 |
| (Foto: GVA) |
Dacht u dat enkel België de kunst verstond om bij topbenoemingen de inhoud en capaciteiten van een kandidaat pas helemaal aan het eind van de rit in overweging te nemen? U vergist zich: in Europa hebben ze er ook een eindje van weg, getuige de benoemingssaga rond Donald Tusk, Federica Mogherini en Marianne Thyssen. "In Europa loopt het eigenlijk niet veel anders dan in België," verduidelijkt professor Europese Studies Hendrik Vos (UGent). "Alles draait om evenwichten." (5 september '14)
Dacht u dat enkel België de kunst verstond om bij
topbenoemingen de inhoud en capaciteiten van een kandidaat pas helemaal aan het
eind van de rit in overweging te nemen? U vergist zich: in Europa hebben ze er
ook een eindje van weg.
Dat werd pijnlijk duidelijk toen begin september
een rist knopen doorgehakt moest worden over wie de komende jaren
sleutelposities zal gaan innemen in de Europese Unie. Voor de Buitenlandvertegenwoordiger
werd vooral gezocht naar "een sociaal-democratische vrouw uit het
zuiden" - een functieomschrijving waaraan de relatief onervaren Italiaanse
Federica Mogherini gekoppeld werd.
Commissievoorzitter Juncker raakte tegelijk zo
bezorgd om het gebrek aan vrouwen in zijn ploeg, dat hij België verzekerde dat
het niet uitmaakte wie we naar voor schoven, zolang het maar een vrouw was. En
het toppunt: de nieuwe Europese President wordt de Pool Donald Tusk, die niet
eens fatsoenlijk Engels spreekt.
"In Europa loopt het eigenlijk niet veel
anders dan in België," verduidelijkt professor Europese Studies Hendrik
Vos (UGent). "De benoemingscarrousel is een heel ingewikkelde puzzel,
waarbij mannen moeten gecompenseerd worden met vrouwen, sociaal-democraten met
christendemocraten, en oosterse landen met westerse landen. Alles draait om
evenwichten."
Hypothekeert dat gegoochel met evenwichten dan
niet het vinden van de juiste persoon voor de juiste job?
VOS: "Dat is de prijs die je daarvoor betaalt. Anderzijds: de mensen
die in de running zijn voor dat soort functies, zijn door de band genomen niet
bepaald onervaren. Dat zijn politici die op een of andere manier in eigen land
al hun sporen verdiend hebben en toch een solide indruk nalieten bij hun internationale
collega's. Iemand als de voormalige Italiaanse premier Silvio Berlusconi is
bijvoorbeeld nooit genoemd voor topfuncties."
Toch moet Tusk nu kritiek slikken omdat hij
nauwelijks Engels spreekt.
VOS: "Terwijl de Europees president net iemand is die goed
compromissen moet kunnen smeden. Je moet heel veel met andere staats- en
regeringsleiders gaan praten, en als je geen Engels of Frans spreekt wordt het
toch moeilijker om jezelf vlot verstaanbaar te maken en de nuances van anderen
goed in te schatten. Daarom wordt het belangrijk dat Tusk zich goed omringt, en
flink werkt aan zijn Engels. Maar goed: op elke kandidaat valt wel wat op te
merken. Bij Tusk is het vooral van belang dat hij toch al jaren in de
toppolitiek meedraait."
Zou een rechtstreekse verkiezing een betere,
democratischere oplossing bieden?
VOS: "Voor de voorzitter van de Europese Commissie zijn we alleszins
in die richting aan het evolueren, doordat de fracties in het Europees
Parlement al voor de verkiezingen een topkandidaat naar voor schoven. Ik neem
aan dat dat bij de volgende Europese verkiezingen nog een grotere rol zal gaan
spelen."
"Maar voor de andere functies ligt dat gewoon
niet zo gemakkelijk. Die selectieprocedure is verre van ideaal, maar dit is ook
niet het type job waarvoor je een vacature kan opstellen die je kan uitbesteden
aan een headhuntersbureau als Selor. Voor dat soort functie is er nu eenmaal
niet één "beste" kandidaat, omdat Portugezen, Duitsers en Britten
daar altijd over gaan nadenken. In de EU spelen zoveel belangen en
geschiedenissen, dat je uiteindelijk niet anders kan dan de huidige methode,
met het eindeloze zoeken naar evenwichten. Dat levert geen ideale situatie op,
maar het werkt wel."
Juncker zette ook extra druk op de Belgische
onderhandelaars om Marianne Thyssen naar voor te schuiven als Europees
Commissaris, omdat zij een vrouw is. Ondermijnt dat de positie van de
toekomstige Belgische Commissaris niet?
VOS: "Het ontmaskerde vooral het Belgische politieke systeem. Juncker
maakte de keuze erg duidelijk: als Thyssen naar voor geschoven werd, zou er een
erg zware economische portefeuille aan vasthangen. Met iemand als Reynders wist
je dat er een prutsportefeuille uit de bus zou komen. Als je weet dat er landen
zijn die een fortuin zouden over hebben voor zo'n stevige portefeuille, vind ik
het eigenlijk te gek voor woorden dat er onder de Belgische onderhandelaars
zelfs maar getwijfeld werd. Dat zegt veel over de sérieux waarmee men in België
aan buitenlandpolitiek doet." (NDL)
