RESEARCH // Vooruit verkoopt oordopjes aan 2 euro // "We mogen luide muziek niet criminaliseren"
Het Gentse cultuurhuis Vooruit besteedt sinds september speciale aandacht aan gehoorschadepreventie. Voor de campagne ‘Are You Earproof’ installeerden ze automaten waar je kwalitatieve oordopjes kan aanschaffen voor amper 2 euro. Na drie maand kocht 2,3 procent van de Vooruitbezoekers al oordopjes. “Bewijs dat onze aanpak werkt”, zegt Caroline Van Peteghem van Vooruit. Maar de roep om actie valt ook bij andere instanties niet in dovemansoren.
Begin december verzamelden CD&V-ministers Joke Schauvliege (Cultuur) en Jo Vandeurzen (Volksgezondheid) geluidsdeskundigen en vertegenwoordigers uit de gezondheids-, jeugd- en muzieksector rond de tafel voor een gesprek over geluidshinder en gehoorschade. De belangrijkste conclusie die men daar trok, was dat er dringend wat moest gedaan worden. Nogal vanzelfsprekend, als 1 op 5 Vlaamse jongeren lijdt aan gehoorverlies door overdreven blootstelling aan luide muziek. Sinds deze zomer lijken de geesten van organisatoren en beleidsmakers echter rijp voor actie. Vanuit alle hoeken duiken er initiatieven op die gehoorschadepreventie aanmoedigen, maar die zijn niet altijd even kwalitatief of haalbaar.
‘Oordopjes moeten zo vanzelfsprekend worden als een zonnebril’
Sinds februari promoot het gemeentebestuur van het Limburgse Ham geluidsvriendelijke fuiven. Organisatoren krijgen een subsidie van 100 euro indien het gemiddelde geluidsniveau op hun fuif onder de 86 decibel blijft, vergelijkbaar met het geluid van… een druk café. “Dat is meteen het grootste probleem”, zegt Bart Vankrunkelsven van de Hamse cultuurdienst. “Geen van de vijf aanvragen bleef onder die 86 decibel. De organisatoren doen hun best, maar zodra de zaal volloopt, moet de volumeknop omhoog. Binnenkort evalueren we de maatregel, om te zien waar we gaan bijsturen.”
Weggeblazen worden
Ook het Limburgse provinciebestuur trok deze zomer alle registers open. Met de campagne ‘All Ears’ deelden ze veertigduizend gratis oordopjes uit op de zomerfestivals. “Geen goed idee”, vindt Peter Van Galen, zaakvoerder van de Nederlandse oordopjesfabrikant Earproof. “Het is het verkeerde product, want die oordopjes zijn van mindere kwaliteit en zorgen voor een slechtere luisterervaring. Bovendien creëer je door dat gratis weggeven een wegwerpimago.” Van Galen vindt niet dat de huidige geluidsnorm, die al sinds 1977 op 90 decibel ligt, naar beneden moet. “Als je feest, wil je weggeblazen worden door het geluid. We moeten luide muziek niet criminaliseren, maar gehoorbescherming aanmoedigen. Oordopjes moeten zo vanzelfsprekend worden als een zonnebril.”
Het Gentse cultuurhuis Vooruit steunt hem in die redenering. Zij gingen in september met Van Galen in zee onder de noemer ‘Are You Earproof?’. Op verscheidene plaatsen in Vooruit kan je aan retro dispensers oordopjes kopen aan 2 euro. Als aan een snoepautomaat. “Op die manier”, zegt Van Galen, “kunnen jongeren bewust kiezen of ze bescherming gebruiken. En als ze ervoor betalen, gebruiken ze de oordopjes ook.” De socialistische mutualiteit Bond Moyson financiert de helft van het project, in de vorm van een euro die bij de oordopjes in de capsule zit.
Vals veiligheidsgevoel
“Wij zijn al langer bezig met gehoorschadepreventie”, benadrukt Caroline Van Peteghem van Vooruit. “Wij proberen de fysieke integriteit van onze bezoekers te beschermen, en hun gehoor hoort daarbij.” Na drie maand kocht 2,3 procent van de bezoekers al oordopjes. “Een goed cijfer, want volgens Peter Van Galen is het project succesvol als de verkoop rond de 1% zit”, klopt Van Peteghem zich op de borst. “Wij merken ook dat we het meest verkopen op fuiven waar hoge gemiddelde decibelwaarden worden geregistreerd. Dat betekent dat de mensen de weg naar de dispensers vinden als het echt nodig is, en dat ze voor de rest tevreden zijn over het geluidsniveau. We letten immers ook op de decibelnormering.” Het cultuurhuis gaat er prat op dat zij nooit boven de 104 decibel gaan – het geluid van een grasmaaier naast je oor.
“Veel te luid”, protesteert Annelies Bockstael, doctoraatsstudente gehoorbescherming aan de Gentse Universiteit. Zij hoopt dat er snel wetgeving voortvloeit uit de werkgroep die ministers Schauvliege en Vandeurzen oprichtten. “Luide muziek doet je misschien wel goed voelen, maar dat doen drugs ook. Dat het anders te stil is, is ook maar een wankel argument. Met een goeie surroundinstallatie kom je al een heel eind.” Ook op de oordopjes heeft Bockstael het niet zo begrepen. “Eerst en vooral geven ze een vals gevoel van veiligheid: die unifitoordopjes beschermen niet optimaal. Maar het moeilijkste is het gebruik stimuleren. Zelfs in werkomgevingen, waar gehoorbescherming verplicht is, moet er heel wat gebeuren voor mensen ze effectief dragen. Het aanbieden van gehoorbescherming mag voor organisatoren geen excuus zijn om de volumeknop open te draaien.”
De gebruikers
Maar hoe worden die beslissingen op beleidsniveau ervaren door de doelgroep, de Vlaamse jeugd? Laurens (20) is tevreden over de oordopjes van Vooruit. “Ik kamp met een lichte vorm van gehoorschade, en draag oordopjes om te voorkomen dat het erger wordt. Die van Vooruit zijn een goedkope oplossing in vergelijking met op maat gemaakte, en het geluid wordt er niet slechter op.” Ook Nikolaas (20) klaagt niet. “Een absoluut pluspunt is dat je achteraf minder last hebt van oorsuizingen.” Niels (19) opteerde dan weer voor op maat gemaakte oordoppen. “De klik kwam er toen mijn oren na een veel te luide fuif nog vijf dagen tuitten. Nu merk ik vooral dat ik veel langer op fuiven kan blijven.” Kim (20) schafte gehoorbeschermers aan omdat ze bang werd door de media-aandacht voor gehoorschade. “Die oordopjes doen zelfs deugd als de muziek echt té luid staat. Het enige nadeel is wel dat je er zelf stiller door gaat praten.”
Met dank aan: Yves Masscho
