 |
| Foto: U-Shake |
Dit jaar maken meer dan 7.500 studenten hun intrede in de Vlaamse universiteiten. In Antwerpen, Brussel, Gent, Hasselt en Leuven beginnen ze aan een vijf jaar durende calvarietocht die moet leiden naar een diploma. Maar is dat nu eigenlijk de hoofdprijs, of een veredeld vodje papier?
De hoge instroom zorgt al langer voor gefronste wenkbrauwen in het hoger onderwijs. Alex Vanneste, die ondermeer Franse taalkunde en –beheersing doceert aan de Universiteit van Antwerpen, onderwerpt zijn discipelen al 27 jaar aan instaptoetsen. “Daaruit blijkt dat het niveau van de nieuwelingen nu lager ligt dan vroeger,” zegt Vanneste. “Dus moet in de eerste bachelor een inhaalbeweging gemaakt worden, en die kostbare tijd kan je niet besteden een verdere uitdieping van de leerstof.”
“Om dezelfde kwaliteit te bieden als tien jaar geleden, zouden we eigenlijk sneller door de leerstof moeten gaan,” meent de hoogleraar. “Maar dan wordt het te moeilijk voor de zwakkere studenten, waarvan men ons nu op het hart drukt dat we ze zo veel mogelijk moeten begeleiden met slides, monitoraten en zelftests. Soms gaat die begeleiding zelfs zo ver dat bepaalde collega’s het liever over ‘bepampering’ hebben. En dat terwijl we hen ook zelfstandigheid moeten bijbrengen - als dat geen paradox is!”
Om ingenieurs, informatici en economen staan bedrijven in april al te springen. Voor filosofen ligt dat anders.Op de arbeidsmarkt lijkt er echter niemand wakker te liggen van een eventueel minder kwalitatief onderwijs. Integendeel: volgens de VDAB liepen er dit jaar 35% meer vacatures binnen voor houders van een bachelor- of masterdiploma. “Enerzijds ligt dat aan het algemeen economisch herstel, en het hoge aantal vers gepensioneerden dat vervangen moet worden,” zegt Anneke Ernon van VDAB. “Ook in de vraag naar middel- en ongeschoolden is er namelijk een stijging van zo’n 22%. Anderzijds valt de toenemende gegeerdheid van hooggeschoolden te verklaren door de omschakeling naar de kenniseconomie. Veel jobs zijn een pak complexer geworden, en werkgevers stellen hogere eisen aan hun werknemers. Daarvoor kijken ze naar hun diploma: dat blijft nog altijd dé sleutel naar werk.”
Bijscholen geblazen
Al is er niet voor iedereen rozengeur en maneschijn. Voor ingenieurs, informatici en economen staan bedrijven in april al aan de aula’s te trappelen, maar dat is al bij al een krappe vijver om in te vissen. Voor heel wat andere afgestudeerden geldt dat de werkgelegenheid in hun branche minder groot is dan het aantal diplomahouders.
“Die ‘moeilijke diploma’s’ kan je grofweg indelen in twee groepen,” vertelt Thomas Tielemans van selectiebureau Search & Selection. “Psychologie, pedagogie en communicatie leunen dicht aan bij de bedrijfswereld, en komen vlot terecht bij vacatures die minder aansluiten op hun diploma. Vaak zijn dat jobs waarvoor je eigenlijk geen master nodig hebt, maar als een werkgever kan kiezen tussen een laaggeschoolde en een hooggeschoolde, zal hij die laatste meer capaciteiten en doorgroeimogelijkheden toedichten. Al leidt dat misschien tot een zekere waardevermindering van het diploma, want zo iemand verdient als pakweg uitzendconsulent natuurlijk een stuk minder dan als psycholoog.”
Thomas Tielemans (Search & Selection): "Met een diploma zeg je eigenlijk: ik ben zelfstandig, volwassen en kan in team werken."
Andere gediplomeerden hebben het volgens Tielemans slechter getroffen. “Voor geschiedkundigen, filosofen of antropologen zit er meer toekomst in het onderwijs of bij de overheid. Bij die laatste wordt vaak om een bepaald onderwijsniveau gevraagd in plaats van een vakdiploma. Dan geldt een master – gelijk welke – echt als toegangspas. Maar dan is het wel bijscholen geblazen.”
Geen adelbrief
“Uitendelijk is het aantal afgestudeerden dat maar niet aan werk raakt, verwaarloosbaar,” benadrukt Anneke Ernon. “Als je voldoende flexibiliteit toont, raak je aan werk. Een diploma betekent immers meer dan vakkennis: het getuigt ook van inzicht, vergelijkend vermogen en een kritische blik. Zo kijken steeds meer werkgevers naar een diploma – en dat moet ook, want de talentmarkt is te krap voor een enggeestige blik.”
 |
| Anneke Ernon (VDAB): "Het aantal afgestudeerden dat niet aan werk geraakt, is verwaarloosbaar." |
Al is een diploma verre van zaligmakend, waarschuwt Tielemans. “Het is geen adelbrief waarvan een bedrijfsleider omver valt, maar deel van de basisuitrusting van een sollicitant. Je gebruikt het om de deur open te krijgen, maar de echte selectie gebeurt achteraf, op basis van persoonlijke kwaliteiten. En als een kandidaat buiten zijn vakgebied terecht komt, kan daar met een opleiding binnen het bedrijf nog een mouw aan gepast worden. Jobs zijn tegenwoordig zo complex en gespecialiseerd dat je veel dingen sowieso binnen het bedrijf moet leren.”
Hebben de professoren dan toch gelijk? Kunnen afgestudeerden nu inderdaad minder dan vroeger? “Daarover heb ik nog geen enkele werkgever horen klagen,” zegt Tielemans. “Er is eerder onvrede over de attitude van de jongeren. Generatie Y blijkt onrealistische verwachtingen te hebben op het vlak van loon, en ook qua engagement wringt vaak het schoentje.”
Al moeten diegenen die door het onderwijs slenteren toch opletten, volgens Tielemans. “Als blijkt dat een student regelmatig herexamens had omdat hij erg actief was in de studentenkring, zal hij daar niet op worden afgestraft. En als er echt geen andere kandidaten voor een job zijn, zal zelfs de slenterende student aangenomen worden. Maar als je er twee jaar langer over doet dan het modeltraject voorschrijft, word je wel met argwaan bekeken in de bedrijfswereld. Studenten doen er dus maar goed aan hun traject vlot af te leggen – voor een starter is zo’n diploma immers al wat je hebt.”
DE AUTODIDACT
“Ik raad zelfs mijn kinderen niet aan het zonder diploma te proberen”
 |
| Noël Slangen: "Zonder diploma stoot je in de bedrijfswereld sowieso op barriès." (Foto Liberales) |
Noël Slangen: “Ik was eerst van mening dat iedereen moest kunnen kandideren voor een job in mijn bedrijf. Maar ik moest al snel vaststellen dat mensen zonder universitair diploma gewoonweg niet door de selectieproeven raakten.”
“Een diploma betekent vandaag ook meer dan dat je klaargestoomd bent voor een bepaalde job. Het getuigt vooral van een zeker denkvermogen. Dat werkgevers nu een diploma eisen, vind ik een correcte evolutie, want dat denkvermogen hebben we nodig om van Vlaanderen een kennisregio te maken.”
Kan je er wel nog komen zonder diploma?
GOUDWAARDE
Een diploma blijkt ook meer dan enkel figuurlijk van goudwaarde te zijn. Volgens een enquête van Vacature verdienen mensen met een universitair masterdiploma gemiddeld 78,8 procent meer dan een werknemer zonder diploma. Concreet: als een ongeschoolde maandelijks 2.000 euro bruto binnenrijft, krijgt een universitair 3.500 euro. Voor hogeschoolstudenten maakt een diploma een verschil van 64,7% - zij zouden in die vergelijking dus 3.300 euro verdienen. Maar niet elk diploma is een jackpot.
Gemiddeld bruto maandloon voor starters
Top Flop
1. Geneeskunde: 3.258 euro 1. Meester in kunsten: 1.740 euro2. Farmeceutische wetenschappen: 2.739 euro 2. Binnenhuisarchitectuur: 1.747 euro
3. Burgerlijk ingenieur: 2.689 euro 3. Horeca, hotelbeheer: 1.829 euro
4. Bio-ingenieur: 2.540 euro 5. Media, reclame: 1.830 euro
5. Informatica: 2.476 euro 6. Toerisme en recreatie: 1.860 euro
(Cijfers: Vacature)
Werkloosheidsgraad 1 jaar na afstuderen
Top Flop
1. Tandheelkunde: 0% 1. Audiovisuele en beeldende kunst: 25,2% 2. Wiskunde: 0% 2. Taal- en letterkunde: 25%3. Chemie: 0% 3. Modetechnologie: 23,3%
4. Handelsingenieur: 0% 4. Interieurvormgeving: 16,9%
5. Medische beeldvorming: 0% 5. Archeologie en kunstwetenschappen: 16,8%
(Cijfers: VDAB)
