 |
| (Foto: Mirror) |
Het Schotse onafhankelijkheidsreferendum hield niet enkel het Verenigd Koninkrijk in de ban. Ook de
Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging greep de gelegenheid aan om hun
autonomiestreven opnieuw in de verf te zetten, en zelfs Vlaamse separatisten
putten goede moed uit de fel gemediatiseerde volksraadpleging. Volgens ondervoorzitter van de Vlaamse
Volksbeweging Bernard Daelemans creëert de stemming ongeacht de uitslag
"een momentum dat de Vlaamse Beweging op een of andere manier moet
aangrijpen." Professor politicologie Dave Sinardet (VUB) is sceptischer:
"tussen de Vlaamse en de Schotse situatie heerst dag en nacht
verschil." (19 september '14)
Welke lessen kan de Vlaamse
onafhankelijheidsbeweging trekken uit het Schotse referendum?
DAELEMANS: "Het toont vooral dat alleen al de vraag voorleggen aan mensen
zorgt dat onafhankelijkheid een concreet, aantrekkelijk perspectief wordt. De
mensen die er al achter stonden worden nog zekerder van hun stuk. Dat werkt
aanstekelijk: sinds het begin van de campagne is het aantal voorstanders van
Schotse onafhankelijkheid gestegen van zo'n 20% naar 50%, en dat opent
perspectieven. Daarom gaan we met de Vlaamse Volksbeweging ook onderzoeken of
we geen lokaal referendum over Vlaamse onafhankelijkheid kunnen organiseren in
een pilootgemeente. Die tactiek werd eerder al in Catalonië toegepast, en kan
ook hier het draagvlak verbreden."
SINARDET: "Toch betwijfel ik dat plots een meerderheid van de Vlamingen
zal staan springen voor onafhankelijkheid. De reden dat Vlamingen er nu nog
niet voor zijn is niet omdat ze het idee onrealistisch vinden, maar vooral
omdat men het niet wenselijk acht. Men heeft niet echt iets tegen de Belgische
identiteit - en dat ligt anders in Schotland of Catalonië, waar dat
autonomiestreven veel breder gedragen wordt door de bevolking. In Vlaanderen
werd dat nooit meer dan 10 à 15%. Dat verklaart misschien ook waarom
Vlaams-Nationalisten nooit echt om een referendum gevraagd hebben. Zelfs
voormalig VU-topman Hugo Schiltz wist dat er geen meerderheid voor te
mobiliseren was."
Een ander opvallend verschil: Vlamingen maken een
meerderheid uit in België. Dat maakt ons uniek: bij Schotten, Catalanen en
Zuid-Tirolers gaat het altijd om een minderheid die meer autonomie wil.
DAELEMANS: "Dat klopt, en wij voelen ons dan ook altijd diep beschaamd als
we aan buitenlanders moeten uitleggen dat wij een geknechte meerderheid zijn.
Maar dat betekent niet dat je niet moet opkomen voor je rechten. Vrouwen zijn
sociologisch gezien ook in de meerderheid, en toch is er niemand die twijfelt
aan de noodzaak van het feminisme. Vlaanderen wordt nu eenmaal volledig beknot
door de manier waarop onze grondwet in elkaar zit: voor alles heb je
toestemming van de Franstaligen nodig."
SINARDET: "In de 19e en het begin van de 20e eeuw
werd Vlaanderen ongetwijfeld onderdrukt, maar vandaag kan je daar toch wat
vragen bij stellen. De regering-Di Rupo had misschien geen Vlaamse meerderheid,
maar kwam wel amper twee zetels tekort. In het Verenigd Koninkrijk wordt de
regering-Cameron maar gesteund door 11 van de 59 Schotse parlementsleden. Dat
is dag en nacht verschil."
Kan dit referendum een impact hebben op de lopende
Belgische regeringsonderhandelingen?
SINARDET: "Dat kan zeker, als de achterban van de N-VA moed put uit de
gebeurtenissen in Schotland en Catalonië (waar ook een referendum gepland
staat, red.). Dat kan de partij in een lastig parket brengen, net nu ze het
streven naar autonomie in de koelkast plaatst om zonder de PS te kunnen
regeren."
DAELEMANS: (sust) "Vanuit de Vlaamse Volksbeweging begrijpen we de situatie
wel: de onafhankelijkheidspartijen (N-VA en Vlaams Belang, red.) haalden nu
eenmaal geen meerderheid bij de verkiezingen. Bovendien is deze rechtse
coalitie behoorlijk representatief is voor de huidige Vlaamse politieke
consensus. Maar we geloven niet dat het een duurzame oplossing is, want nu
heeft het probleem zich verplaatst naar Wallonië: binnenkort worden zij zwaar
geminoriseerd op dat Belgische niveau. En eerlijk gezegd: als ik een Waal was,
zou ik daar ook moord en brand over schreeuwen."
