 |
| (Foto: De Morgen) |
Vlak voor de verkiezingen bezorgde minister van Economie en Consumentenzaken Johan Vande Lanotte (SP.A) de kiezer een mooi cadeautje: vanaf dan zakte de BTW op elektriciteit van 21 naar 6%. Dat moest een indexering van de lonen uitstellen - mooi meegenomen voor het bedrijfsleven - en de burger meer koopkracht opleveren. Maar dat bleek buiten de waard gerekend: begin deze maand voerde Electrabel een prijsverhoging van 10 à 15% door. "Vande Lanotte had dat moeten zien aankomen," klinkt het bij CD&V-Kamerlid Leen Dierick en professor Economie Gert Peersman (UGent).
Maar dat bleek buiten de waard gerekend: begin deze maand voerde
Electrabel een prijsverhoging van 10 à 15% door voor een deel van zijn
elektriciteitscontracten. De energiereus benadrukt dat de prijsstijging ligt
aan de schommelingen
op de energiemarkt, en geen compensatie is voor de BTW-verlaging, maar Johan
Vande Lanotte reageert toch "gechoqueerd". De SP.A-minister vreest
dat "Electrabel de
BTW-verlaging gebruikt om de prijzen ongemerkt te verhogen."
Nochtans had Vande Lanotte dat kunnen zien
aankomen, klinkt het bij tegenstanders
als CD&V-Kamerlid Leen Dierick en professor Economie Gert Peersman (UGent).
"Deze afroming had ik in oktober al voorspeld," klinkt het bij die
laatste, "maar toen werd die kritiek weggewuifd door onder andere John
Crombez (SP.A, red.)."
Kan energiewaakhond CREG iets
doen tegen deze prijsstijging?
PEERSMAN: "Als Electrabel
kan aantonen dat de prijzen op de energiemarkt effectef gestegen zijn, hebben
ze het volste recht om dat door te rekenen. Maar dat is net het verschil met
vroeger: toen werden dergelijke schommelingen niet voor 100% doorgerekend aan
de klant, maar bijvoorbeeld slechts voor de helft. Dan
slikte de energieleverancier zelf een deel van het verlies aan winstmarge. Maar
nu de totale energiefactuur daalde door de BTW-verlaging, ziet Electrabel zijn
kans schoon om zijn winstmarges te verruimen. Op die manier wordt de
BTW-verlaging vooral een geschenk voor de energiesector. Nu is het vooral de
vraag of de andere leveranciers de strategie van Electrabel hierin zullen
volgen."
De
maatregel werd van bij het begin gecontesteerd, door economen en politici.
Waarom werd hij dan toch doorgevoerd?
PEERSMAN: "Tja, dat is een goeie vraag. Ik had altijd het gevoel dat het voor een stuk om electorale
redenen was, omdat het goed uitkwam zo vlak voor de verkiezingen. En de
kost komt toch maar op de nek van de volgende regering terecht. Maar de
BTW-verlaging op elektriciteit is totaal het tegenovergestelde van wat alle
internationale instellingen en zelfs de economische logica vragen van België.
Bovendien houdt het geen steek dat je energieverbruik in een tijd van
klimaatcrisis goedkoper gaat maken. Laat ons dat dus maar zo snel mogelijk
omdraaien."
DIERICK: "Ook CD&V had zijn
bedenkingen toen de maatregel ingevoerd werd (CD&V-viceminister Pieter De
Crem noemde de maatregel "een truc van paars", red.). Op papier is
het natuurlijk een mooie maatregel voor de consument, maar hij opent ook een
aantal deuren voor misbruik. Uiteindelijk hebben we de BTW-verlaging mee
goedgekeurd omdat hij paste in een breder relanceplan, maar we zijn er altijd
koele minnaars van geweest. Dus hebben wij ook geëist dat er een evaluatie komt
in september 2015."
Wil CD&V die evaluatie eventueel al vroeger op
tafel leggen? Bij het opstellen van het nieuwe regeerakkoord, bijvoorbeeld?
DIERICK: "Ik denk dat het voorlopig nog te vroeg is om definitieve
conclusies te trekken - de verlaging
is nog maar twee maand van
kracht. Maar wij hebben er geen enkel bezwaar tegen als die evaluatie
vroeger zou komen. Als andere partijen dat op tafel leggen, gaan wij zeker geen
neen zeggen. Maar laat ons eerst afwachten wie er allemaal rond de tafel zit om
dat regeerakkoord te schrijven."
PEERSMAN: "Hoe vroeger die beslissing teruggedraaid wordt, hoe beter. Want
er hangt een prijskaartje aan van 600 miljoen euro per jaar die de staat verliest
aan belastinginkomsten. Als belastingbetaler scheuren we hier dus sowieso onze
broek aan."
Als het BTW-tarief terug opgetrokken wordt naar
21%, zou dat niet tot een factuurexplosie leiden?
DIERICK: "Dat lijkt me een
voorbarige conclusie. Het is zeker niet zo dat er geen weg terug meer is."
PEERSMAN: "De factuur zal alleszins fors omhoog gaan, maar waarschijnlijk
niet met 15%, want dan zal de producent ook weer een stuk inboeten in de
winstmarge. Maar mensen met een gewoon loon zullen daarvoor wel gecompenseerd
worden via de index." (NDL)
