 |
| The Forest Cafe (Foto: Frederik Vermeire) |
Bristo Place, in het zuidoosten van de Old Town van Edinburgh, bruist van het leven. Vooral de omgeving van Bedlam Theatre krioelt van de jongelingen met neuspiercings, kleurrijke kleren en aparte kapsels. Een ska-versie van de Eurovisiesongfestivalklassieker Poupée de cire, poupée de son lokt ons door de rode deuren van het statige gebouw dat het plein overheerst – een gebouw dat verdacht hard lijkt op een kerk.
Camille Acosta, voorzitster van de Edinburgh University Theatre Company (EUTC) bevestigt graag onze vermoedens. Nee, de Schotse kerk is geen nieuwe, hippere wegen ingeslaan. We staan wel degelijk in een religieus gebouw, maar sinds de jaren tachtig is de voormalige universiteitskapel de thuishaven van de theatergroep van de universiteit.
“Toen de universiteit een nieuwe plek vond voor zijn kapel, kwam dit gebouw vrij. De universiteit zag er de ideale locatie in voor de EUTC, die al sinds 1869 bestaat, maar geen plaats om te op te treden had. Sindsdien huren we de kapel voor een symbolische pond.”
Gekkenhuis
Niet dat er geen kosten aan verbonden zijn, zegt Acosta. “We moeten roeien met de riemen die we hebben. Zo wilden we eerst de theaterruimte op de eerste verdieping zetten, opdat we het gelijkvloers voor workshops zouden kunnen gebruiken, maar daar was helaas niet genoeg geld voor. En we hebben ook niet genoeg geld om de kerk te isoleren, dus is het hier altijd vrij frisjes. Maar als er veel bezoekers zijn, valt het hier nog mee.”
 |
| Foto: NDL |
Vandaag is dat het geval. Onder de naam Theatre Uncut organiseert de EUTC een dag vol protestacts tegen de verlaagde cultuursubsidies van de Britse regering, en dat oogst succes. Maar geen enkele van de acts refereert expliciet aan het opvallende decor – zelfs de naam verwijst er niet naar. “Voor de naamgeving zijn we nog teruggegaan naar de tijd van voor er hier een kapel was,” legt Acosta uit. “Toen stond er hier namelijk een bedlam (een gekkenhuis, red.). Vandaag de dag staan we nauwelijks stil bij de religieuze natuur van onze thuishaven: als we zeggen dat we naar de crypte gaan, denken wij aan niets lugubers – dat is gewoon waar onze rekwisieten liggen.”
Toch heeft de EUTC niet te klagen, vindt de voorzitster. “De kerk, met zijn hoge gotische plafond, heeft een uitstekende akoestiek. Livemuziek klinkt hier geweldig.”
Kerkenstrijd
Bedlam Theatre is niet enig in zijn soort: Edinburgh puilt uit van de zogenaamde converted churches, bekeerde kerken. Wie wel eens wil wakker worden naast een glas-in-loodraam, kan dat in Belford Hostel, een jeugdherberg in een 19e-eeuwse kerk die er prat op gaat Scotland’s Funkiest Church te zijn. Een kerk in New Haven werd omgeturnd tot sportzaal met een klimparcours dat je naar de nok van het gotische plafond brengt, en vlak naast Castle Hill vind je het majestueuze The Hub, een klassevolle tearoom annex exhibitieruimte die met zijn 75 meter hoge spits ver boven het centrum van Edinburgh uittorent.
De meeste van die kerken werden in de jaren tachtig van de hand gedaan door de kerkfabriek, na jaren van leegstand. “Het grote aantal kerken in Edinburgh is het gevolg van een ware kerkenstrijd,” legt Sarah Parvis uit. Zij is doctor in Vroege Kerkgeschiedenis aan de Edinburgh University School of Divinity. “In de 19e eeuw kwam er een schisma in de Schotse kerk, en begonnen beide congregaties tegen mekaar op zoveel mogelijk kerken te bouwen. Maar sinds de populariteit van religie afkalfde, zijn er veel kerken vrijgekomen, en die worden dan verkocht. Met de gevels mag er niets gebeuren – die staan op de erfgoedlijst – maar met de binnenkant kan je zowat alles aanvangen.”
Sommige kerken werden zelfs omgeturnd tot cafés. Zo vond het Forest Café een onderkomen in een kerk van de 7th Day Adventists, zegt James Baster. Hij is een van de vele vrijwilligers die het café draaiende houden. “Er is hier stukje bij beetje gerenoveerd, en dat was een proces van jaren. Nu zijn er optredens waar vroeger het altaar stond. Af en toe komt er wel eens een stand-up comedian die een paar grappen maakt over het feit dat hij in een voormalige kerk staat te spelen, maar het Forest Café heeft er zelf nooit een big deal van gemaakt.”
Ramadan in de kerk
 |
| Southside Community Centre: orkestrepetitie op een basketveld in een voormalige kerk. (Foto FV) |
Leegstaande kerken kunnen ook een handige oplossing bieden voor maatschappelijke problemen, zegt Keith Smith, medewerker bij het Southside Community Centre. In deze voormalige Presbyteriaanse kerk kunnen Edinburghers uit de Southsidewijk aan zumba, yoga of pilates doen, maar ze kunnen er ook terecht voor kinderopvang, en je kan er zelfs een potje basketballen.
“In 1985 wilde de stad nieuwe wegen aanleggen en de universiteit ruimte geven om uit te breiden. Daarvoor moesten er echter veel woningen sneuvelen, wat protest van de buurtbewoners uitlokte,” vertelt Smith. “Die wilden niet verhuizen, en vroegen om een buurthuis – dat zou de wijk doen heropleven.”
De stadsraad zocht naar een oplossing, en vond die in de leegstaande kerk. Een geweldige beslissing, vindt Smith. “Dit is een prachtlocatie, midden in de wijk, met een bushalte vlak voor de deur. Doordat de kerk zo groot was, hebben we ook erg veel plaats.”
Maar ook hier beseffen de mensen nauwelijks nog dat het buurtcentrum in een kerk huist. “We doen ook niets om dat te cultiveren,” verklaart Smith. “Er is hier evenveel plaats voor ramadanfeesten als voor kerstvieringen.”
Enkel toeristen durven zich al eens vergissen, merkt Smith op. “We krijgen er vrij veel over de vloer die naar de dominee vragen, en die kijken wel even op. Maar ze vinden het doorgaans een uitstekende manier om de ruimte te gebruiken.” Wij ook.
Met dank aan: Frederik Vermeire, Niels Vanderghinste
