REPORTAGE // Haaltertse bibmedewerkers zetten boeken in de kijker // "Standjes doen het altijd goed"Huismoeders snuisteren in rekken vol boeken over ruimtevaart. Een man komt vragen waar hij wat over breien kan vinden, en kinderen bladeren enthousiast door de strips, op zoek naar dat ene nummer van de Rode Ridder dat ze nog niet gelezen hebben. Het is een doorsnee zondagochtend in de Haaltertse bibliotheek. “Soms staan ze hier al om tien uur voor de deur te wachten”, getuigt een bibliotheekmedewerkster.
Borden en pijlen wijzen de bezoeker er al van aan de ingang op dat hij de boeken die hij terugbrengt écht wel op het gelijkvloers moet indienen, en niet op de non-fictieafdeling op de eerste verdieping. Elke ‘a.u.b.’, gebruikt om het verzoek te verzachten, draagt het leed van tientallen moegetergde bibliotheekambtenaren met zich mee, maar Martine De Troyer (46) doet het nog steeds graag. Zij werkt al negentien jaar in de bibliotheek, en kent veel klanten bij naam. “Dat komt doordat ik altijd dezelfde namen op het scherm zie verschijnen”, verduidelijkt ze. “Veel mensen komen hier elke week. Er heerst nog een echte dorpsmentaliteit.”
‘Als er begrafenissen zijn, is er meer volk’
Op zondag kan het ontzettend druk zijn in de bibliotheek. Op twee uur komen dan zo’n 120 mensen langs, en dat heeft zijn redenen. Niet veel bibliotheken in de streek zijn open op zondag. Bovendien ligt de bib vlakbij de kerk, en daar maken nogal wat gelovigen met een honger naar letteren handig gebruik van. Soms wordt de bibliotheek ook gebruikt als babysitdienst. “Ouders zetten hun kinderen hier vaak af als ze naar de kerk gaan. Als wij dan aan die kinderen vragen waarom ze niet mee naar de mis gaan, zeggen ze dat het daar te saai is. En dan komen ze in een bibliotheek zitten!”, verwondert De Troyer zich. “Ook als er begrafenissen zijn, merken wij dat er meer volk is. De mensen slaan graag twee vliegen in één klap hé.”
Kerstmuziek
De Troyer trekt een van de veertien kasten open achter de balie op de non-fictieafdeling. Meer dan 1300 cd’s en dvd’s staan hier geordend – op nummer, en niet in alfabetische volgorde. “Voila, ze zijn alweer allemaal de deur uit”, zegt ze tegen een vrouw die een dvd van Pokémon ontleent, “en we hebben die collectie nog maar sinds vorige week binnen.” De bibliotheek is bijzonder gevoelig voor hypes. “Als boeken lang in de top tien van Humo of Knack kamperen, zijn die vrij gegeerd. Maar ook als er verfilmingen zijn, zoals bij the Lord of the Rings, of recenter de Twilightsaga, gaan die boeken vlot de deur uit.”
De bib speelt daar ook op in: tussen de kinderboeken hangt een artikel over acteurs Eline De Munck en Matteo Simoni en veldrijder Erwin Vervecken, die hun favoriete boek aanprijzen. Op die manier grijpt de bibliotheek actuele gebeurtenissen aan om bepaalde dingen in de kijker te zetten. Onder een artikel over Frank De Winne ligt een resem boeken over ruimtevaart, en ook over de recent overleden Ramses Shaffy en de Man Booker Prize voor Engelstalige literatuur zijn er speciale aanbiedingen. “Als Erwin Mortier de AKO Literatuurprijs wint, maken we een standje met al zijn boeken. Dan zie je dat boeken die al in tien jaar niet meer uitgeleend zijn in een mum van tijd weg zijn.”
‘Mensen kunnen agressief worden voor tien cent’
Terwijl ze enkele cd’s terug in de rekken steekt, wordt De Troyer aangesproken door een oudere dame die kerstmuziek zoekt. Zij wordt geëscorteerd naar de H van Whitney Houston, voor haar kerstalbum One Wish, uit 2003. “Vooral vrouwen vragen ons vaak om hen cd’s, dvd’s of boeken aan te bevelen. Ik raad hen dan Nicci French aan, of Aspe, als het wat lichter mag zijn. En ja, de topper van het moment is natuurlijk de Helaasheid der Dingen… als je eraan geraakt.” Voor dergelijke populaire boeken ontstaan er zelfs wachtlijsten. “Soms moeten we mensen vertellen dat ze een bepaald boek niet meer voor het eind van dit jaar in handen zullen krijgen”, getuigt De Troyer. “Daar kunnen ze niet altijd even goed mee om.”
Maar in de bibliotheek is men op alles voorbereid. Op beide computerschermen achter de balie hangt een stickertje met het telefoonnummer van de politie. “Je zou ervan verschieten, maar mensen kunnen soms agressief worden voor tien cent.” Daarom hanteert de bibliotheek een strak beleid: er worden geen uitzonderingen gemaakt. “Als de mensen voelen dat je hen correct behandelt, zijn ze toch inschikkelijker”, weet De Troyer.
Licht uit
“Het is hier ook een gratis fitness”, lacht Nils De Ryck, een 30-jarige bibliotheekmedewerker die met een mand vol dvd’s en cd’s de trap opkomt. Die moeten allemaal terug op hun oude plaats gezet worden. “Maar dit is geen saai werk”, verzekert De Ryck. “Ik vraag me soms af vanwaar dat cliché komt. Ik moet niet louter dingen terugzetten, maar moet ook aankoopsuggesties afhandelen, boekbestellingen naar rusthuizen brengen, regelingen treffen voor de leesgroepen… Je blijft bezig hoor, wees gerust.”
Net op dat moment komt een vrouw binnen met twee zakken vol boeken. De Troyer wisselt een veelzeggende blik uit met De Ryck, en begint eraan: de barcode scannen en nakijken of er geen boetes moeten betaald worden. “Mensen komen hier vaak met drie bibliotheekkaarten van verschillende personen aanzetten. Dan is het een kwestie van geconcentreerd blijven.” Waarom dat nodig is, wordt meteen duidelijk. Een man haalt vijf cd’s van de Nederlandse dj Tiësto af, maar krijgt ze niet allemaal op zijn kaart. Hij probeert dan maar die van zijn zoon, maar “volwassenencd’s kunnen niet op kinderkaarten”, legt De Troyer uit. De man maakt er geen probleem van.
Het is vijf na twaalf. Er komen geen nieuwe mensen meer binnen. Niemand neust nog rond, iedereen schuift geduldig aan. Hier heerst nu de stilte van mensen die er niet op hadden gerekend hier zo lang te staan. “Op zo’n moment beginnen sommige collega’s al het licht uit te doen”, zegt De Ryck. Maar het toont alleen maar meer hoe zeer de mensen verknocht zijn aan hun bibliotheek. In de hal ligt een gastenboek, waarin een zekere An-Sofie in een kinderlijk handschrift haar appreciatie uitdrukt. “Het is heeeeeeeeeeel tof dat deze bibliotheek bestaat”, schrijft ze, “want anders als ik een boek niet heb kan ik het niet lezen en nu wel.”
