 |
| (Foto: Koen Bauters) |
GAIA-voorzitter Michel Vandenbosch (52) is pas
hersteld van een hersenbloeding, maar heeft nog niets ingeboet aan
enthousiasme. Als het aan hem ligt, moeten de nertsenkwekerijen en het
onverdoofd slachten van offerdieren er in 2014 definitief aan geloven. Al zijn
er grenzen: "In China is het ook erg gesteld, maar moet ik dan het eerste
vliegtuig naar Sjanghai nemen om de problemen daar op te lossen?"
"De tol van het gaspedaal meer dan een
kwarteeuw volledig ingedrukt te hebben", vertelt hij nu in zijn Brusselse
kantoor, waar hij sinds deze maand weer aan de slag is. Fris en monter, want de
revalidatie loopt vlot. "In het begin was het even slikken. Ik kon niet
meer op eigen kracht douchen, of naar het toilet gaan. Gelukkig hebben de
verplegers in revalidatiecentrum De Mick mij geweldig geholpen. En ik mag niet
klagen: voor hetzelfde geld zit je in een rolstoel. Of op het kerkhof."
Het kan niet eenvoudig geweest zijn: u probeert 25
jaar lang eigenhandig bergen te verzetten en plots bent u volledig aangewezen op
anderen.
MICHEL VANDENBOSCH: "Dat viel goed mee: die verplegers zijn daar ook voor opgeleid.
Mijn eerste doelstelling was zo snel mogelijk weer zelfstandig naar het toilet
gaan. Op eigen kracht douchen, was minder evident. Soms leek het op een wet T-shirt-contest. Na zo'n
hersenbloeding staat je fijne motoriek niet meteen op punt, dus ging die
douchekop alle kanten uit. Ik spoot gewoon de verpleegsters nat."
Allemaal per ongeluk, natuurlijk.
VANDENBOSCH: "Uiteraard! (lacht)
Dat zijn van die meevallers. In de gegeven omstandigheden mocht ik ook wel een
verzetje hebben. (snel) Voor de
duidelijkheid: dit is een grapje, hè!"
Waar hebt u tijdens uw revalidatie het meeste
deugd van gehad?
VANDENBOSCH: "Ik stond er zelf van versteld hoe gemakkelijk ik GAIA kon
loslaten. Woordvoerster Ann De Greef, die samen met mij de beweging oprichtte, nam
mijn gsm af toen ik in het ziekenhuis lag. Maar ze hield me wel op de hoogte.
En GAIA bleef ook tijdens mijn afwezigheid draaien. Dat was voor mij een grote
geruststelling: dat er zonder mij ook nog GAIA was.
»En dan
waren er ook nog die massale steunbetuigingen: ik moest een grotere kamer vragen
in het revalidatiecentrum om al mijn kaartjes te kunnen bewaren. Daar zaten er
ook veel tussen van mensen van wie je het niet direct zou verwachten. De
zaakvoerder van Pelsland, de voorzitter van de Boerenbond, een zoodirecteur
waarmee ik het in het verleden serieus aan de stok had… Blijkt daaruit dat wij
plots dikke vriendjes zijn? Neen, maar daaruit blijkt wel een zeker respect
voor mij. Die les hebben we ook met GAIA geleerd: wie vandaag onze vijand is,
kan morgen onze bondgenoot zijn."
De pelsduivel
In oktober nam u zich nog voor om rustig te
herstellen en niet meteen op de barricades te kruipen. Maar dan was er begin
november plots sprake van een nieuwe nertsenkwekerij in Wervik en stond u
tussen de betogers…
VANDENBOSCH: (grijnst) "Dat is de
aard van het beestje, zeker? Ik vond dat ik daar niet kon ontbreken. Zelfs als
ik op een draagberrie gelegen had, was ik er nog geweest. Al was het maar om de
mensen moed in te spreken. Bovendien: het was een megasucces, met zo'n 2.000
demonstranten. Wat me vooral aangenaam verbaasde, was dat er zo veel mensen van
Wervik zelf op straat kwamen. Goed, het gebeurt in hun achtertuin, maar je moet
ze op een zondag nog altijd buiten krijgen."
De baas van bonthandel Pelsland, Marc Wajsberg,
was sceptisch. "Die Werviknaren protesteren tegen de geur en het lawaai.
Daarna eten ze zelf een lekker stukje vlees. Dat is selectieve
verontwaardiging."
VANDENBOSCH: "De wereld zit vol selectief verontwaardigden. Maar misschien is
meneer Wasjberg zelf een toonbeeld van perfectie? En daarbij: je zal er maar
wonen, hè. In de zomer gaat het daar stinken dat het geen naam heeft. En die
nertsen zullen zeker ontsnappen, dus de omwonende boeren letten maar beter op
hun ganzen. Dat die mensen vlees eten, maakt niet uit: het zou veel erger zijn mochten
ze helemaal geen betrokkenheid tonen."
Wajsberg voegde eraan toe: GAIA maakt zich druk om
niets. Die beesten hebben eigenlijk een luxeleventje.
VANDENBOSCH: "Ik ken dat. Die bonthandelaars komen altijd aandraven met een
of andere studie van een prof aan de KU Leuven waaruit blijkt dat het tamme
nertsen zijn. Maar dat zijn wilde dieren! En ze worden opgesloten in
schoendozen van 80 op 35 centimeter. Terwijl die dieren zelf tot 60 centimeter groot
worden! Zelfs als ze enkel de mooiste beelden van die fokkerij tonen, zie je
nertsen van frustratie en verveling hun staart of poot afbijten."
Wajsberg gooide als reactie een foto in
duivelsoutfit online. 'The Devil Wears Pelsland.' Een fijn steekspel van
provocaties.
VANDENBOSCH: "Tja, Wajsberg is een beetje geobsedeerd door GAIA. Hij deed me
ooit eens een poster cadeau waarop hij verkleed was als Cruella De Ville, de
slechterik uit 101 Dalmatiërs. Een
kennis die bij Disney werkt, meldde dat aan de hoofdzetel in de VS en die
hebben er dan hun advocaten op gezet. Portretrecht, hè. (lacht) Maar ik neem dat soort dingen altijd vriendelijk aan. We
leven toch in een vrij land?"
U kan goed opschieten met Wajsberg?
VANDENBOSCH: "Vrienden gaan we nooit worden, maar hij is wel in staat om een
respectvol debat te voeren. Er zijn er andere. De vertegenwoordigers van de
bontsector zijn vaak de meest venijnige tegenstanders. Voor die mensen zijn
alle middelen goed, ook slagen onder de gordel."
Zoals?
VANDENBOSCH: "Dat zijn diegenen die ons in onze beginjaren afschilderden als
een extremistische, gewelddadige, sektarische beweging. Om ons meteen in
diskrediet te brengen. Maar goed, in die tijd was onze strategie ook anders. We
moesten GAIA op de kaart zetten en dan was een zeker 'pragmatisch radicalisme'
wel nodig. Onze toon was scherper. Maar om verder vooruitgang te blijven
boeken, moesten we veranderen van strategie."
En nu beuken jullie niet langer tegen het
establishment. Het is allemaal wat rustiger.
VANDENBOSCH: "Tja, we zijn zelf een begrip geworden. We verdienden onze
strepen door te bewijzen dat we kunnen wegen op de politieke en maatschappelijke
agenda. We hebben jarenlang gezaaid, dus nu oogsten we iets gemakkelijker."
Bomaanslagen
GAIA-directeur Ann De Greef weet uw hersenbloeding
aan opgekropte frustraties. Had u zich niet beter wat minder opgejaagd?
VANDENBOSCH: "Ik heb me alleszins voorgenomen om me niet meer te ergeren aan
dingen waar ik toch niets aan kan doen. Zoals het weer. Maar Ann heeft gelijk.
Wat ik in die 25 jaar GAIA allemaal heb geïncasseerd… Ik heb lang gedacht dat
ik superman was. Dat ik zo'n olifantenhuid had dat alles van mij zou afglijden.
Maar ik heb tot mijn scha en schande moeten ervaren dat ik tegen de muur
geknald ben. Ik heb me nu voorgenomen om meer naar mijn lichaam te luisteren en
me op tijd te ontspannen. Maar mijn drive ben ik nog niet kwijt."
Zou u vandaag bijvoorbeeld nog gaan protesteren op
de veemarkt in Anderlecht?
VANDENBOSCH: (denkt na) "Als het
echt nodig is, zou ik het doen. En het hof van beroep heeft indertijd bevestigd
dat het nodig was: onze verborgencamerabeelden waren de enige manier om de dierenmishandelingen
aldaar in beeld te brengen."
U twijfelde wel even.
VANDENBOSCH: "Over zoiets mag ik toch even nadenken, vind ik. In die periode vernam
ik van de rijkswacht dat er binnen de vleesmaffia een plan bestond om mij uit
de weg te ruimen. Dat wil ik liever niet meer meemaken. Maar toen we enkele
jaren geleden campagne voerden tegen onverdoofd ritueel slachten, kreeg ik wel
weer een kogelhuls opgestuurd. Dan moet je al geen Einstein zijn om te weten
waar die vandaan komt. Maar ik blijf openstaan voor dialoog."
U moet intussen al een mooie verzameling
kogelhulzen hebben.
VANDENBOSCH: "Ook uit circuskringen heb ik kogels gekregen. Maar die moest ik
allemaal inleveren aan de politie, want dat was bewijsmateriaal, hè. In de
jaren '90 dreigde iemand zelfs met een bomaanslag op ons kantoor. Dat waren
geen plezante tijden. Begin jaren 2000 stond 24 op 24 een rijkswachter voor mij
paraat. Overal waar ik een voordracht gaf, volgde een meute veehandelaars mij.
»Ik kan
wel tegen een stootje, dus ik laat me niet zo gemakkelijk intimideren. Maar het
is wel vervelend: je staat een voordracht te geven voor een zaal met brave
mensen en dan komt daar ineens zo'n horde woeste, dolle veehandelaars een
beetje roepen en tieren. Op een keer hadden ze het gebouw omsingeld en moest ik
mij van de politie zelfs verstoppen in een kast. Het was zoals in films, waar
de geheime diensten de president moeten beschermen. Mijn leven heeft soms veel
weg van een Hollywoodscenario. (lacht)
Maar goed: we kozen in onze beginjaren voor een confrontatiemodel. We gingen
het de dierenmishandelaars recht in hun gezicht zeggen. Dat bracht natuurlijk
risico's met zich mee."
Als een boer u weer eens belaagde voor de tv-camera's,
dacht u dan nooit: hoera? Dat is gedroomde publiciteit, niet?
VANDENBOSCH: "Ik kan je verzekeren: op dat moment heb je andere dingen aan je
hoofd. Als je weer eens met je kop tegen een bloempot knalt, denk je niet: 'Geweldig,
dit haalt Het journaal.’ Bovendien:
als je die media-aandacht krijgt, sta je eigenlijk nog altijd nergens. Vaak
duurt het nog tien jaar vooraleer je iets gerealiseerd krijgt."
Is GAIA zelf nooit in de fout gegaan?
VANDENBOSCH: "Bij het Krakelingenfeest in Geraardsbergen zou ik misschien op
een andere manier te werk gaan. Toen ik halfweg de jaren '90 te weten kwam dat
ze daar bij wijze van folklore elk jaar levende visjes drinken, dacht ik: hoe
barbaars is dat? Ik dacht dat we als maatschappij al verder stonden dan die
folkloristische onzin. Maar ik heb schromelijk onderschat hoe fanatiek bepaalde
plaatselijke schreeuwers – zoals Herman De Croo – zich daaraan vastklampten."
Die strijd hebt u intussen opgegeven?
VANDENBOSCH: "Het is geen prioriteit meer. Maar goed: het is nu verboden in
heel België, behalve één keer per jaar in Geraardsbergen. Vreemd vonnis, toch? Blijkbaar
konden mensen niet aannemen dat vissen ook pijn kunnen lijden. Dat heeft me ook
jaren achtervolgd. Als mensen zeiden dat 'GAIA goed werk levert, maar dat het
soms toch overdrijft’, kwamen die vissen bijna altijd als voorbeeld naar voren.
Zijn er ergere dingen? Misschien wel. Maar voor ons druist dat rechtstreeks in
tegen een basisprincipe: je laat geen dieren lijden voor het plezier."
Opgeblazen kikker
U had het onlangs in Reyers laat met Boerenbondvoorzitter Piet Vanthemsche over de
varkensmishandelingcampagne van dierenrechtenorganisatie Bite Back. Gruwelijke
beelden, maar jullie konden toch rustig en respectvol met elkaar praten.
VANDENBOSCH: "Ik ben ondertussen 52. Het wordt stilaan tijd zeker?” (lacht)
Zijn jullie nu plots vrienden?
VANDENBOSCH: "Bwa. Bij echte vrienden ga je op bezoek, of je nodigt hen uit.
Zo ver gaat het bij ons niet. Maar we kennen elkaar natuurlijk al heel lang.
Toen hij nog op het kabinet van Landbouwminister Karel Pinxten werkte, zei hij:
'Die mensen van GAIA kennen de dossiers nog beter dan mijn eigen medewerkers.’
Hij weet dat we niet zomaar de eerste de beste onnozelaars zijn.
»Wij
hadden in de jaren '90 al geen slechte band. Toen de Europese ministerraad
moest beslissen over een verbod op de klassieke legbatterijen, had ik mij eens
bij wijze van stunt 26 uur laten opsluiten in een kooi op mensenmaat. Dat ding
bevond zich over het kabinet van de minister van Landbouw. Ik mocht er enkel
uit om te plassen. Wel, de secretaresse van Piet Vanthemsche is mij die avond
een pizza komen brengen. Een vegetarische dan nog!" (lacht)
Zelfs toen hij als voorzitter van de Boerenbond
dwars lag, stonden jullie nooit neus aan neus?
VANDENBOSCH: "Dat we met GAIA 10.000 ooit roze ballen dumpten op zijn hoofdzetel
tegen biggencastratie, vond hij niet leuk. Maar er is genoeg wederzijds respect
om te kunnen praten. Piet Vanthemsche mag van mij gerust zeggen dat hij een
standpunt van GAIA te extreem vindt, zolang hij maar argumenten heeft. Maar
zeggen dat GAIA bestaat uit een bende onnozelaars, zoals Herman De Croo ooit
liet optekenen, dat gaat erover. Maar ja, De Croo heeft altijd dwars gelegen."
En hij heeft het nog steeds niet voor u. In Knack
zei De Croo onlangs dat hij twijfelt aan uw oprechtheid.
VANDENBOSCH: "Hij neemt het ons nog altijd kwalijk dat we aan zijn visjes
probeerden te komen. Maar wie neemt die arrogante opgeblazen kikker uit het
ancien régime nog serieus? Het was trouwens zijn vrouw die destijds de –
uiteindelijk veroordeelde – veehandelaars die mij in Anderlecht in elkaar
sloegen, verdedigde voor de rechtbank. En waarom denkt u dat particulieren wel
nog dwergkangoeroes mogen houden, maar geen tijgers of apen? Omdat De Croo zo'n
dwergkangoeroe heeft! Zijn zoon Alexander denkt trouwens helemaal anders over
GAIA."
Het vernis van Kris Peeters
Jullie prioriteit voor 2013 was onverdoofd
slachten afschaffen. Dat is niet gelukt.
VANDENBOSCH: "Het blijft dan ook onze voornaamste prioriteit in 2014.
Onverdoofd dieren kelen, is een van de ergste mishandelingen die er zijn. Dat
moet eruit. Jean-Marie Dedecker legde enkele jaren geleden zo'n verbod op
tafel. Helaas kwam het toen volgens een aantal partijen van de verkeerde
persoon. Intussen zijn we nog geen stap verder."
Voor het derde jaar op rij werd in de erkende slachtinrichtingen
in Antwerpen geen enkel schaap verdoofd geslacht tijdens het Offerfeest.
VANDENBOSCH: "Dat wordt gesaboteerd, hè. Zeker in Brussel zijn dat politieke
spelletjes: met onverdoofd slachten vallen er voor de PS nu eenmaal meer
stemmen binnen te rijven bij de moslimgemeenschap. De Raad van Dierenwelzijn is
nochtans duidelijk: verdoving moet verplicht worden, zonder uitzondering."
Daar ligt het gevoelig: Brussels minister van
Gelijke Kansen Fadila Laanan (PS) klaagde jullie campagne aan bij het Centrum
voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding (CGKR).
VANDENBOSCH: "Ze vond dat wij in onze radiospot een vergelijking maakten met
de Holocaust. Met de hand op het hart: als er nu één iets was waar ik niet aan
gedacht had… Je moet echt al van slechte wil zijn om die link te leggen. Het
CGKR heeft ons daar trouwens vrijgepleit."
"Trouwens: de orthodoxe joden houden ook
rituele slachtingen. Zij zijn soms nog fanatieker dan de meest
fundamentalistische moslims."
U houdt zelf elk jaar toezicht bij de
slachtinrichting in Antwerpen. Voelt u zich daar nooit bedreigd? U trekt
tenslotte ten strijde tegen religieuze voorschriften van moslims.
VANDENBOSCH: "Eigenlijk ben ik daar vrij populair. Ik moet om de haverklap
uitleggen waarom dat onverdoofd slachten nu ook alweer een slechte zaak is. Als
je lang genoeg op hetzelfde aambeeld slaat, zal het vroeg of laat wel
doordringen, zeker? Maar de uitleg die je daar soms krijgt… 'Dat ik droef word
van zo'n slachting, is het werk van boze geesten, niet van Allah.' Ja, nog zo eentje
en 't is Pasen. Dat is een kwestie van het niet willen zien. En daarvoor moet
je niet eens moslim zijn: bij de Boerenbond is het soms niet veel beter. (lacht) Maar alle gekheid op een stokje:
als moslims of orthodoxe joden écht onverdoofd geslacht vlees willen, moeten ze
het wat mij betreft maar importeren uit het buitenland. Hier moet dat
stoppen."
En de buitenlandse schapen, dan?
VANDENBOSCH: "Ik kan natuurlijk niet alles regelen. Soms komen mensen bij mij
klagen over wat voor soort dierenmishandeling er in China gebeurt. Moet ik dan
alles laten vallen om het eerste vliegtuig naar Sjanghai te nemen?"
Ook het verbod op nertsfokkerijen raakt maar niet goedgekeurd
door het parlement. Sinds 2010 ligt er nochtans al een wetsvoorstel stof te
vergaren.
VANDENBOSCH: "Uit opiniepeilingen blijkt ook dat er geen maatschappelijk
draagvlak is voor het fokken van dieren voor pels: 90 procent van de mensen is
tegen. Zelfs in het parlement is er een meerderheid: Groen, Ecolo, MR, PS, cdH
en N-VA zijn voor een verbod. Open VLD twijfelt nog, maar vooral CD&V houdt
het tegen."
Door de staatshervorming wordt dierenwelzijn vanaf
2014 een gewestelijke bevoegdheid. Daar zijn jullie niet zo blij mee.
VANDENBOSCH: (rolt met de ogen)
"Dat is een regelrechte blunder. Maar bij het onderhandelen van de
staatshervorming is er duidelijk gemarchandeerd: CD&V wou die bevoegdheid
binnenhalen om hun vriendjes er een plezier mee te doen."
Hoe bedoelt u?
VANDENBOSCH: "Wij vrezen dat dierenwelzijn terug bij het departement Landbouw
zal komen, in plaats van bij Leefmilieu, Volksgezondheid of Welzijn. Dan gaan
we terug naar de middeleeuwen op vlak van dierenrechten. Wij hebben daar van
bij de oprichting van GAIA tegen gestreden. In 1999 is het ons gelukt om dat
los te weken bij Landbouw. Je merkt dat België op dat vlak ondertussen toch
flinke stappen vooruit heeft gezet, bijvoorbeeld met de afschaffing van
legbatterijen voor kippen. Het zorgde ervoor dat economische belangen niet
langer automatisch de weegschaal doen overhellen.
»Eigenlijk
krijgen we vaak vlotter dingen gedaan als we rechtstreeks met de bedrijfswereld
praten. Die moeten geen vriendjes plezieren. Dat ligt anders in de politiek:
kijk maar naar wat Kris Peeters doet voor de paardensector."
En wij maar denken dat de minister-president een
dierenvriend was.
VANDENBOSCH: "Dat is louter vernis. Geld geven aan de paardensector, dat is
natuurlijk gemakkelijk. Dat is niet om het paardenwelzijn te bevorderen, maar
om de sector te doen floreren. Zodat er meer paardenveulens geboren worden.
Maar er is al een overbevolking van paarden! Je krijgt ze gratis naar je kop gesmeten.
Tot in de lasagnes toe.
»Peeters
heeft mij trouwens eens gevraagd waarom we met GAIA niet zorgen voor extra
opvang voor verwaarloosde paarden. Ik steun dierenasielen voluit, maar ik heb
hem geantwoord dat dat onze taak niet is. Aan Amnesty International vraag je
toch ook geen opvangcentrum voor asielzoekers? Ik stond echt versteld van die
naïviteit. Dat de minister-president, wiens boerensector toch al vaak te maken
heeft gehad met GAIA, niet eens wist waarvoor wij eigenlijk opgericht zijn…"
Apenaids
Begin dit jaar plaatste een Italiaanse studente
een bericht op Facebook waarin ze zei dat ze haar leven te danken had aan dierenproeven.
Meteen kwam er een haatcampagne op gang. Schrok u van de hevige reacties van
dierenvrienden?
VANDENBOSCH: "Neen. Je hebt in dierenrechtenactivismeland natuurlijk veel
soorten mensen. Maar ik vind dat het uiteindelijk nog wel meeviel. Het bleef
bij scheldpartijen. Dat is natuurlijk ambetant, maar er zijn nu eenmaal mensen
die emotioneel reageren op die dierenproeven. Vooral vanuit de vrees dat zulke
uitspraken kunnen leiden tot meer dierenproeven.
»Want
vergis u niet: de farmaceutische sector die zich van die proeven bedient, heeft
natuurlijk enorme pr-middelen om de mensen te indoctrineren. Hun mantra is: als
u dierenproeven onmogelijk maakt, kunnen we morgen misschien uw kind niet
genezen. Dat zijn geen rationele argumenten, zij spelen puur op emoties."
Testen op apen is nochtans een van de enige
manieren om inzicht te krijgen in complexe hersenaandoeningen als alzheimer.
VANDENBOSCH: "In Nature, toch een gerenommeerd tijdschrift, stond recent een
analyse van wat al die apenproeven intussen hebben opgeleverd: noppes."
KUL-neuroloog Peter Janssen zei onlangs in dit
blad: 'Dat mensen nu niet meer dood gaan aan aids, hebben ze te danken aan
onderzoek bij de makaak.'
VANDENBOSCH: "Daar geloof ik weinig van. Die makaken zijn besmet met apenaids
en dat is iets anders dan mensenaids. De huidige aidsmedicijnen zijn eigenlijk
cocktails die meer toevallig, haast met de vogelpik, gevonden zijn. Eigenlijk is het heel
simpel: het is niet omdat iets bij een hond of aap werkt, dat het bij een mens
ook werkt. Je kan dat niet doortrekken."
Als we niet meer mogen onderzoeken op dieren,
waarop dan wel?
VANDENBOSCH: "We moeten meer inzetten op alternatieven voor dierenproeven.
Onderzoek op cellen, of met computermodellen. Vaktijdschriften berichten steeds
vaker over de grotere nauwkeurigheid van dat soort testen. Dat is al een
belangrijke evolutie tegenover twintig jaar geleden. Maar het probleem is dat
de regelgever niet mee wil. Op Europees niveau worden dierenproeven voor nieuwe
medicijnen nog altijd verplicht, zelfs als er eigenlijk betere alternatieven
zijn. En dierproeven geven niet per definitie de gewenste resultaten: mocht je
weten wat voor een gigantische hoeveelheid op dieren geteste geneesmiddelen
uiteindelijk uit de handel is genomen vanwege bijverschijnselen…"
Dan pleit u eigenlijk voor meer testen op mensen
in plaats van op dieren?
VANDENBOSCH: "Ik weet dat veel wetenschappers die nu nog dieren gebruiken
niets liever zouden willen dan dat de regelgeving rond proefpersonen wat
flexibeler zou zijn. Dat wil niet zeggen dat we in nazitoestanden moeten belanden.
Maar het kan wel veel bijdragen aan de wetenschap. Nu wordt er gewoonweg niet
geïnvesteerd in die alternatieve onderzoeksmethodes."
Dan moet de 800.000 euro die de KUL onlangs kreeg
voor nieuwe apenproeven flink in uw been bijten.
VANDENBOSCH: "Apenproeven zijn sowieso een fameuze doorn in ons oog. Ik hoop
dat de nieuwe rector van de KUL, Rik Torfs, op dat vlak een nieuwe wind laat
waaien. Ik heb de indruk dat hij oprecht bekommerd is om het wel en wee van de
dieren. Maar ik begrijp wel dat hij niet van vandaag op morgen de apenproeven
kan afschaffen. Momenteel is dat gewoon structureel en praktisch niet te doen.
Je moet zeker voor deze kwestie in schijven werken, beetje bij beetje
vooruitgang boeken en compromissen sluiten. Is dat ethisch zuiver? Neen. Maar
de wereld is niet zuiver. En als je steeds eist dat het alles of niets is,
eindig je vaak met niets. Dingen veranderen, daar gaat tijd over."
Stel: toen u in het ziekenhuis lag, zeiden ze daar:
u moet dit medicijn nemen…
VANDENBOSCH: (pikt in) "Of anders
ga je dood?"
Maar het is wel op dieren getest. Had u het dan
genomen?
VANDENBOSCH: "Ik zou het daar emotioneel moeilijk mee hebben, maar ik zou het
wel nemen. Omdat ik de dieren die daarvoor gestorven zijn, toch niet meer terug
kan halen."
Dat kan u ook zeggen van het vlees dat in de
winkel ligt.
VANDENBOSCH: "Maar daar is het menselijk belang toch helemaal anders? In de
vleesindustrie gaat het ook om astronomische aantallen van dieren. Bovendien
draagt dat bij tot de klimaatopwarming, waterschaarste… Ik snap eigenlijk niet
waarom een vleeseter die dat allemaal weet zijn biefstuk niet gewoon uitkotst."
Omdat we omnivoren zijn? Of omdat het gewoonweg
lekker is?
VANDENBOSCH: "Het heeft er meer mee te maken dat we die slechte gewoonte met
de paplepel krijgen ingegoten. We leven in een bourgondische, op vleesconsumptie
gerichte cultuur. Kijk maar naar de kookprogramma's. Dat is bijna een
orgastische ode aan de vleesconsumptie. Bovendien zijn de mensen helemaal niet
biologisch gemaakt om vleeseters te zijn: ons darmkanaal is bijvoorbeeld veel
langer dan dat van roofdieren. De eerste mensen op deze planeet waren vooral
aas- en vruchteneters. Dat is daarna dan geëvolueerd, maar het is niet omdat
het al duizenden jaren zo is, dat het ook zo moet zijn. Mensen hebben een
moreel redeneervermogen ontwikkeld, om het onderscheid te maken tussen goed en
kwaad."
Aha, toch iets dat ons onderscheidt van de dieren.
VANDENBOSCH: "Ach, apen en honden hebben ook morele gevoelens en regels. En
er zijn ook veel mensen niet in staat om dat in te schatten." (lacht)
