 |
| (Foto: LeVif) |
“2014 wordt erop of eronder. Als het niet lukt, ben ik mislukt.” Aldus sprak Bart De Wever anderhalf jaar geleden in dit blad. Intussen is De Wever burgemeester van Antwerpen en bereidt zijn N-VA zich voor op de moeder aller verkiezingen, in mei volgend jaar. Als daar maar geen vodden van komen. “Opeens zaten we in die bus van In de gloria: ‘De N-VA kan het niet aan!’”
Het was even schrikken, die woensdag in het Vlaams Parlement. N-VA-voorzitter en Antwerps burgemeester Bart De Wever (42) kwam ons met een triest gelaat vertellen dat hij helaas het interview waarvoor we naar Brussel afgezakt waren, moest afzeggen. De parlementsarts had hem rechtstreeks naar spoed bevolen. Dik tegen de zin van De Wever. "Ik dacht nog, als ik nu verdwijn uit het parlement, gaat dat opgemerkt worden. En als de media te weten komen dat het eventueel met het hart te maken kan hebben, gaat de bal meteen aan het rollen." En zo geschiedde.
Gelukkig bleef De Wevers hart gespaard en bleek het slechts om een diepe infectie op de longen te gaan. Twee dagen nadat hij het ziekenhuis verlaten heeft, ontmoeten we de Antwerpse burgervader opnieuw. Er helemaal bovenop is hij nog niet. "Ik heb het gevoel dat elk uur fysiek dubbel telt. Nu ben ik om zes uur ’s avonds al uitgeteld. Terwijl ik dan op een normale dag nog een paar uur werk voor de boeg heb."
Deed het deugd, even niets om handen hebben in het ziekbed?
BART DE WEVER: "Nee. Een uur duurt lang in het ziekenhuis. Je hoort de klok aan de muur traag de minuten wegtikken. En een mens kan ook geen hele dag slapen. Ik heb geprobeerd tv te kijken, maar moest helaas opnieuw vaststellen dat er toch wel érg weinig te zien is op televisie. Zelfs in prime time moet je al geluk hebben dat Canvas een of andere documentaire of een interessante film toont."
Hebben de vele steunbetuigingen die u via e-mail en sms kreeg, ook van politieke tegenstanders, u er dan bovenop geholpen?
DE WEVER: "Het was zoals Kerstavond tijdens de Eerste Wereldoorlog: de vijandigheden stoppen even, iedereen zit plots in dezelfde loopgraaf. Mensen die me de dag voordien nog uitkafferden op de gemeenteraad, waren plots oprecht bezorgd om mijn gezondheid. Maar dat is natuurlijk tijdelijk. Op zulke momenten is het verleidelijk om gevleugelde gedachten als ‘we moeten stilstaan bij de hardheid van ons vak’ of ‘we moeten menselijker met elkaar omgaan’ te formuleren. Maar een week later doe je toch gewoon hetzelfde."
Heeft u een sms'je ontvangen van Filip Dewinter? Hij twijfelde op de gemeenteraad of u een “zieke strateeg”, dan wel “een strategische zieke” was.
DE WEVER: "Vlaams Belang is, samen met PVDA, de enige partij die niets heeft laten weten. Helemaal niets. Vooral straf van Dewinter, want die had zich toch zwaar vergaloppeerd. Ach, ik neem het hem niet kwalijk, want die uitspraak was waarschijnlijk in de hitte van het debat. Ik heb ook al dingen gezegd waarvan ik achteraf spijt had."
Heeft de recentste peiling van VTM en De Morgen, waarin de N-VA terug naar 31 procent klom, u een hart onder de riem gestoken?
DE WEVER: "Laat het ons omgekeerd zeggen: als je op intensieve ligt, wil je vooral geen slechtere peiling erbovenop krijgen. En voor de rest geloof ik niet in peilingen, maar het is wel veel plezanter om niet te geloven in een goeie peiling dan in een slechte."
"Als je al die peilingen op een rij zet, kom je trouwens tot de ontnuchterende vaststelling dat het politieke landschap zo goed als versteend is in Vlaanderen. Sinds 2010 is de N-VA licht gestegen en is het Vlaams Belang licht gezakt. Al de rest balanceert op een vlakke lijn."
De vod van Bracke
Is de partij nu uit haar neerwaartse spiraal verlost? Want jullie zaten een tijdlang in de hoek waar de klappen vielen.
DE WEVER: "Als je op kop loopt, gaat iedereen in de achtervolging. Als ze dan de kans zien een drinkbus naar je kop te keilen, gaan ze dat niet laten liggen. En dan is het moeilijk recht krabbelen, natuurlijk. Maar met die neerwaartse spiraal valt het wel mee. We halen geen 35 procent meer in de peilingen, dat klopt. Maar daar werd ik eerlijk gezegd ook niet goed van. Zo'n hoge score, anderhalf jaar voor de verkiezingen: dat houd je niet vol."
U heeft nooit van 40 procent gedroomd, zoals uw collega Geert Bourgeois?
DE WEVER: "Ik droom zelfs van 70 procent. Maar politiek draait om perceptie. Als je peilt boven de 35 procent, ben je een kannibaal. Voor iedereen. En wie gaat er nu eten met een kannibaal? Dan wordt het allemaal erg vijandig en giftig. We hebben ook niet veel vrienden in de media. De Vlaamse media zijn het omgekeerd spiegelbeeld van de publieke opinie. Dat blijkt ook uit onderzoek naar het stemgedrag van journalisten."
Het is één grote samenzwering?
DE WEVER: "Ik geloof niet in mediacomplotten, want die lekken meteen uit. Als enkele opiniemakers, politici en culturo's naar een villa in Toscane trekken om daar bij het zwembad wat wijntjes te drinken en de stand van het land te bespreken, weet ik het al nog voor ze terug zijn."
Tiens, voor die reisjes worden wij nooit uitgenodigd.
DE WEVER: "En toch gebeurt het. Maar meestal mislukt dat zo faliekant dat het dan omgekeerd uitdraait. Sfeertjes, dat bestaat wel. Daar heb je geen complot voor nodig. Een typisch voorbeeld is wat er gebeurde in Turnhout (waar N-VA-gemeenteraadsleden haast vechtend over straat rolden, red.). Oké, we hebben daar fouten gemaakt. Maar dat wordt dan opgeklopt tot het ultieme bewijs van ons falen. Alsof ze met z'n allen op een bus uit In De Gloria zitten: 'De N-VA kan het niet aan! Ze zijn mentaal te zwak!'. Op den duur vraag je je af wat ze nog allemaal gaan verzinnen. Terwijl een vergelijkbare situatie in Zaventem, waar de traditionele partijen er een boeltje van maakten, volledig onder de radar passeerde."
Het pechparcours van de N-VA begon wel met het beruchte 'bochteninterview' van Siegfried Bracke, die de economie de voorrang gaf op de staatshervorming.
DE WEVER: "Dat moet je ook niet overdrijven. We zaten in een proces van strategische positionering en dat is niet evident. We hebben daar een ganse zomer op gekauwd. Als je daar dan iets te vroeg en onvolkomen mee naar buiten komt, is er een probleem. Maar dat ligt achter ons."
Enkele weken later werd de Vlaamse Leeuw plots tot vod gebombardeerd. Was alweer getekend: Siegfried Bracke.
DE WEVER: "Ook daar was een context voor, hij was bezig over Vlaamse vlaggen langs de kant van de weg tijdens wielerwedstrijden. En als die vlag in een fietswiel belandt, bewijs je die Vlaamse Leeuw - en Vlaanderen - daar absoluut geen dienst mee."
Had u Bracke niet beter bij de VRT gelaten?
DE WEVER: (verontwaardigd) "Zeg, alsjeblief. Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen. Ik heb veel begrip voor de zwakheden van de mens, want ik heb er zelf ongelooflijk veel. En ik hoop dat als ik morgen een flater sla, ik zelf op wat krediet kan rekenen."
Welke meerwaarde heeft Bracke dan al gehad voor uw partij?
DE WEVER: "Siegfried kan uitstekend strategisch nadenken. Hij kan de media en de reacties erg goed inschatten."
Behalve bij die twee interviews, dan.
DE WEVER: "Tja, kijk. Ik kan alleen maar zeggen dat Siegfried echt zijn deel van het werk doet."
Gelukkig was er nog kopstuk Jan Jambon om de aandacht af te leiden. Van hem dook een oude foto op waarop hij een speech geeft tijdens een bijeenkomst van het Sint-Maartensfonds, een vereniging voor Oostfronters.
DE WEVER: "Dat was dubbel prijs voor de critici, want diezelfde foto heeft Karel De Gucht in 2007 al eens bovengespit om ons zwart te maken. Net zoals die foto van mij met Jean-Marie Le Pen (boegbeeld van het extreem-rechtse Front National in Frankrijk, red.), genomen toen ik als student naar een lezing van hem ben gegaan. Om het jaar wordt die ‘onthuld’. Ik vraag mij al af wanneer hij deze keer zal komen. Jongens toch, hoe infantiel."
Naar Marine Le Pen, dochter van, zou u ook willen gaan luisteren?
DE WEVER: “Dat zou mij interesseren, ja. Net zoals ik vroeger ook naar communisten ging luisteren. Wat is daar in godsnaam verkeerd mee? Wat voor sfeertje probeert men te creëren rond N-VA? (op dreef) Zoals Liesbeth Homans die racisme een relatief begrip noemt. Natúúrlijk is dat een relatief begrip. Als het dat niet is, is elke vorm van discriminatie racisme. Dan heb je het maatschappelijk debat weinig dienst bewezen. Want als er discriminatie in het spel is, ben ik net geïnteresseerd in: waarom doede da? U verhuurt niet graag aan iemand met een Marokkaanse naam. Waarom niet? Bent u racistisch? Zou kunnen. Hebt u daar negatieve ervaringen mee? Zou kunnen. Er kan veel, en dus is dat relatief. Als de buitenwipper van een club allochtonen weigert, dan wil ik die zijn verhaal wel eens horen. En dan blijkt dat dat vaak niets met racisme te maken heeft.”
Oké, u luistert graag. Jambon trakteerde de Oostfronters zelf op een speech. Dat is een verschil.
DE WEVER: "Iedereen deed dat in die tijd. Bij het Sint-Maartensfonds kwamen politici van allerlei slag op de koffie. Vandaag zou dat niet meer kunnen - daarvoor weten we intussen te veel over de collaboratie, die overigens een strategische en principiële fout was. Maar moest het Sint-Maartensfonds zijn ledenlijst vandaag bekend maken, dan ontploft er een bom."
Ah? Wie staat daar dan nog zoal op?
DE WEVER: (ernstig) "Sta me toe daar niet op in te gaan, want daar zouden sommige collega's echt mee in de penarie komen. Dat gaat over SP.A'ers, CD&V'ers, noem maar op. (beklemtoont) Een ex-VLD-minister, zelfs. Het geeft maar weer aan: als onze tegenstanders in staat zijn een lepel bruine saus over ons uit te kappen, zullen ze het niet laten. Maar als men echt gelooft dat Jan Jambon nazi-sympathieën koestert, dat men dat dan bewijst. En niet met één fotootje dat voor interpretatie vatbaar is."
"Trouwens, als Karel De Gucht nog eens griezelige nationalisten zoekt: dat hij naar Guy Verhofstadt kijkt, hé. Wat die over Europa vertelt, dát is griezelig. Hij vindt een verleden uit dat nooit heeft bestaan, koppelt daar een Europese identiteit aan en wie niet meewil, mag ophoepelen. Raus! Dáár krijg ik het koud van."
Bart I
Mogen wij u een boodschap van onze hoofdredacteur overbrengen? Hij woont in Wallonië, en vraagt met aandrang dat jullie stoppen met die kinderachtige rondjes 'Walen pesten.'
DE WEVER: (kijkt verbaasd)
Neem nu die heisa over de panda's, die naar een park bij Bergen verhuizen, en niet naar de Antwerpse zoo.
DE WEVER: (kijkt naar zijn woordvoerder) "Hebben wij daar ook maar iets over gecommuniceerd?"
Uw Antwerps districtburgemeester Zuhal Demir liet toch verstaan dat Antwerpen de panda's meer verdiende.
DE WEVER: (gespeeld strijdvaardig) "Juist! Dat waren ónze panda's. Dat konden we niet zomaar laten gebeuren. (weer normaal) Sorry, ik heb me daar niet bepaald mee beziggehouden."
Het is een illustratie van hoe uw partij op alle Franstalige slakken zout legt. Volgens Jean-Luc Dehaene doet u hetzelfde als Vlaams Belang, maar vervangt u de Marokkaan door de Waal.
DE WEVER: "Ik nodig Jean-Luc en uw hoofdredacteur uit om onze teksten te lezen. U gaat daar niets van terugvinden."
Het zit hem in de communicatie. Voormalig Open VLD-communicatieadviseur Noël Slangen zegt: 'Bart De Wever basht te veel op de andere partijen.' U bent te negatief, terwijl alle andere partijen positivisme prediken.
DE WEVER: "Wij vallen niet zo veel aan, hoor. Wij worden wel veel aangevallen. Allee, Eric Van Rompuy (CD&V; red.), die enkele jaren geleden nog hardcore N-VA-praat verkocht, noemt vandaag ons programma de Endlösing. (energiek) Het enige dat je ons kan aanwrijven, is dat we kritisch zijn over de regering-Di Rupo. Mag het nog? Op de duur wordt zelfs wijzen op de realiteit een ernstig misdrijf. U raakt nu aan de essentie van de kiesstrijd: de perceptie van de regering-Di Rupo. Heeft die het goed gedaan, of moeten er ingrijpende veranderingen gebeuren? De regeringspartijen hopen dat de mensen verandering niet meer zo dringend vinden. 'We slibberen er ons wel door, alles komt goed'."
Maar we 'slibberen' er ons helemaal niet door, zegt u?
DE WEVER: "De Vlaamse regering heeft haar meerjarenprojectie gemaakt voor de komende vijf jaar, met en zonder de staatshervorming. Hou u vast: zonder hervorming hadden we in 2015 een overschot van 387 miljoen, mét de huidige staatshervorming een tekort van 370 miljoen. In 2019 zouden we oorspronkelijk 1,7 miljard euro overschot hebben, mét de staatshervorming nog 21 miljoen. Dat zegt toch genoeg? Maar intussen blijven ze beweren dat we er met deze staatshervorming geweldig op vooruit gaan."
De traditionele partijen liegen dus?
DE WEVER: "Schrijf maar op: binnen vijf jaar kost de staatshervorming Vlaanderen 1,7 miljard. Dat is geen cijfer dat onze studiedienst uit zijn duim heeft gezogen, maar een officieel regeringsdocument. En daar stopt het niet: volgens onze studiedienst kost het ons in 2030 4,6 miljard. En voor wat? Voor een bric-à-brac aan bevoegdheden. Komt een verpleegster aan huis en doet ze uw afwas, dan is dat Vlaams. Neemt ze je bloeddruk? Federaal. Stuurt ze je naar het ziekenhuis? Federaal. Nu ja, behalve de muren van dat ziekenhuis, want die zijn Vlaams. (diepe zucht) Dát is de zesde staatshervorming. Hoe kan je dan nog volhouden dat dit een ongelooflijke vooruitgang is?"
Tja, de mensen zijn de crisis beu. We snakken naar goed nieuws.
DE WEVER: "Daar rekent vooral Open VLD op. Nieuwsflash: de crisis in de publieke financiën gaat nog tien jaar duren. Als we morgen beginnen werken, tenminste, wat we dus nog altijd niet aan het doen zijn."
Over de Vlaamse liberalen gesproken: hun positivisme kreeg een stevige knauw toen daags na hun congres Annick De Ridder aankondigde dat ze de partij verliet voor die van u. Goed gelachen, zeker?
DE WEVER: "Eigenlijk niet. We hebben zelfs gewacht tot na het congres, speciaal om niet de pretbederver van dienst te zijn. Ik kom uit een partij die weet hoe het voelt om aan de ontvangende kant te staan van dit soort grapjes, toen de VLD de Volksunie aan het leegroven was."
Knap dat u geen pretbederver wou zijn, maar tijdens het congres of de dag erna: veel verschil maakt dat niet.
DE WEVER: "Het was niet houdbaar meer. Een journalist had opgemerkt dat ze niet op het congres was en is beginnen rondneuzen. Zondag kwamen de telefoontjes al."
Het haalt wel mooi de wind uit de zeilen van Open VLD.
DE WEVER: "Niemand gaat mij nu geloven, maar dat was echt niet de bedoeling. We zijn nu eenmaal op zoek naar m/v met talent, en als we een vrouw kunnen inlijven met het talent van Annick, gaan we dat echt niet laten, sorry."
Zitten er nog witte konijnen aan te komen?
DE WEVER: "Ik ontken niet dat er nog mensen zijn waarmee we spreken."
Ook een kandidaat-premier?
DE WEVER: "Dat pluk je niet van het schap. Een instant-politicus is uiterst zeldzaam."
Aha, dus de kandidaat-premier van de N-VA moet uit de partij komen. Dan kijkt iedereen naar één man.
DE WEVER: "Daar zullen wij duidelijkheid over verschaffen als we er zelf klaar voor zijn."
U voedt de geruchten natuurlijk wel zelf. Op 14 september, in Gazet Van Antwerpen: 'Ik ben niet beschikbaar.'
DE WEVER: (zucht luid) "Ja, ja."
19 oktober: 'de beslissing valt in januari.'
DE WEVER: "Jaaa."
5 November in Reyers Laat: 'de uitdaging ligt federaal.' Dat noemt men een bocht, meneer De Wever.
DE WEVER: "Dat is geen bocht. Als het al iets is, is het een aanzet tot een mogelijke bocht. Maar verder dan dat wil ik echt niet gaan in het toegeven van mijn eigen miserie. De beslissing is nog niet genomen en dat is echt niet gelogen. Ik zit met drie, vier opties in mijn hoofd en ik ben er nog niet uit. Het zou nefast zijn om nu een beslissing te nemen, en er achteraf op moeten terugkomen. Want zodra wij onze keuze maken, begint de campagne. Dat is het lot van de grootste partij. En een campagne begin je beter geen dag te vroeg."
Kom nou. 26 mei 2014, verkiezingsdag, wordt The Reckoning, zei u begin vorig jaar in dit blad. De dag des oordeels, alles of niets. Dan bent u gewoon nodig op het federale niveau.
DE WEVER: "We zullen zien, sprak de blinde."
Zou het eigenlijk iets voor u zijn, premierschap? De stijl van burgemeester past u beter, lijkt ons.
DE WEVER: "Moet ik nu dank u zeggen? Als het gaat over een mandaat opnemen, hangt het er voor mij vanaf wat je met dat mandaat kan doen. Ik zou nooit een premier willen zijn zoals Guy Verhofstadt. Burgermanifesten schrijven met een pertinente analyse en dan gewoon krak het tegenovergestelde doen om toch premier te kunnen worden. En het dan nog zelf beginnen geloven ook."
Geen bondgenoten
In die peiling van De Morgen en VTM bleek dat 41 procent van de Vlamingen zich in het N-VA-confederalisme kan vinden. Wordt dat een hefboom tijdens de campagne?
DE WEVER: "Ik ben daar nuchter in. Je weet niet wat die andere 59 procent denken. Wijzen ze het confederalisme af, of vinden ze net dat het niet ver genoeg gaat? De dag dat je op basis van peilingen je strategie begint te herzien, dans je als een aapje. Hoe Maggie De Block op het recente Open VLD-congres tot belangrijkste politiek feit van de 21e eeuw gebombardeerd werd omdat ze in een peiling de populairste politicus was, daar keek ik met grote ogen naar. ‘Het glazen plafond is gebroken!’ (rolt met de ogen) Jongens toch. Het is maar een peiling."
De andere partijen staan niet meteen te springen om uw confederalisme. CD&V-voorzitter Wouter Beke liet vorige week in P-Magazine optekenen dat de christendemocraten “hun 3 kilometer gelopen hebben”. Daar gaat uw belangrijkste partner.
DE WEVER: "Dat weet ik nog zo niet. Nu wordt er vooral heel veel mist gespuid. Alle uitspraken draaien nu om electorale maximalisatie. De CD&V bij uitstek zegt alles tegelijk. Staatssecretaris Hendrik Bogaert zegt dat de N-VA het confederalisme op tafel moet leggen bij de regeringsvorming…"
Hij is daar wel meteen voor teruggefloten.
DE WEVER: (fijntjes) "Maar hij heeft het wel gezegd. En Beke heeft het over 'positief confederalisme', maar wat dat inhoudt mag Joost weten. Terwijl ons confederalisme gebaseerd is op het CD&V-congres van Kortrijk van 2001. Het zijn hun principes! Wij hebben ze gewoon uitgewerkt."
Ook bij Open VLD moet u niet meer gaan aankloppen. Zij zweren het confederalisme af.
DE WEVER: "Er staat een mooi filmpje op YouTube van Gwendolyn Rutten die het confederalisme eerst haarfijn uitlegt, en hetzelfde dan twee jaar later als 'gekkigheid' afdoet. Dit gaat wel over de inrichting van de staat - niet iets waar je zomaar van mening over verandert. Dan is mijn conclusie: van zo'n partij kan je alles verwachten. Het probleem van Open VLD is geloofwaardigheid. Een normale partij bepaalt eerst de inhoud, en dan de strategie. Bij de Vlaamse liberalen is het altijd andersom. Zij positioneren zich louter anti-N-VA, en willen het communautaire associëren met blokkering en chaos."
Het punt blijft dat u in 2014 geen bondgenoten hebt.
DE WEVER: "De kiezer zal dat wel bepalen. Alle posities die nu ingenomen worden, zijn maar houdbaar tot op de dag van de verkiezingen. Als wij dan onder de 30 procent blijven, zal de regering-Di Rupo II in een oogwenk in de steigers staan. Maar bij elke stem boven die 30 procent zullen ze moeten flipfloppen, hun standpunten wijzigen, omdat ze niet om ons heen kunnen. En als de VLD één ding kan, dan is het wel hun kar keren."
Aan de andere kant van de taalgrens lijkt de oefening nog moeilijker. 7 op 10 Franstalige kiezers willen N-VA niet in de regering.
DE WEVER: "En ik moet dat normaal vinden? Dat een minderheid van dit land zo stellig zijn veto kan stellen?"
Reden te meer om de plooien op voorhand glad te strijken. Heeft u al gesprekken gehad?
DE WEVER: "Ik zwijg over alle contacten met Franstalige politici, omdat ik weet dat ik ze daar verschrikkelijk in verlegenheid mee zou brengen."
Maar ze zijn er wel.
DE WEVER: "Er lopen gesprekken, ja."
U stelt 'garanties op het confederalisme' als voorwaarde voor een deelname van de N-VA aan de formatiegesprekken. Hoe moeten we ons dat voorstellen? Wat krabbels op een bierviltje?
DE WEVER: "Dat is een legitieme vraag, maar ook dat hangt van de kiezer af. Ik zal u zeggen wat ik niet wil: één of ander kasteel binnenrijden om te gaan 'praten'. Want voor je het weet zit je daar een half jaar vast en wordt elk akkoord dat je sluit een wurgtouw. Die les hebben we getrokken uit de vorige formatiecrisis. Nu willen we zo snel mogelijk een sociaal-economische herstelregering vormen. En als dat zonder de PS kan: heel graag."
Maar desnoods mét de Waalse socialisten, dus?
DE WEVER: (aarzelt) "Een sociaal-economische herstelregering met de PS lijkt me bijna een contradictio in terminis."
Maar vorm maar eens een meerderheid aan Franstalige zijde zonder hen.
DE WEVER: "Dat is de clou: in de jaren '80 heeft men dat gedurfd. De regeringen-Martens V tot VII regeerden zonder PS, zonder meerderheid in Wallonië, maar men heeft wel serieus kunnen saneren."
En dat er aan Waalse zijde geen meerderheid is, is voor u geen democratisch probleem?
DE WEVER: "Het is misschien niet de meest elegante oplossing, maar liever een minderheid aan Franstalige kant dan aan Vlaamse kant. Want de Vlamingen zijn in dit land de meerderheid. En we betalen ook nog eens de meeste facturen. Voor Open VLD is dat blijkbaar allemaal geen probleem. Dat vind ik straf."
Kroonprins
Als 2014 The Reckoning wordt, houdt u er dan ook rekening mee dat het kan mislukken?
DE WEVER: "Dat kan. Ik ben daar fatalistisch in: de kiezer beslist. Gelooft hij de fabels van Di Rupo, of gelooft hij ons? Nu ja, dat laatste zal niet zo'n probleem zijn - de cijfers zijn te pertinent - maar de kiezer moet ook geloven dat wij het kunnen oplossen. Dat is the tricky part. En als dat kantelt in ons nadeel, dan is dat zo hé."
Maar dan is het over en out. Peter De Roover, erevoorzitter van de Vlaamse Volksbeweging, vreest dat er zonder dijkbreuk veel N-VA-kiezers met een kater wakker zullen worden en afhaken.
DE WEVER: "Dat kan goed zijn, maar ik doe geen langetermijnvoorspellingen. Ga eens vijf jaar terug? Als je in 2009 had gezegd dat de N-VA in 2014 de grootste partij zou worden, staken ze je in het zottenkot."
De Roover zei ook dat er een machtsvacuüm is ontstaan aan de top van de N-VA sinds u Antwerps burgemeester bent. Nu eens horen we Geert Bourgeois, dan weer Ben Weyts of Liesbeth Homans. Wie is nu jullie nummer 2?
DE WEVER: "Het is geen vacuüm, maar in de zomerperiode heb ik te lang getalmd om een strategische positionering te kiezen. In die periode zijn onze mensen zonder kompas op interview vertrokken. Maar om op uw vraag te antwoorden: onze hiërarchie is nog niet volledig gezet, dat klopt."
Heeft u intussen al een kroonprins gevonden voor het voorzitterschap?
DE WEVER: "Ik ben daar nog niet mee bezig. Het type voorzitter dat ik zoek, wordt bepaald door de verkiezingen. Is dat iemand die een oppositiepartij moet leiden? Of iemand die een meerderheidspartij moet leiden? Beiden vragen verschillende competenties."
De keuze wordt niet evident: behalve u haalt geen enkele N-VA'er de top 10 van populairste politici. Intussen kampeert Open VLD wel met z’n drieën in die lijst.
DE WEVER: "Ik ga niet wegsteken dat dat een vervelend verhaal is. Maar daar bestaan geen snelle oplossingen voor. De N-VA is pas sinds 2010 echt een grote partij. We kunnen moeilijk speed pakken en haltes overslaan. Ikzelf ben alle stationnetjes gepasseerd, alleen van plaats vijf ben ik ineens naar de top gesprongen. Enigszins geholpen door een bepaald quizprogramma. Maar toen ik op 30 stond, schreef De Standaard nog dat ik te intellectueel was, dat ik het niet had. Tja."
Jammer dat Ben Weyts het amper twee afleveringen vol hield in De Slimste Mens Ter Wereld, dus?
DE WEVER: "Maar nee. Wat mij plezierde, is dat ik daar de Ben zag zoals ik hem ken. In de pers communiceert hij vaak te plechtstatig. Zoiets pakt in Frankrijk, maar niet in Vlaanderen. De Vlamingen blijven een moerasvolk, hé. (lacht)"
Deze zomer liet u nog optekenen dat uw “appelsien stilaan uitgeperst was” en vorige week belandde u in het ziekenhuis. Moet uw achterban zich zorgen maken?
DE WEVER: "Dat was uit de context gerukt. Het is gewoon enorm vermoeiend om elke keer opnieuw te moeten uitleggen dat wat wij voorstellen perfect normaal is, en geen misdaad tegen de menselijkheid. Allee, men leest met een half oog ons partijprogramma en plots zijn wij een neoliberale partij. Terwijl wij standpunten verdedigen die in Duitsland door een roodgroene regering werden goedgekeurd. Of Alexander De Croo (Open VLD-minister van Pensioenen, red.) komt op het VTM-nieuws vertellen dat de pensioenen niet gaan stijgen met de N-VA. Dat staat helemaal niet in ons programma! (windt zich op) Zo wordt onze partij steevast afgeschilderd: alsof wij abnormaal zijn."
U wordt er moedeloos van.
DE WEVER: "Het is een strijd die je niet kan winnen. Tegenwoordig lees je in de krant zelfs dingen die geen enkel verband houden met de werkelijkheid. Volgens De Standaard gaan we op 8 december aankondigen wie onze kandidaat-premier wordt. Excuseer? Ik wist van niets! En ik zou het doen in Wakker op zondag, een ATV-programma waar ik 'geregeld' over de vloer kwam. Ik ben daar één keer geweest dit jaar. (roept) Eén keer! Zelfs dat kunnen ze niet checken. We hebben dat nieuws in alle talen ontkend, maar ze publiceerden het toch. 'Verwacht het onverwachte', die slogan maakt De Standaard echt wel waar."
Ging u...
DE WEVER: (onderbreekt) "Die kranten, sorry dat ik doordram, maken zo gewoon hun eigen verhaal. Want als er niets gebeurt op 8 december, schrijven ze gewoon dat we onze plannen veranderd hebben omdat zij erachter zijn gekomen. Dat is in het verleden nog al gebeurd. (gilt het uit) Die winnen altijd hé! Altijd! Dat is soms frustrerend. Ik weet dat ik niet de calimero mag uithangen, maar telkens wij een fout maken, is het een staatszaak, terwijl de pers er met zijn klak naar mag smijten."
Wilde u niet...
DE WEVER: (blijft doorrazen) "En O wee als je hen erop durft aanspreken! Je wil niet weten hoe vaak wij naar De Standaard moesten bellen vooraleer ze toegaven dat ze misschien toch een klein foutje gemaakt hadden. Een foutje dat ze uiteraard niet rechtzetten, want ‘dan vestigen we er enkel nog meer aandacht op.’ Echt: het bloed van onder mijn nagels. (blaast) Maar goed, u ging een vraag stellen."
Ging u dit jaar niet proberen ‘fundamenteel vrolijk’ te zijn?
DE WEVER: "Ik weet het. Daar is binnen de partij al veel mee gelachen. Het is me, helaas, niet altijd even goed gelukt. Maar op het risico af heel ongeloofwaardig te klinken: ik weet dat ik een trieste aanblik heb, maar eigenlijk ben ik inwendig best een plezante mens. Da's echt waar. Dat was het enige voordeel van superdik te zijn, dan kom je vanzelf gezellig over. Maar dat ben ik helemaal kwijt."
Frietje?
// EXTRA: Bart De Wever over... Neoliberalisme
BART DE WEVER: "Men wil de N-VA graag afdoen als een abnormale, asociale partij. We zouden zelfs neoliberaal zijn. Terwijl wij standpunten verdedigen die in Duitsland door een rood-groene regering werden goedgekeurd. En op één of andere manier blijkt die framing te werken. Ik citeer Luc Coene, gouverneur van de Nationale Bank: 'iedereen hervormt, behalve België.' Maar als wij dat herhalen, zijn wij plots de slechterik."
In Antwerpen wil schepen Liesbeth Homans leefloners klusjes laten opknappen. Dat vindt u er niet over?
DE WEVER: (valt uit de lucht) "Zeddegij aan't zwanzen of wa? Dat is een maatregel die in Rotterdam door de socialisten is doorgevoerd. En in België ben je daarmee neoliberaal? Dan zijn we het PS-beleid toch wel héél hard gewoon geworden. Monica De Coninck (SP.A-minister van Werk, red.) zegt nu dat je het niet kan maken om universitairen de straat te laten vegen. Hallo? Dat vond ik nu eens een elitaire, asociale opmerking. Waarom zou je hem dat niet kunnen vragen? Eén dag per week iets doen voor de gemeenschap, is dat nu zo erg? Het gaat hier niet over slavernij, hé."
PVDA+'er Peter Mertens vindt het een gemakkelijkheidsoplossing. U schrapt jobs bij de groendienst, en laat dat werk gewoon opknappen door leefloners.
DE WEVER: (zucht diep) "Ja, ja, het zal wel. Dat verhaal staat erg ver van de realiteit. Kijk, de budgetten krimpen, de vergrijzing begint, the shit is hitting the fan. Dus zoeken we oplossingen. Wij doen dat door het stadsapparaat af te slanken. Peter Mertens mag mij gerust komen uitleggen hoe hij het wil oplossen. Een miljonairstaks misschien? Ha ja, want Antwerpen loopt natuurlijk vol met miljonairs."
// Bart De Wever over... Brussel
De Brusselaars voelen zich koud gepakt door uw visie op de hoofdstad. U gunt hen zelfs geen gewest meer: u negeert hun identiteit.
BART DE WEVER: "De Brusselaars hebben dezelfde identiteit als de inwoners van Luik, Charleroi of Antwerpen. Alleen heb ik er nooit aan gedacht om er in Antwerpen een regering en een parlement aan te koppelen. Een stad is een stad, hé. Wij willen Brussel alle bevoegdheden geven die nodig zijn om een metropool te besturen. De twee gemeenschappen van dit land, de Vlaamse en de Franstalige, nemen dan hun verantwoordelijkheid op vlak van cultuur, gezondheidszorg en sociale zekerheid. Ik vraag me af of zij die van Brussel een aparte deelstaat willen maken, daar al zwaar over nagedacht hebben. Dat heeft geen enkele financiële basis."
In uw model krijgen Brusselaars de keuze om in te tekenen op de Vlaamse dan wel de Waalse sociale zekerheid. Wat staat daar tegenover? Moeten zij Nederlands leren?
DE WEVER: "Er wordt geen enkele tegenprestatie verwacht. De Brusselaar wordt volledig vrij om te kiezen waar hij zich verzekert. Maar dat geldt zowel ten goede als ten kwade. Wie kiest voor de Vlaamse sociale zekerheid, kiest bijvoorbeeld ook voor een werkloosheidsuitkering die beperkt is in de tijd. En ik zal je eens zeggen hoeveel werkloze Brusselaars daar in gaan stappen: nul. Onze hervorming is op maat van de werkende middenklasse."
En zo gaat Vlaanderen lopen met de rijpste druiven.
DE WEVER: "Dat heb ik niet gezegd. Als het over onze teksten gaat, praat men blijkbaar enkel in clichés. 'De fiscale hervorming van de N-VA is er eentje voor de rijken!' Maar neen: ze is berekend op een bruto inkomen van 1.800 euro. Wie werkt gaat er enorm op vooruit. Wie van een vervangingsinkomen leeft niet, dat is waar. Maar dat is de clou van ons programma: de kloof tussen werken en niet werken groter maken. Zo verklein je de werkloosheidsval. Maar goed, zes maanden voor de verkiezingen moet je niet te veel intellectuele eerlijkheid meer verwachten."
// Bart De Wever over... de Rode Duivels
Hoe gelukkig was u toen de Rode Duivels twee recente oefeninterlands verloren?
BART DE WEVER: (wuift weg) "Ik lig alleen wakker van dingen die er toe doen. In onze confederatie kunnen de Rode Duivels gerust blijven bestaan. Ik ben trouwens sowieso geen voetbalman. Ik zie politici die nog geen middenstip van een goal kunnen onderscheiden nu plots op de kar van de nationale ploeg springen. Mijn goede vriend Elio gaat nu naar alle matchen kijken, terwijl ik goed genoeg weet wat hij van voetbal denkt. Ik kan dat niet."
"Ik vind het persoonlijk wel plezant dat de nationale ploeg het goed doet. De mensen hebben dat graag, er is ambiance, de cafés lopen vol. Van mij mogen de Rode Duivels direct wereldkampioen worden. Maar ik vrees wel dat ze het slachtoffer kunnen worden van te hooggespannen verwachtingen. Het lijkt tegenwoordig alsof België met de vingers in de neus het WK zal winnen. Zo gemakkelijk zal het niet zijn."
Het lijkt wel de N-VA.
DE WEVER: (onverstoorbaar) "Gelijk tegen Wales, verloren van Colombia en Japan…"
Het equivalent van drie slechte peilingen.
DE WEVER: "Daar zou je het mee kunnen vergelijken, ja. Op een bepaald moment zaten ze op 40%, nu scoren ze slechter."
Hebt u als ervaringsdeskundige een goeie raad voor onze jongens?
DE WEVER: "Je hebt mensen nodig die afschuwelijke zinnetjes zeggen als 'de voeten op de grond houden'. Toen wij veertig procent halen, was ik in onze partij die ambetanterik. De prijzen worden uitgedeeld aan de meet, hé."
Interview i.s.m. Mathieu Dams
