 |
| (Foto: Rikcoolsaet.be) |
REACTIES // 2 jaar burgeroorlog, 10.000 doden, 0 internationale reactie // Rik Coolsaet: "De Veiligheidsraad staat voor aap"
In twee jaar Syrische burgeroorlog slaagde de VN Veiligheidsraad er niet in één coherent standpunt uit te brengen. Zelfs een simpele oproep tot staakt het vuren stootte vorig jaar al op een veto van Rusland en China. "Als er alsnog een VN-mandaat uit de bus komt, is dat eigenlijk een last minute mirakel," zegt professor Internationale Politiek Rik Coolsaet (UGent).
Had de Veiligheidsraad eigenlijk niet veel vroeger moeten ingrijpen?
COOLSAET: "Misschien wel, maar dat zijn vijgen na Pasen. Feit is dat Rusland en China zich enorm bedrogen voelden door het Westen na de interventie in Libië in 2011. Met die door de VN goedgekeurde interventie heeft men onder het mom van "bescherming van de bevolking" het regime van Moammar Khadafi omver geworpen. Rusland en China willen zoiets nu ten allen prijze vermijden. Daarom zijn ze van bij het begin sterk op de rem gaan staan, zelfs voor de meest onschuldige resolutievoorstellen. Syrië betaalt nu dus de prijs voor de operatie in Libië."
En dat terwijl de Veiligheidsraad in dit soort conflicten een voortrekkersrol moet spelen. Schiet zo'n orgaan zijn nut dan niet voorbij?
COOLSAET: "Natuurlijk heeft men hier een grote kans gemist. Maar de schuld ligt meer bij de grootmachten dan bij de VR als orgaan. Die kan maar zo ver gaan als de permanente leden hem toelaten. Dat heeft inderdaad iets van een gijzeling, maar die limieten zitten al ingebakken sinds het ontstaan van de VN. Ook tijdens de Koude Oorlog waren ze aan handen en voeten gebonden. In de internationale politiek zegeviert het recht niet altijd: integendeel. Maar als de grootmachten een consensus vinden, is de Veiligheidsraad nog steeds een uitstekend werkend apparaat."
De Turkse premier Erdogan kreeg het ook op de heupen van de besluiteloosheid, en riep op tot hervorming van de VR. Lost dat iets op?
COOLSAET: "Die hervormingen liggen al sinds de jaren '90 op tafel. Men wil meer plaats aan de vergadertafel voor groeilanden, of een aanpassing van het vetorecht van de grootmachten. Maar dat dossier zit al jaren muurvast. Bovendien kan een uitbreiding met meer lidstaten de besluitvorming nog moeilijker maken, en is het vetorecht niet eens het grootste probleem van de Veiligheidsraad. Dat is het gebrek aan internationale eensgezindheid: de rivaliteit tussen de grote mogendheden blokkeert de werking van de VR en draagt bij aan de toestand in Syrië. Anderzijds: als ondanks die veto's toch een beslissing genomen wordt, krijgt die de hoogste graad van legitimiteit. Daarom wordt nu ook zo hard geprobeerd om de VR op gang te krijgen."
Nu een coalitie van onder andere de VS, het VK, Frankrijk, Turkije en Saudi-Arabië toch een militaire interventie wil opstarten, staat de VR wel voor aap.
COOLSAET: "Zonder twijfel. Het doet denken aan de Irakoorlog van 2003. Dat was ook een "illegale oorlog" - naar de letter van de wet kon iedereen toen tegen de VS mobiliseren - maar er kwam geen reactie. Ook deze interventie zou een gevaarlijk precedent zijn. Maar zulke ad hoc coalities zijn niet nieuw, en zullen altijd blijven bestaan."
Moet de Veiligheidsraad in de toekomst dan plaats ruimen voor zulke flexibelere coalities?
COOLSAET: "Je ziet dat de VR iets van een ander tijdperk is, toen internationale relaties nog erg hiërarchisch georganiseerd waren. Vandaag is er inderdaad een trend naar tijdelijke coalities, ook op economisch vlak. Er is rivaliteit tussen die samenwerkingsmodellen: dat is nu eenmaal het puzzelwerk van de wereldpolitiek. Maar de Veiligheidsraad zal altijd het kernkabinet van de wereld blijven."
