 |
| (Foto: abcnews) |
Als je toekomst zich afspeelt in een Amerikaanse gevangenis, de transitzone van een Russische luchthaven, of een achterkamertje van een Ecuadoraanse ambassade, heb je je verhuis wel erg slecht gepland. Toch had de Amerikaanse spion Edward Snowden er vandaag beter voor kunnen staan. Hij had gewoon een voorbeeld moeten nemen aan deze illustere voorgangers.
Door documenten over geheime afluisteroperaties van de Amerikaanse overheid aan de pers te lekken, heeft de voormalige NSA-leider Edward Snowden zich zo diep in de nesten gewerkt dat zelfs Chris Dusauchoit uit zijn buurt blijft. Nu hij via Hong Kong naar Moskou gevlucht is, staat hij te boek als hacker, klokkenluider, vrijheidsstrijder en landverrader, maar vooral als potentieel gevaarlijke spion. Maar Snowden is verre van een James Bond: hij is eigenlijk gewoon een nerd, die nooit een opleiding kreeg om met die druk om te gaan. Hij had er dan ook goed aan gedaan zich eerst deftig te informeren, en één van deze truken van de foor van zijn voorgangers te kopiëren. Dat had hem een flink stuk onzekerheid kunnen besparen, en de opties lijken stuk voor stuk aangenamer dan een donkere kamer te delen in ballingschap met Julian ‘Wikileaks’ Assange.
1. Gewoon overlopen!
De gemakkelijke manier
Toen KGB-spion Vasili Mitrokhin in de jaren ’50 een zoveelste operatie verknoeide, werd hij weggepromoveerd naar de archieven van de KGB. Een bibliothecarisbaantje is op zich al een vrij stevige vernedering, maar Mitrokhins geloof in Moedertje Rusland begon pas echt te wankelen toen hij rondneusde in de bib.
Net als Snowden vandaag, raakte Mitrokhin gedesillusioneerd in het sprookje van zijn vaderland – hij was bij uitstek gechoqueerd door het bloederige neerslaan van de Praagse Lente in 1968. In 1972 begon hij met de hand geheime documenten over te pennen, die hij verborg in een melkkan onder zijn buitenverblijf. Maar in plaats van al zijn info online te pleuren, stapte hij ermee naar de Britten. Die verwelkomden de bibliothecaris en zijn familie met thee, koekjes en open armen.
De 25.000 pagina’s informatie die hij doorspeelde leidde tot de identificatie van tientallen hooggeplaatste Russische spionnen, en bracht aan het licht dat de Russen achter bepaalde samenzweringstheorieën zaten, zoals dat Martin Luther King vermoord werd door de CIA, of dat president J. Edgar Hoover homo was. Altijd al geweten dat de Russen niet beter waren dan een bende roddelende tienermeisjes.
Mitrokhins lek was dan wel vijgen na Pasen, aangezien hij pas in 1992, na de val van de Sovjet-Unie en het einde van de Koude Oorlog, met zijn informatie naar buiten kwam, maar de FBI noemde zijn dossier toch “het meest complete spionagepakket dat we ooit kregen”. Het leverde de Rus veel respect op, en een verblijf in Engeland tot aan zijn dood in 2004.
Noteren, Ed! Zorg dat een andere regering de hand boven je hoofd houdt. Dat maakt het verschil tussen een huis op het Britse platteland en de transitzone van een aftandse luchthaven. Al is de taxfree wodka daar natuurlijk goedkoper.
De moeilijke manier
Alexander Zuyev raakte in 1989 het leven in de USSR flink beu. Zijn huwelijk was op de klippen gelopen, en hij was net afgekeurd als testpiloot voor een nieuw prototype van de MiG straaljager. Maar Zuyev moest en zou het afbollen, dus besloot hij het aan te pakken als een aflevering van Tom & Jerry: door een taart te bakken waar hij slaappillen in had verkruimeld. Wat ze je allemaal niet leren in de pilotenschool!
Zuyev maakte zich ongetwijfeld erg populair toen hij zijn kameraden in de Georgische legerbasis allemaal een stukje aanbood, maar eens ze schaapjes met Stalinsnorren aan het tellen waren, sneed hij alle telefoonlijnen door zodat andere basissen niet verwittigd konden worden. Hij zette het op een rennen naar de dichtstbijzijnde MiG en gaf plankgas. Hij plande de straaljagers die nog op de grond stonden aan flarden te knallen, maar vergat de MiG-geweren te ontgrendelen. Toch niet onterecht afgekeurd dus.
Toen hij de straaljager aan de grond zette in Turkije – als bij wonder zonder brokken – vroeg hij politiek asiel aan en verkaste naar de VS, waar hij zijn dagen vulde met Sovjetgeheimen lekken aan het leger, en gevierd werd als een ongelooflijke badass. Tenminste, tot hij in 2001 om het leven kwam bij… een vliegtuigcrash.
Noteren, Ed! Rustig naar Hong Kong en Moskou vliegen getuigt van een lovenswaardige voorzichtigheid. Maar soms is de aanval de beste verdediging, Edward. Zeker nu Obama aankondigde je vlucht niet te onderscheppen!
2. Word een dubbel-dubbelagent!
De gemakkelijke manier
KGB-topman Oleg Gordievsky verloor in de jaren ’60 het vertrouwen in de Sovjet-Unie – misschien miste hij het gekriebel van Stalins snor in zijn nek. Hij contacteerde dan maar op eigen houtje de Britse geheime dienst MI6, en ontpopte zich zo tot een dubbelagent die geheimen lekte van de Sovjets naar de Britten en vice versa.
In de herfst van 1983 kwam dat maar goed uit ook. De VS maakte zich toen op voor een war game, waarbij ze hun nucleaire wapens zouden testen. Maar intussen was de Russische leider Andropov zo paranoïde als Werner De Smedt na een lijn of vijf, en geloofde hij niet dat operatie Able Archer niets meer was dan een brandoefening met een luide knal. De enige die beide visies kende, was dubbelagent Gordievsky. Hij overtuigde Ronald Reagan ervan dat de Russen de vinger op de knop hadden, en kon zo de grootste nucleaire dreiging sinds de Cubacrisis van 1962 afwenden.
In 1985 werd Gordievsky echter opgepakt en onder huisarrest geplaatst door de Russen. MI6 reageerde met een Hollywoodiaans ontsnappingsplan: Gordievsky moest tijdens zijn dagelijkse jogsessie op een rijdende trein naar Finland springen, waar hij opgewacht werd door Britse agenten die hem – en later ook zijn familie – via Noorwegen naar Londen smokkelden. De Queen benoemde hem in 2007 zelfs tot Gezel in de Orde van St. Michael en St. George. Dat is dezelfde medaille die ook James Bond kreeg in From Russia, With Love, een film van 20 jaar eerder waarin Bond – tiens tiens – een Russische dubbelagent naar Londen moet smokkelen. Plagiaat!
Noteren, Ed! We willen niet in onze eigen voet schieten, maar bebrilde Ed liet een ongelooflijke kans liggen door aan de pers te lekken. Met zijn informatie had hij gemakkelijk het vertrouwen van de Russen of Chinezen kunnen winnen. Waarna hij als dubbelagent een flinke wederdienst zou kunnen bewijzen aan Uncle Sam, en hij nu al lang terug op zijn appartement in New York had kunnen zitten.
De moeilijke manier
Eddie Chapman kroonde zich in de Tweede Wereldoorlog ei zo na tot koning der dubbelagenten. Nadat hij veroordeeld werd voor bankovervallen en kluizenkrakerij, vluchtte hij naar Jersey, voor de kust van Frankrijk. Toen de druk veroverende Nazi’s ook dat eiland binnenrijfden, besloten ze de Brit te rekruteren als dubbelagent. Ze parachuteerden hem Londen in, waarop Chapman doodleuk MI5 binnenwandelde en zijn diensten aanbood.
De Britse geheime dienst wiste zijn strafblad en liet hem het geld dat hij van de Nazi’s kreeg houden, als hij maar dubbel-dubbelagent wou worden. Ze zetten de ontploffing van een wapenfabriek in scène, wat Chapman het respect van de moffen opleverde. ‘Fritz’ Chapman werd zo gevierd binnen de Abwehr dat hij zelfs in de buurt van Hitler kon komen. Toen hij Churchill voorstelde om de Führer middels een bom om te brengen – Inglorious Basterds, iemand? – wees de Britse premier dat af, omdat de Britten “geen buitenlandse staatshoofden vermoorden.” Eeuwige gentlemen, die Engelsen.
Chapman keerde terug naar Engeland toen de Duitsers Londen trachtten plat te gooien, maar gaf steevast de verkeerde coördinaten door, waardoor de Duitse bommenwerpers vaker voor lul stonden dan de penaltynemers van RSC Anderlecht. Na de oorlog begon Chapman zich echter te vervelen, en ging hij regelmatig op de lappen met dames uit de high society. MI5 vreesde dat hij te veel aandacht zou beginnen trekken, dus stuurden ze hem met een flinke bom duiten naar Italië om te gaan rentenieren. Zo’n beetje wat Open VLD jaarlijks doet met Karel De Gucht.
Noteren, Ed! Eigenlijk is het misschien maar goed dat Snowden geen voorbeeld nam aan Chapman. Als zelfs een vrouwverslindende, bankovervallende dronkenlap al geen toestemming kreeg om de meest gehate man van de planeet om te leggen, moeten we er niet aan denken wat Mister Geek 2013 zou gedaan hebben in een confrontatie met Vladimir ‘Tijgerworstelaar’ Putin.
3. Seks je vrij!
De gemakkelijke manier
Als Bondfilms ons iets leren, is het dat seks levens redt. Dat het ook werkt voor vrouwelijke spionnen, bewees de Chinese Katrina Leung. Zij werd in 1982 door FBI-agent James Smith gerekruteerd om informatie door te spelen over een bevriende Chinese activist. Smith bleek zo onder de indruk van haar werk dat hij Leung aannam als fulltime informante… en zijn maîtresse.
Leung maakte vooral gebruik van haar goede positie binnen de FBI – en onder of op Smith – om informatie door te spelen aan de MSS, de Chinese geheime dienst. Dat ging zo negen jaar door, tot FBI-agent Bill Cleveland op een geluidsopname stootte waarop Leung informatie lekte aan MSS-agenten. Toch bevestigde ook Cleveland aan zijn oversten dat Leung een betrouwbare troef was voor de FBI. Omdat ze inmiddels tot inkeer gekomen was? Nee hoor: omdat ook hij intussen de horizontale samba danste met de Chinese.
Zo duurde het nog eens tien jaar vooraleer een FBI-agent die niet met zijn grote Richard dacht door had dat Leung een dubbelagente was. Tot een rechtszaak kwam het echter niet, op basis van procedurefouten. Ha, zo noemen ze dat tegenwoordig.
Noteren, Ed! Toegegeven, zijn weg terug naar de VS womanizen is in het geval van Snowden verre van evident. Niet alleen zijn er weinig hooggeplaatste vrouwen in de FBI, CIA of NSA die hem de hand boven het, euh, hoofd kunnen houden, maar hij heeft ook nog eens de sex-appeal van Donaat Deriemaeker in zijn puberteit. Toch: Snowden mag dan wel geen sexy Chinese spionne zijn, hij kan er altijd één worden.
De moeilijke manier
Het werd hem in de jaren ’60 voorgedaan door Shi Pei Pu, een Chinese operazanger die duidelijk in de leer was gegaan bij Debby en Nancy. Toen hij in 1964 de Franse diplomaat Bernard Boursicot ontmoette op een receptie in Peking, kon de Chinees hem overtuigen dat hij eigenlijk een vrouw was die gedwongen was als man door het leven te gaan, omdat zijn vader een zoon wou.
Boursicot, die in zijn studententijd vooral de Griekse beginselen toegedaan was en nu wel eens van een exotische bebaarde oester wou proeven, stond blijkbaar hitsig genoeg om “allez dan” te denken. De twee waren tien jaar lang verwikkeld in een seksuele relatie die zich vooral in het donker afspeelde – en waarin Shi zo’n 500 geheime Franse documenten kon losweken en doorspelen aan de communistische overheid.
Toen Boursicot terugkwam van een vierjarige opdracht in Mongolië, verraste Shi de Fransman met een vierjarig kind waarvan hij zei dat het “hun zoon” was. Boursicot liet zijn nieuwe familie dadelijk overvliegen naar Parijs, maar hij werd ontmaskerd als lek in de ambassade, en de geliefden werden opgepakt.
Middels, euh, doortastend optreden kon de Franse politie al snel vaststellen dat Shi wel degelijk een man was, en dat het kind op de zwarte markt gekocht was. Ze werden beiden veroordeeld tot zes jaar cel, waarop Boursicot terstond een (mislukte) zelfmoordpoging ondernam. Shi werd een halfjaar later al vrijgelaten, om de plooien met de Chinese overheid glad te strijken.
Noteren, Ed! Had Snowden een voorbeeld genomen aan Shi, hij had zich misschien toch nog via een hooggeplaatste officier naar de vrijheid kunnen vogelen. Daarvoor moest hij niet eens de poort naar de bruine dreef openen: Shi duwde “gewoon” zijn testikels terug zijn lichaam in, trok zijn penis onder zich door en klemde hem tussen zijn benen. Van de resulterende twee flapjes lege balzak dacht Boursicot immers dat het een vagina was.
Nee, misschien zit Snowden daar toch goed, in zijn transitzone.
