 |
| (Foto: P-Magazine.be) |
Met een verlies van 25 zetels was Vlaams
Belang dé grote verliezer op 25 mei. Tijd om een stap opzij te zetten, vond
voorzitter Gerolf Annemans. Hij wil ruim baan geven aan een nieuwe generatie
die Vlaams Belang moet herbronnen. Tot oktober - wanneer er
voorzittersverkiezingen zijn - kwijt hij zich nog van zijn voornaamste taak:
puin ruimen. En tot dan hanteert hij één belangrijk devies: geen commentaar.
"Daar heb ik niets meer over te zeggen."
Het is de zinsnede die het vaakst terugkomt in het gesprek met Gerolf Annemans
(55). We treffen de voorzitter op een zonnige zaterdag in het Brusselse
hoofdkwartier van Vlaams Belang voor een gesprek met heel wat stiltes en
vertwijfeling. Het gebouw telt zeven verdiepingen, maar is vandaag, op Annemans
na, volkomen verlaten. "Het werk dat ik nu moet doen, moet ik alleen
doen," weet hij.
De kiezer decimeerde op 25 mei namelijk niet
alleen het aantal VB-parlementsleden, maar ook de werkingsmiddelen van de
partij. Een monsterlijke ontslagronde is op til. "Daar komt heel wat
voorbereidend werk bij kijken, waarbij de CEO de knopen moet doorhakken. Niet
evident, dat verzeker ik u."
Weet u al hoeveel banen zullen sneuvelen?
ANNEMANS: "73 van de 93. Ik moet driekwart van mijn personeel ontslaan.
Vaak gaat het om mensen die er al erg lang bij
zijn.
ANNEMANS: "De besten zijn er nog. Ik moet nu mensen laten gaan die niets
misdaan hebben, maar altijd in volle overtuiging zijn blijven werken. Vaders,
moeders. Maar goed, dat is niets om in de pers te bespreken."
"Niet dat ze het niet vragen. Twee
cameraploegen wilden graag met mij door het gebouw wandelen voor gesprekjes met
mensen die misschien ontslagen zouden worden. Schaamteloos. Voor dat soort
dingen kan het Vlaams Belang blijkbaar plots wel op media-aandacht rekenen,
nadat ze jaren deden alsof we niet bestonden."
Bent u bang dat velen naast werk zullen grijpen
omwille van hun VB-etiket?
ANNEMANS: "Ik hoop van niet. (stilte) Andere partijen parkeren mensen in
de dienst voor Toerisme of bij het Federaal Voedselagentschap, maar wij hebben
geen uitwijkmogelijkheden. Je bent Vlaams Belanger of je bent het niet. Maar ik
hoop dat heel wat mensen snel werkgevers zullen vinden die inzien dat het om
degelijke, goeie en gemotiveerde mensen gaat. Dus ik roep via P-Magazine alle
ondernemers van Vlaanderen op om hen aan te nemen."
Kaalgeplukt
Hoe ziet u de federale formatie uitdraaien?
ANNEMANS: "N-VA zal proberen het federale niveau aan zich voorbij te laten
gaan. En natuurlijk zal De Wever de zwartepiet daarvoor ergens anders willen
leggen, net als de vorige keer. Maar als N-VA toch in een federale regering
stapt, zal ik dat graag hebben."
Omdat VB dan weer de enige Vlaams-nationalistische
oppositiepartij wordt.
ANNEMANS: "Dan ontstaat een situatie waarbij N-VA België moet gaan regeren
zonder staatshervorming. En dat schreeuwt voor Vlaams-nationalisten normaal
gesproken om een alternatief. Al zullen de kiezers niet zomaar met een
vingerknip terugstromen - ook langs onze kant is er nog heel wat werk."
En als N-VA in de oppositie belandt? Wordt VB dan
bij de volgende verkiezingen vollédig kaalgeplukt?
ANNEMANS: "Daar ga ik niets over zeggen. Ik laat de strategie van het
Vlaams Belang aan de nieuwe generatie over. Dat is ook mijn belangrijkste taak,
na die bezuinigingsoperatie: de nieuwe generatie ruim baan geven. Dat kan ik
niet doen door hier nog vijf jaar te zitten brommen over de strategie."
Deelt u de analyse dat de N-VA-winst quasi
uitsluitend uit VB en LDD-kiezers bestaat?
ANNEMANS: "Natuurlijk. Als je er goed naar kijkt, zie je dat die overloop
haast wiskundig is. Vooral de linkervleugel van N-VA, om Siegfried Bracke niet
te noemen, met enig ongeduld zit te wachten op het kiesonderzoek waaruit zal
moeten blijken dat al hun nieuwe kiezers 'democraten' zijn - in tegenstelling
tot de 'racisten' van het Vlaams Belang. Maar ik heb geen idee waarom zo
moeilijk gedaan wordt over die overloop. Ik denk dat Bart De Wever daar zelf
nuchterder in is."
Niet alleen de kiezer is overgelopen: bij de
voorbije verkiezingen stonden liefst 50 ex-Vlaams Belangers op N-VA-lijsten.
ANNEMANS: "Ik hecht niet veel waarde aan dergelijke tellingen."
Heeft men u ooit gevraagd voor een overstap? U zou
er beter passen dan pakweg een Karim Van Overmeire, die de pen vasthield bij
het beruchte 70-puntenplan van Vlaams Blok.
ANNEMANS: "Ik hoor dat nu allemaal zeggen, maar die vraag is nooit
gekomen. Daarvoor is Bart De Wever slim genoeg. (lacht) Echt: het is niet omdat
ik verstandige, gematigde en evenwichtige Vlaams-nationalist ben, dat ik
automatisch een N-VA'er moet zijn."
U werd wel ooit benaderd door VLD.
ANNEMANS: "Dan spreken we over begin jaren '90, toen Guy Verhofstadt volop
een nieuwe liberale partij in elkaar aan het knutselen was. Ik werd
gecontacteerd via drie tussenpersonen, nooit rechtstreeks. Maar als Verhofstadt
en ik elkaar ontmoeten, zegt hij nog steeds dat ik '20 jaar talent versmeten
heb.'" (lacht)
U en Filip Dewinter zijn intussen al 27 jaar de
boegbeelden van de partij. Jullie maakten de partij in 2004 de grootste van
België - en jullie leidden haar nu naar de afgrond. Wat was het kantelmoment?
ANNEMANS: (stilte) "Wij gaan over de laatste drie verkiezingsuitslagen een
interne analyse maken. Ik ga u dus moeten ontgoochelen, maar ik ga daarover
niets uit mijn duim zuigen. Ik kan wel bevestigen dat de tijd van de
generatie-Annemans-Dewinter voorbij is. Dus ik zal niet meer doen alsof ik nog
aan het stuur zit - dat zou belachelijk zijn."
Filip Dewinter heeft intussen al aangegeven dat
hij het roer wél nog wil blijven vasthouden.
ANNEMANS: "Dewinter zei vooral dat hij geen ontslag zou nemen. Dat heb ik
ook nergens gevraagd. We kunnen de partij maar één ding schenken, en dat is
terughoudendheid bij de herbronningsoperatie. Maar Filip en ik moeten ook niet
de woestijn ingestuurd worden - en ik denk niet dat de jonge generatie dat
verlangt."
De tandem Annemans-Dewinter was jarenlang een
succesformule voor uw partij. U vergeleek uw verhouding vaak met een floret en
een voorhamer: u was fijnbesnaarder, Dewinter beukte erop los.
ANNEMANS: "We zijn ons eigen manier een dreamteam geweest, ja."
Het lijkt er wel op dat de nieuwe generatie veel
floretten telt, en geen voorhamers.
ANNEMANS: "Daar wil ik niets over zeggen. Die methode sloeg aan in de
jaren '90 en '90, maar dat is nu kennelijk voorbij. Mensen als Barbara Pas, Tom
Van Grieken, Chris Janssens of Barbara Bonte moeten vooral hun eigen stijl
ontwikkelen. Ik ga ze niet belasten met vergelijkingen."
De voorhamer-methode van Dewinter lag de voorbije
weken wel onder vuur binnen de partij. Ex-parlementslid Bart Laeremans
beschreef in een gelekte mail hoe anderhalf jaar 'gematigde' communicatie
vernietigd werd door de agressieve campagne van Dewinter.
ANNEMANS: (minzaam) "Ook daar ga ik niets op zeggen. Ik blijf loyaal. Ik
heb daar een uitgesproken mening - maar die ga ik niet met u delen."
Schrok u ervan dat die mail zo snel lekte?
ANNEMANS: "Uiteraard niet. Als ik een mail krijg van Bart Laermans met
'undisclosed recepients', dan weet ik ongeveer naar wie dat allemaal gaat. Een
kwartier later zoemde mijn telefoontoestel al met een journalist van De
Standaard."
U verdenkt Laeremans er dus van dat hij die mail
zelf naar de pers stuurde?
ANNEMANS: "Ik onthul of suggereer hier niets, ik zeg gewoon met een
knipoog dat ik niet verbaasd was. Maar ik heb vervolgens als voorzitter
gevraagd om dat debat vooral intern te voeren, en Bart Laeremans heeft daar als
een trouwe partijman naar gehandeld."
Is dat een van de fundamentele keuzes die moet
gemaakt worden in de komende maanden: die tussen een gematigde of een
agressieve campagnetoon?
ANNEMANS: "Alweer: kom mij dat maar vragen als u mij in oktober, na de
verkiezingen van een nieuwe voorzitter, nog interessant vindt. Nu ga ik de
nieuwe generatie niet bezwaren met mijn mening daarover."
Ik vraag u niet een kamp te kiezen, ik vraag
louter of dat een belangrijke kwestie wordt.
ANNEMANS: "Zelfs dat laat ik aan mijn opvolger over."
Was uw gematigdere campagnetoon achteraf gezien
wel de juiste keuze? U zei zelf al dat u niet bepaald een campagnedier bent.
ANNEMANS: "Ik wou daarmee vooral reageren tegen al die politici die van
zichzelf zeggen dat ze campagnebeesten zijn. Alsof zij allemaal dolgraag huis-
en marktbezoeken doen. What the fuck, zeg. Volgens mij liegen ze allemaal. Maar
ik heb wel degelijk een heel harde en zware campagne gevoerd, die mij naar de
rand van de uitputting heeft gebracht, onder andere om onze partij als een
EU-kritische partij in de markt te zetten. Zoiets die je niet alleen op markten
en aan cafétogen."
Mitrailleur
De voorbije weken laaide het racismedebat weer
hoog op. VRT-journalist Peter Verlinden, die getrouwd is met een Rwandese, bond
de kat de bel aan nadat iemand met krijt "negers" op zijn gevel
schreef. Nadien doken ook uit het Antwerpse politiekorps beschuldigingen op.
Heeft Vlaanderen een racismeprobleem?
ANNEMANS: "Voor de duidelijkheid: ik ben geen pleitbezorger van de
mogelijkheid om racistische uitlatingen te doen. Maar of er racisme bestaat in
Vlaanderen? Ik weet het niet. Dat moet u vragen aan de mensen die voldoende
overheidssubsidies krijgen om dat allemaal te bestuderen. Maar in mijn ogen is
de Vlaming alleszins geen racist. Ik laat nog even in het midden wat er nu net
op de muur van meneer Verlinden heeft gestaan - want niemand heeft het
gezien…"
U gelooft niet in zijn verhaal?
ANNEMANS: "Ik zeg dat ik het in het midden laat. Maar volgens mij is dat
gedoe geen toeval. Wij weten al van voor de verkiezingen uit twee versprekingen
van Jozef De Witte (directeur van het Interfederaal Gelijkekansencentrum, red.)
dat er een nieuw proces tegen Vlaams Belang wordt voorbereid. Wij zitten op de
knieën, en nu wil men ons het nekschot geven. Men prepareert de publieke opinie
voor zo'n proces. Ik zeg niet dat Verlinden mee in dat complot zit, maar… Het
wordt allemaal een beetje snel op een hoop gegooid. En dat amper enkele dagen
na de verkiezingen. Dat is volgens mij geen toeval. Het Gelijkekansencentrum is
gewoon weer een doosje aan het vullen met valse beschuldigingen waarmee ze het
VB buiten de wet gaan proberen stellen."
Gaan ze genoeg voorbeelden vinden?
ANNEMANS: "Ik hoop van niet. (herpakt zich) Ik vind van niet. Wij zijn
niet de racistische criminele organisatie waarvoor men ons graag wil
verslijten. En ik zou het alleszins betreuren dat de partij daar onder mijn
voorzitterschap opnieuw van zou beschuldigd worden."
Is de partij dan niet meer over de schreef gegaan
sinds de veroordeling voor racisme in 2004?
ANNEMANS: "Ik ga daar niets over zeggen. Een politieke partij moet maar
beoordeeld worden door één iemand: de kiezer. Rechters moeten zich niet moeien.
Ik blijf de vrijheid van meningsuiting tot mijn laatste snik verdedigen. En ik
vind het nooit terecht om een politieke partij te vervolgen. "
Vrije meningsuiting eindigt natuurlijk waar
racisme en discriminatie begint.
ANNEMANS: "Dat is juist. Maar ik vind niet dat wij de voorbije jaren van
racisme hebben getuigd."
Ook niet wanneer Filip Dewinter 'de verbruining'
vandaag een groter probleem noemt dan de vergrijzing?
ANNEMANS: "Ik zou meneer De Witte niet willen inspireren."
Of wanneer Filip De Man zegt dat 'de westerse
cultuur superieur is'? Of Sam Van Rooy laat optekenen dat 'de islam altijd
minderwaardig zal zijn'?
ANNEMANS: "Ik denk dat die uitspraken moeten geklasseerd worden onder de
noemer van een grote liefde voor Pim Fortuyn, die dat de eerste keer heeft
gezegd. Maar ik laat nog even in het midden of ik mij daarachter stel. Ik doe
dat soort uitspraken niet omdat ze net door linkse tegenstanders misbruikt
worden. Hoe zeer je ze ook kan uitleggen, dan nog moet je overwegen om ze niet
te doen, omdat het een easy victory is voor je tegenstander."
Had u dan niet beter uw collega's soms eens op de
vingers getikt als ze over de schreef gingen?
ANNEMANS: "Je zal het me in ieder geval nooit publiekelijk horen zeggen.
Maar wat ik intern zeg, daar hebben jullie geen zaken mee."
Uw partij zoekt soms wel erg hard het randje op.
In volle campagnestrijd lanceerde Filip Dewinter nog een videospel waarbij de
speler de bouw van moskeeën moest tegenhouden en moslims in elkaar moest
timmeren met een baseballknuppel.
ANNEMANS: (blaast) "Ik vond dat niet van goede smaak getuigen. Ik ben er
ook niet op voorhand over geconsulteerd. Maar in een internetcontext is geweld
ook iets helemaal anders. Als mensen een islamterrorist - een bebaarde man met
een tulband en een mitrailleur - moeten neermeppen, vind ik dat even onschadelijk als Di
Rupo of Verhofstadt een tik verkopen met een vliegenmepper. Je moet dat
relativeren."
Het is net die attitude van 'het is maar een
spelletje' die ervoor zorgt dat racisme zo genormaliseerd wordt. Volgens
Verlinden is het op die manier een kwestie van tijd vooraleer er slachtoffers
vallen.
ANNEMANS: "Ik denk dat er toch wel wat oververhitting is in dat debat. Ik
zie dat spelletje niet als oproepen tot geweld. Maar of het opportuun is, dat
maakt deel uit…"
Laat mij raden: van interne evaluatie.
ANNEMANS: "Hoe raadt u het!"
Heeft Dewinter u geen flinke peer gestoofd met dat
spelletje? Plots werd u enkel nog daarover ondervraagd in de media. Kon uw
programma weer naar alle aandacht fluiten.
ANNEMANS: "Ook hier kan ik ofwel een antwoord geven, ofwel zeggen dat ik
de analyse intern wil maken. En wat denkt u dat ik ga doen?"
Wilders & Le Pen
U verhuist na een kwarteeuw in de Kamer naar het
Europees parlement. Moet dat de kroon op uw carrière worden?
ANNEMANS: "Dat zou mooi zijn, ja. Ik hoop dat ik daar samen met de partij
van Marine Le Pen en Geert Wilders keet kan schoppen tussen de Farages en
Verhofstadts van deze wereld. En dat ik op die manier de Vlaming ook bewust kan
maken, want die zit echt nog een heel kneuterig stadium, met dat ietwat naïeve
pro-EU-standpunt. Minus de 250.000 Vlamingen die voor mij hebben gestemd,
natuurlijk. Dat inspireert mij wel. Ik ben een stukje cement in die fractie die
ik opbouw samen met Geert Wilders en Marine Le Pen, want ik spreek al die
talen. En ik heb ook een heel langlopende samenwerking met Marine Le Pen. Ik
ben zelfs een Marine
Le Pen-ist inzake onze eigen strategie. Maar wat we daarvan moeten meenemen, is
alweer voer voor intern debat."
Goed dat u het zelf zegt. Ik wou al bijna vragen
wat u van haar kon leren. Om als fractie te werken in het EP, moet u nog
medestanders vinden uit zeven andere landen. Komt dat goed?
ANNEMANS: "Ik heb er goede hoop op dat het wel zal lukken."
Wie komt er dan nog bij?
ANNEMANS: (grijnst) "Dat zou een mooie primeur zijn, hé? Maar er staan
hier alle dagen 20 journalisten om mij dat te vragen. Dus dat kan ik u in dit
stadium niet zeggen."
Plant u de rit uit te doen in het Europees
Parlement? Of maakt u daar ook binnenkort plaats voor een jongere opvolger?
ANNEMANS: "Ik zeg duidelijk: ik zal de komende vijf jaar militant zijn
voor het Vlaams Belang. Dus uiteraard doe ik de vijf jaar uit, als ik in goede
gezondheid blijf. Ik ben een trouwe militant."
En trekt u binnen vijf jaar opnieuw een lijst?
ANNEMANS: "Ik bewonder uw vooruitziendheid, maar daar kan ik absoluut niet
op antwoorden. Ik heb er gewoonweg nog niet over nagedacht. Ik heb mijn handen
vol met andere dingen, momenteel."
Jozef De Witte, directeur Gelijkenkansencentrum
"Een proces? Annemans zou wel willen!"
Gerolf Annemans is er rotsvast van overtuigd dat
het Interfederaal Gelijkekansencentrum, het vroegere Centrum voor
Racismebestrijding, momenteel een nieuw proces tegen het Vlaams Belang
voorbereidt, om de partij zo een nekschot toe te dienen. Directeur Jozef De
Witte spreekt dat echter radicaal tegen.
"Een nieuw proces tegen het Vlaams Belang is
vandaag totaal niet aan de orde. Maar ik begrijp wel waarom meneer Annemans dat
suggereert: hij zou niet lever hebben dan dat we hem een proces aandoen. Dan
kan hij de underdog spelen."
"De partij moet zich natuurlijk wel aan de
wet houden. En de laatste weken hebben mandatarissen bepaalde uitspraken gedaan
die ongelukkig waren. Het kan ook niet gemakkelijk zijn voor Annemans om zo'n
Filip Dewinter de partijlijn te doen volgen. Maar goed, dat ligt aan hem, en
niet aan ons."
