 |
| (Foto: De Morgen) |
500.000 euro: zoveel spendeerde tabaksgigant Philip Morris de afgelopen maanden aan de beïnvloeding van Europese parlementsleden. Met succes, want de stemming over een nieuwe richtlijn die het gebruik van tabaksproducten verder wou beteugelen, werd uitgesteld. "En dat zonder enige inhoudelijke reden!"
500.000 euro: zoveel spendeerde Philip Morris de afgelopen maanden aan de beïnvloeding van Europese parlementsleden. Dat bleek uit een interne nota van de tabaksgigant die vorige week uitlekte in Le Soir. Het Europees parlement moest half september stemmen over een nieuwe Europese richtlijn die het gebruik van tabaksproducten verder wou beteugelen. Vooral tabaksproducten met smaakjes - zoals menthol, vanille of bosbessen - en blitse verpakkingen werden geviseerd, omdat die jongeren zouden aanzetten tot roken.
De marktleider van de tabaksindustrie stelde liefst 161 lobbyisten aan het werk die Europese parlementsleden eerst moesten screenen op beïnvloedbaarheid, en hen vervolgens moesten overtuigen de richtlijn af te zwakken of minstens uit te stellen. Met succes, zo bleek, want de stemming werd effectief uitgesteld. "En dat terwijl daar echt geen inhoudelijke redenen voor waren," zegt sp.a-Europarlementslid Kathleen Van Brempt.
Volgens u had Guy Verhofstadt nochtans de sleutel in handen om de stemming alsnog te laten doorgaan.
VAN BREMPT: "Inderdaad. De beslissing werd genomen in de conferentie van de 7 fractievoorzitters van het Europees Parlement. De linkse fractieleiders waren tegen het uitstel, maar Guy Verhofstadt, de enige Belg aan tafel als fractieleider van de Europese liberalen, ging in op de vraag van de tabakslobby. Zonder zijn fractie was er nochtans geen meerderheid voor het uitstel. En vergis u niet: dat komt er alleen omdat de lobby dat wil. Ze kunnen die extra maand goed gebruiken om parlementsleden te overtuigen."
Hoe gaat dat dan in zijn werk? Komt Philip Morris met een powerpoint aandraven die de geneugten van roken beschrijft?
VAN BREMPT: "Ze beweren niet meer dat roken gezond is, hoor. Ze pakken dat veel subtieler aan. Ik kreeg bijvoorbeeld ooit een brief van de dagbladhandelaar waar mijn vader zijn krant koopt. Die schreef me dat als de tabakswetgeving verstrengd zou worden, hij minder omzet zou draaien, en zijn winkel zou moeten sluiten. En dan zou mijn vader zijn krant niet meer kunnen kopen."
"Daarom heeft die lobby ook zoveel volk en geld nodig: ze zoeken dingen om persoonlijk in te spelen op mensen. Bij anderen gaat het meer over werkgelegenheid: dat er tabaksbedrijven zouden moeten sluiten als de wetgeving strenger wordt. Vooral in landen als Polen, waar de tabaksindustrie nog een significante werkgever is, blijkt dat argument erg gevoelig te liggen."
De Europese liberalen wezen op juridische redenen voor het uitstel. Zo sneuvelden in het verleden al regels over tabaksreclame voor het Europees Hof van Justitie. Ook nu zouden sommige definities nog niet waterdicht genoeg zijn.
VAN BREMPT: "Dat is dus een drogreden. Wat denk je dat we al die maanden gedaan hebben in die commissie? We hebben dat niet snelsnel ineen geflanst hoor. En als er achteraf nog een rechter zegt dat er een probleem is, passen we dat wel aan."
"Ach, het doel van de tabakslobby is zorgen dat de richtlijn niet meer tijdig gestemd geraakt voor de Europese verkiezingen. Dan hebben we een nieuwe legislatuur met nieuwe parlementsleden, en zijn we weer vertrokken. Ik hou mijn hart vast voor de volgende stemming op 8 oktober: ik weet niet of we het dan gaan halen. Want ze zijn heel stevig aan het lobbyen. Dat is het cynische aan dat verhaal, maar het gaat hier wel om mensenlevens, hé."
Alle Europese belangengroepen samen trekken jaarlijks 750 miljoen euro uit voor lobbywerk. Dat is bijna 1 miljoen per parlementslid. Leidt dat niet tot corruptie?
VAN BREMPT: "Corruptie zal wel voorvallen - een tijdje geleden hebben nog een paar parlementsleden daarom ontslag moeten nemen. Maar ik steek er mijn hand voor in het vuur dat dat uitzonderingen zijn. Bij gelobby is transparantie sowieso de sleutel. Er zal wel nog een globaal register voor lobbycontacten komen, denk ik. Maar op zich is contact met belangengroepen onderdeel van een normaal democratisch proces. Je moet je toch kunnen informeren over beslissingen?"
