nootvandeleu

(Foto: Knack.be)

REACTIES // Turkse premier Erdogan wankelt incorruptieschandaal // "Zo komt Turkije nooit bij de EU"

Voor het eerst in tien jaar is het niet fijn Recep Tayyip Erdogan te zijn. Na het vreedzame protest in het Gezi-park deze zomer, betogen honderdduizenden Turken in het centrum van Istanbul opnieuw tegen de premier. En ook deze keer worden ze hardhandig uiteen geranseld. "Daar slaat Erdogan de bal geweldig mis," weet Selahattin Koçak, Belgische Turk en auteur van 'Wie is er bang van de islam?'. "In plaats van een vaderfiguur te zijn voor het volk, gedraagt hij zich als een kleine dictator."

Voor het eerst in tien jaar is het niet fijn Recep Tayyip Erdogan te zijn. Sinds hij in 2003 premier van Turkije werd, leek hij onaantastbaar - Erdogans AK-partij haalde bij de vorige verkiezingen zelfs een absolute meerderheid in het parlement. Maar het tij keerde deze zomer, toen de conservatieve politicus de politie een vreedzaam protest tegen een bouwproject in het Gezi-park in Istanboel liet neerslaan met waterkanonnen, rubberen kogels en traangas. Nu een corruptieschandaal de Turkse toppolitiek overspoelt en Erdogan liefst tien ministers uit zijn regering ontsloeg, zijn er opnieuw betogingen. En ook die worden hardhandig uiteen geranseld.

"Daar slaat Erdogan de bal geweldig mis," weet Selahattin Koçak, Belgische Turk en auteur van 'Wie is er bang van de islam?'. "In plaats van een vaderfiguur te zijn voor zijn volk, gedraagt hij zich als een kleine dictator. Daardoor is het protest zelfs breder geworden, tot in zijn eigen partij. Zelfs president Abdullah Gül, nochtans Erdogans soulmate, heeft nu openlijk kritiek."

Erdogan noemde het onderzoek naar de corruptie binnen zijn regering 'een complot van buitenlandse mogendheden die jaloers zijn op het succes van Turkije.'

KOCAK: "Dat soort paranoia is een oeroud recept waar bijna elke Turkse politicus naar teruggrijpt om de schuld bij een ander te leggen. Isräel of Amerika is altijd de onruststoker. Erdogan zou beter het gerecht zijn werk laten doen, maar in plaats daarvan ontslaat hij de politiemensen en rechters die de zaak bovenspitten. Zelfs binnen zijn partij wordt hem dat kwalijk genomen. Elke politicus die zich inlaat met het gerecht, verliest geloofwaardigheid."

Intussen zijn de Turkse lire en de beurs in vrije val. Kan Erdogan dan nog lang aanblijven?

KOCAK: "De eerstvolgende verkiezingen zijn 'maar' gemeenteraadsverkiezingen. Erdogan zal proberen die zonder al te veel schade door te komen, maar zelf opstappen doet hij zeker niet. Het is iemand die nog liever in het zadel sterft."

De laatste jaren leek Turkije minder seculier te worden. Het hoofddoekenverbod werd afgeschaft, er werd een alcoholverbod ingevoerd op bepaalde plaatsen, jongens en meisjes mogen niet meer samen op kot…

KOCAK: "En toch wordt Turkije geen islamitische staat zoals Afghanistan of Pakistan. Dat zou het volk niet dulden: daarvoor zijn ze te hoogopgeleid, en te veel begaan met politiek. De islam heeft onder Erdogan wel aan terrein gewonnen, maar niet op een manier waarop het secularisme wordt teruggedreven. Integendeel: hij beroept zich net op democratische principes. Want als we democratisch moeten zijn, waarom zou een meisje met een hoofddoek dan niet mogen studeren? En over dat alcoholverbod in de buurt van scholen moeten we ook niet hypocriet doen: in Zweden is dat niet anders. Maar bij Erdogan krijgt dat altijd een islamitisch tintje."

In Egypte leidde die islamisering wel tot een staatsgreep van het leger.

KOCAK: "In Turkije is de macht van het leger de laatste jaren gekortwiekt. En maar goed ook: als Elio Di Rupo en Bart De Wever hier in de clinch gaan, wil ook niemand dat het leger zich mengt. Dat is ook geen oplossing: in Egypte is de vrede niet bepaald teruggekeerd sinds die staatsgreep. Ik denk dat de Turkse strijd beslecht wordt in de kieskantoren, en zo hoort het ook."

EU-commissaris voor uitbreiding Stefan Füle liet intussen weten dat hij bezorgd is over de manier waarop Erdogan zich met de politie en justitie bemoeit. Hoe staat het met de Turkse toetreding tot de EU?

KOCAK: "Op vlak van economie en mensenrechten zijn onder Erdogan stappen in de juiste richting gezet. Maar schandalen als dit drijven de EU verder weg. Dit speelt ook handig in de kaart van de mensen die Turkije liever buiten houden. En Erdogan is sowieso een koele minnaar van Europa: zijn relatie met de EU is eerder een verstandshuwelijk. Ik denk dan ook niet dat Turkije ooit een EU-lidstaat wordt. Als je ziet dat zelfs Kroatië het sneller tot lidstaat schopte, dan weet je genoeg."