk ik nog
door tot 23u. Op dat vlak is de boerenstiel enorm veranderd tegenover vroeger.
In de tijd van mijn ouders was er een pak minder adminsitratie." Maar
vanavond wordt het niet te laat. "Ik ga nog naar de jaarmarkt in
Oedelem," zegt Peter-Jan opgewekt. "Ik moet ervan profiteren, nu ik
nog bekend ben van Boer zkt
Vrouw." Morgen zal het weer pijn doen om op te staan.
