 |
| (Foto: damspleet.com) |
REACTIES // Helft van Europese wapenleveringen aan Midden-Oosten komt uit België // "We gaan toch niet katholieker zijn dan de paus?"
Sinds het begin van het conflict in Syrië duiken steeds vaker beelden op van rebellen met wapens van het Waalse FN Herstal. Niet verwonderlijk, vindt Nils Duquet van het Vlaams Vredesinstituut. Zij publiceerden recentelijk een rapport waaruit blijkt dat 48% van alle wapens die vanuit Europa naar het Midden-Oosten worden verscheept, van Belgische makelij zijn. "In totaal gaat het om ruim 250 miljoen aan wapens en munitie. En 99% daarvan komt van FN Herstal."
Maar waarom zijn ze in het Midden-Oosten zo verzot op onze wapens? "Het defensiebudget van Saoedi-Arabië, de belangrijkste wapenimporteur van de regio, is de voorbije tien jaar verdubbeld," weet Duquet. "Door de Arabische Lente is in het Midden-Oosten een wapenwedloop aan de gang met het oog op de regionale macht."
"En dan kijkt men naar FN Herstal, want die staan bij uitstek bekend om hun vuurwapens," zegt Dany Van de Ven van BSDI, zowat de Unizo van de Belgische wapensector. "Met onze organisatie prijzen wij die aan bij potentiële afnemers. FN heeft goeie referenties: het is een publiek geheim dat Osama Bin Laden gedood is met een Belgisch wapen."
Toch zijn er vandaag geen rechtstreekse wapenleveringen van België aan Syrië. Hoe komen FN-wapens dan in de handen van Syrische rebellen? "Maar we exporteren wel naar Saoedi-Arabië," legt Duquet uit. "Dat land steund de Syrische rebellen openlijk, en voorziet hen van wapens." Zo riep de Saoedische minister van Buitenlandse Zaken deze zomer dat humanitaire hulp voor Syrië niet voldoende is, en dat de bewapening van Syrische rebellen een uitstekend idee is.
"Tja, wat kan ik daarop zeggen?" klinkt het bij Dany Van de Ven. "De betrokken regering geeft ons garanties voor de eindbestemming, maar 100% sluitend is dat nooit. Controle is erg moeilijk, tenzij je een chip zou installeren. Voor alle duidelijkheid: daar is de sector ook niet tegen." Volgens medewerkster Marine Duvinage staat Waals Minister-President Rudy Demotte (PS), die beslist over de wapenexportvergunningen, dan ook recht in zijn schoenen. "Leveringen naar het Midden-Oosten liggen heel gevoelig. Wij bestuderen die bestellingen geval per geval, en houden daarbij rekening met de laatste politieke ontwikkelingen en de regionale situatie. Wij maken ons dan ook sterk dat sinds 2003, toen de gewesten bevoegd werden voor exportvergunningen, geen Waalse wapens naar Syrië gegaan zijn." En die wapens in handen van de rebellen? "Dat moeten dan oude wapens zijn."
Volgens Nils Duquet kan dat kloppen. "Landen als Saoedi-Arabië kunnen even goed hun oude wapens aan de rebellen doorsluizen, als ze zelf nieuwe kopen. En België levert al sinds de jaren '70 aan het Midden-Oosten."
Intussen is wapenexport al tien jaar een gewestelijke bevoegdheid. Duquet bespeurt enkele verschillen tussen de Vlaamse en Waalse aanpak. "In Wallonië worden de debatten in de wapenhandelcommissie nog altijd achter gesloten deuren gevoerd. Er worden ook relatief minder vergunningen geweigerd: amper 0,7% tegenover 1,5% in Vlaanderen."
Pittig detail: de Waalse overheid, die sinds 2003 beslist over de wapenvergunningen, is al sinds 1997 voor 100% eigenaar van FN Herstal. Een sluimerend belangenconflict? "De dossiers van FN Herstal worden op exact dezelfde manier behandeld als alle andere dossiers," klinkt het op het kabinet van Demotte. "We volgen daar erg strenge regels voor."
"Een vergunning krijgen is niet zo evident," vindt Dany Van de Ven. "Dat het percentage zo laag ligt, is omdat de industriëlen niet in het wilde weg aanvragen indienen. Kijk, je kan nu wel lastig doen omdat wij wapens exporteren naar het Midden-Oosten, maar je moet ook niet katholieker zijn dan de paus. Frankrijk levert ook wapens. We houden ons aan de internationale regels, maar we gaan onze industrie toch niet achterstellen tegenover een andere? De wapenindustrie in België zorgt wel voor 15.000 jobs, hé. Zoals ze in Wallonië zeggen: "c'est un drôle de commerce, mais un commerce quand-même."
