 |
| (Foto: Kingjester) |
21 uur en 19 minuten: zo lang sprak de republikein Ted Cruz de Amerikaanse Senaat vorige week toe over Obamacare. Filibusteren, heet dat in het jargon van Washington DC: de Senaat zo lang mogelijk gijzelen dat ze controversiële wetgeving niet ter stemming kunnen brengen. En daarbij zijn alle middelen toegestaan. Zelfs Darth Vader-imitaties.
De laatste jaren zijn de relaties tussen Republikeinen en Democraten in de Amerikaanse Senaat relatief gespannen. Door het toegenomen Republikeinse gebruik van filibusters volstaat een gewone meerderheid van 50% immers niet meer om wetgeving door de Senaat te loodsen.
Bij een filibuster speecht een (groep) senator(en) zo lang mogelijk om een stemming uit te stellen. In theorie kan dat eindeloos: in de Senaat is de spreektijd onbeperkt. Het woord komt trouwens van het Spaanse 'filibustero', wat op zijn beurt een verbastering is van het Nederlandse 'vrijbuiter'. Met 'filibusteros' bedoelde men in de 19e eeuw Caribische piraten. Zoals zij koopvaardijschepen gijzelden, kunnen politici nu het parlement kapen. Niet met kromzwaard of kruitbuks, maar met oeverloos gelul. Een mens vraagt zich af wat het wreedste is. Pogingen om de filibuster te hervormen, draaiden overigens steevast op een sisser uit. Want daartegen wordt - uiteraard - ook gefilibusterd.
De recentste
De meest recente zanikpartij kwam uit de mond van Republikein Ted Cruz. De Texaan van Tea Party-signatuur hield de Senaat eind september 21 uur en 19 minuten in de ban met een toespraak over Obamacare. Al benaderde hij zijn onderwerp wel erg breed. Zo prees hij uitgebreid het dankwoord van acteur Ashton Kutcher op de Teen Choice Awards, omdat die toen liet optekenen dat "hard werken sexy is". Cruz citeerde ook rijkelijk uit de bijbel, en vergastte de senatoren op berichten die hij via Twitter ontving. Maar zijn meest opvallende bron was Green Eggs and Ham, een kinderboek van Amerikaanse dichter dr. Seuss. Dat las hij integraal voor, omdat hij zijn kinderen elke avond een verhaaltje vertelt. Die avond moest dat dan maar live via C-SPAN, het televisiekanaal van de Senaat, gebeuren.
Het werd pas helemaal vreemd toen Cruz Obama vergeleek met Darth Vader. "The Empire will strike back. Ik verwacht een grote man die in een zwart pak, met een mechanisch ademhalingsapparaat en een diepe stem zal zeggen: I am your father. Maar aan het eind zal de Rebel Alliance - het volk! - overwinnen."
Na Cruz' marathonvertoning ging de Senaat echter gewoon over tot de stemming - en goedkeuring - van de wet. De stunt van Cruz diende dus tot niets - tenzij om zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen in 2016 kracht bij te zetten.
De belachelijkste
Toch hield het nonsensicale gebazel van Cruz meer steek dan dat van Democraat Huey Long in 1935. Die sprak toen 15,5 uur om te beletten dat zijn politieke vijanden in thuisstaat Louisiana lucratieve overheidsjobs zouden kunnen wegkapen. Marc Descheemaeker mag van geluk spreken dat ze in de Kamer Longs voorbeeld vergeten waren.
Long analyseerde eerst de Amerikaanse grondwet, maar toen 's nachts een flink deel van de aanwezige senatoren lag te dromen van een riante uittredingsvergoeding, zat hij door zijn materiaal. Nadat hij ook de Bijbel en zelfs Shakespeare had bovengehaald begon hij dan maar zijn favoriete recepten te debiteren: Roquefort-sladressing, gefrituurde oesters ("bakken in zes centimeter varkensreuzel!") en potlikker, een soep van boerenkool. Helaas voor de Jeroen Meus van de Senaat kon hij rond vier uur 's ochtends zijn blaas niet meer bedwingen, en werd de benoeming toch gestemd.
De langste
Dan had Strom Thurmond in 1957 meer succes. De Democraat uit South Carolina kon toen 24 uur en 18 minuten zijn plas inhouden, terwijl hij zijn stinkende best deed om de Civil Rights Bill, die het stemrecht van minderheden moest vrijwaren, tegen te houden. Het leverde hem het absolute record op: een prestatie die hij toeschreef aan een stevige biefstuk en een stoombadkuur. Op die manier dehydrateerde hij zichzelf, wat moest helpen om plaspauzes te vermijden. Een filibusteraar mag namelijk de Senaatsvloer niet verlaten, want opstaan is plaats vergaan. Al liet Thurmond niets aan het toeval over: hij liet een stagiair in de vestiaire wachten met een emmer, zodat hij met één voet op de senaatsvloer toch nog zijn patatten kon afgieten. Er deden zelfs geruchten de ronde dat Thurmond een katheder had laten plaatsen.
Om zijn punt te maken, las Thurmond de Declaration of Independence, de Bill of Rights, de afscheidsrede van George Washington, de Amerikaanse strafwet en de kieswetgeving van alle Amerikaanse staten integraal voor. Vergeefse moeite, want na in totaal 57 dagen van euh, zeiken door Thurmond en andere tegenstanders, werd de wet toch goedgekeurd.
De gevaarlijkste
De Republikein Robert La Follette verzette zich in 1908 18 uur en 23 minuten lang tegen een wet die de overheid zou toestaan te lenen aan banken tijdens financiële crisissen. Maar zijn speech viel in kwade aarde bij het keukenpersoneel, dat de klok rond moest werken. Toen La Follette om 1u 's ochtends om een glas eierpunch vroeg, kreeg hij een glas met rotte eieren. Na een teug begin La Follette zich al misselijk te voelen, en moest hij zijn filibuster stopzetten. Tests op het glas onthulden nadien dat het genoeg toxische bacteriën bevatte om La Follette het hoekje om te jagen.
Het weerhield hem er niet van zich in 1917 opnieuw aan een filibuster te wagen, uit protest tegen de Amerikaanse deelname aan de Eerste Wereldoorlog. Maar ook die werd al snel stopgezet, toen bleek dat een andere senator een pistool had binnengesmokkeld. Om het debat te doen opschieten, natuurlijk.
De meest Belgische
Maar ook in België wordt bijwijlen duchtig gefilibusterd. Zo werd de Senaat in 2003 een dag lamgelegd toen die zich over het migrantenstemrecht boog. Toenmalig VLD-senator Jean-Marie Dedecker (nu LDD) spande toen de kroon met een uitgebreide interventie over de politieke en economische situatie… in Thailand.
"Toenmalig premier Guy Verhofstadt had de liberale fractie gevraagd om voor uitstel te zorgen," zegt het LDD-kamerlid nu. "Die dag stond de goedkeuring van een verdrag met Thailand op de agenda. Om de migrantenkwestie uit te stellen, hebben we dat debat uren getrokken, tot na middernacht. Op de duur werd het wel hilarisch, natuurlijk."
Toen Dedecker de militaire staatsgrepen in Thailand ter sprake bracht en de naam van een generaal probeerde uit te spreken, verzandde hij in een slappe lach van tien minuten. Tijdens het debat werd zelfs uit reisbrochures voorgelezen. "Dat was een spel hé," zegt Dedecker. "Op een bepaald moment vroeg CVP-senator Marc Van Peel mij hoeveel Thaise droogkasten jaarlijks werden ingevoerd. Iedereen kende daar de bedoeling van, en de oppositie deed lustig mee."
Nu komt dat soort interventies nog zelden voor, weet Dedecker. "Het parlement is monddood gemaakt. De regering beslist, het parlement volgt. Zonde, want het is een kwestie van eloquentie. Het parlementaire spel was vroeger veel heftiger, nu wachten ze allemaal om minister te worden."
Dat het 'parlementaire spel' dan over wasmachines gaat, vindt Dedecker geen probleem. "Eind jaren '80 heeft Herman De Croo nog zes uur lang voorgelezen uit een telefoonboek. De procedure laat dat nu eenmaal toe. Als je je wil verzetten tegen de almacht van de regering, moet je roeien met de riemen die je hebt. Filibusteren is daar één van. Maar nu durven ze niet meer. En je haalt er geen pers mee: na twee uur pakt Villa Politica zijn boeltje, en is het parlement dood. Jammer."
